Het bouwen van een megadijk die Europa moet beschermen tegen de stijgende zee door smeltende ijskappen is technisch haalbaar.

PlusAchtergrond

Een dijk van 637 km kan Europa beschermen tegen stijgende zeespiegel

Het bouwen van een megadijk die Europa moet beschermen tegen de stijgende zee door smeltende ijskappen is technisch haalbaar.Beeld AP

Een dijk om de Noordzee van Frankrijk tot Noorwegen: het klinkt als een waanzinnig plan. Maar het kan de minst slechte manier zijn om ons en onze buurlanden te beschermen tegen de stijgende zeespiegel.

Stel je voor: een 161 kilometer lange dam van Bretagne naar het zuidwestelijkste puntje van Engeland, én een 476 kilometer lange dijk die het noorden van Schotland verbindt met het westen van Noorwegen. Daarmee vergeleken is onze 32 kilometer lange Afsluitdijk − wereldwijd nog altijd beschouwd als een wonder van waterbouw − een peulenschil. Toch zou een dergelijk monsterproject financieel voordeliger kunnen uitpakken dan alternatieve oplossingen om Noordwest-Europa te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Bovendien is het technisch haalbaar, concludeert oceanograaf Sjoerd Groeskamp van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee samen met een Zweedse collega in een onderzoek dat deze week verschijnt in het wetenschappelijk tijdschrift van de Amerikaanse Meteorologische Vereniging.

“We zijn uitgegaan van het slechtste scenario. Als we klimaatverandering niet weten te stoppen, kan in het jaar 2300 de zeespiegel vijf meter zijn gestegen,” zegt Groeskamp. “Ga maar eens op het strand staan en denk er vijf meter water bovenop: dan redden we het niet meer met dijkverhogingen. Als de ijskappen sneller smelten, kan de zeespiegelstijging in de eeuwen daarna zelfs richting tien meter gaan. Je zou dan een dijk om heel Nederland kunnen bouwen. Maar als België niet meedoet, komt het water alsnog van de zijkant binnen. Dan kun je beter de hele Noordzee afsluiten, was onze gedachte. Daarmee bescherm je ook onze buurlanden én kunnen we de bouwkosten delen.”

Die kosten beramen jullie op 250 tot 500 ­miljard euro. Dat is nogal een bedrag.

“Dat is maar hoe je het bekijkt. Je kunt de kosten uitsmeren over een langere periode, bijvoorbeeld twintig jaar. Dan heb je het over

0,1 procent van het bruto binnenlands product van alle veertien landen die door zo’n dam worden beschermd. Vergeleken met niets doen zijn de kosten juist heel laag. Dan verliezen we Amsterdam, grote delen van ons land verdwijnen onder water. De zeespiegel stijgt hoe dan ook; over tachtig jaar kunnen we in het slechtste geval de twee meter al bereiken. Dus in de toekomst moeten we sowieso meer geld gaan uittrekken voor onze kustverdediging.”

En hoe hoog zou die dijk moeten worden?

“We zijn uitgegaan van twintig meter boven zeeniveau. Tussen Frankrijk en Engeland is de Noordzee maximaal 100 meter diep. Tussen Schotland en Noorwegen gemiddeld 127 meter, met een maximum van 321 meter vlak bij de Noorse kust. Ja, dat is een heel ander verhaal dan de Afsluitdijk; het IJsselmeer is maximaal tien meter diep. Maar er zijn in de Noordzee ook boorplatformen die vaststaan op dieptes van meer dan 500 meter. Natuurlijk, zo’n constructie is iets anders dan een complete dijk, maar technisch lijkt het haalbaar.”

Schepen zullen de Rotterdamse haven niet meer kunnen bereiken…

“We zouden een gezamenlijke haven kunnen bouwen aan de buitenkant van de dijk. De Rotterdamse haven is ook niet bestand tegen vijf meter zeespiegelstijging, die zou hoe dan ook grondig moeten worden aangepast of verplaatst. Economisch biedt de dijk ook nieuwe mogelijkheden. Je kunt hem vol zetten met windmolens en zonnepanelen, er een snelweg op aanleggen. Iemand suggereerde al om er een EK tegenwindfietsen op te organiseren. Of de Noordzee leeg te pompen en er land van te maken, net als de Flevopolder.”

Zo’n dijk zou de Noordzee veranderen in een bak stilstaand, zoet water. Net als het IJsselmeer.

“Helaas wel. Over ongeveer honderd jaar zal het water zoet zijn. Dat heeft desastreuze gevolgen voor dieren die in de Noordzee leven, ecosystemen verdwijnen. Ook de vissers zullen er niet blij mee zijn. Er blijft wat stroming, omdat we het rivierwater naar buiten moeten pompen om te voorkomen dat ons land alsnog overstroomt. Maar eb en vloed verdwijnen. We verliezen de Waddenzee, met haar unieke getijdennatuur. Dat zou ik vreselijk vinden, ik ben geboren en getogen op Texel. Maar als we niets doen, raken we ook de Waddeneilanden kwijt.”

Hoe realistisch is dit plan? Bent u de nieuwe Johan van Veen, de eigengereide ingenieur die al vóór de Watersnoodramp van 1953 de Deltawerken bedacht?

“Johan van Veen heeft in de wandelgangen ook weleens gesproken over een dijk om de Noordzee, net als twee Britse meteorologen in de jaren dertig. Voor zover ik weet, is het plan echter nooit verder uitgewerkt dan een paar lijntjes op een kaart. Wij hebben dat wel gedaan, meer als waarschuwing dan als serieuze optie: als we niks doen tegen klimaatverandering, zal een dergelijk extreem scenario misschien nodig zijn. Eerlijk gezegd waren we zelf ook verbaasd dat een Noord-Europese Afsluitdijk zowel technisch als financieel haalbaar lijkt. Maar ik ambieer geen standbeeld, zoals Johan van Veen kreeg. Al was het maar omdat minder rijke laaggelegen landen, zoals Bangladesh, nooit een dergelijke dam kunnen betalen. Ik heb liever dat deze dam nooit gebouwd hoeft te worden en we klimaatverandering stoppen.”

Zuidpoolrecord

Voor het eerst is op de Zuidpool een temperatuur van boven de 20 graden gemeten, meldt de Britse krant The Guardian. Op zondag bereikten de thermometers van wetenschappers op Seymour Island in het zuidpool­gebied de 20,75 graden. Het vorige record, 19,8 graden, werd op Signy Island gemeten in 1982. Het nieuwe record volgt op een record dat een Argentijns onderzoeksstation vorige week vrijdag mat op Argentijns Antarctica. Met 18,3 graden was het nog nooit zo warm in dat gebied. De Wereld Meteorologische Organisatie moet de metingen nog bevestigen, maar ze passen in een bredere trend op het schiereiland en de nabijgelegen eilanden. Daar werd het sinds 1850 bijna 3 graden warmer, een van de snelste stijgingen op aarde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden