PlusAchtergrond

Een blauwtje in de formatie, maar PvdA en GroenLinks blijven samen optrekken

Samen in een kabinet lukte niet, maar ook in de oppositie willen PvdA en GroenLinks elkaar blijven vasthouden. Al is dat niet altijd even zichtbaar.

Jan Hoedeman
Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks). Beeld Getty Images
Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks).Beeld Getty Images

De hele GroenLinksfractie stapte dinsdag in de lift van de zevende verdieping naar de eerste. Met in hun midden vertrekkend Kamerlid Bart Snels, die koos voor een dramatisch afscheid in de Tweede Kamer. Bloemen waren meegenomen, Klaver gaf ze in de zaal, het oogde als een politieke uitvaart. Snels trok de samenwerking met de ‘opportunistische’ PvdA niet langer en noemde die kiezersbedrog. Want de partijen hadden verschillende achterbannen en culturen.

De timing van Snels’ vertrek was bijzonder te noemen. Immers, nu Rutte IV verrijst zonder links, gaan PvdA en GroenLinks ogenschijnlijk weer hun eigen weg. Er kwam geen gezamenlijke tegenbegroting, er wordt niet meer gezamenlijk vergaderd en waar de PvdA stemde voor de invoering van een coronatoegangsbewijs, stemde GroenLinks daar juist tegen. Toch maakt een rondgang in de fracties onmiddellijk duidelijk waarom Snels niet langer op zijn plek was.

“Het is niet zo dat nu er geen rol voor ons is weggelegd in de kabinetsformatie, dat we tegen de PvdA zeggen: doei, tot over vier jaar!” zegt GroenLinksvicefractievoorzitter Corinne Ellemeet. “We spreken nu over hoe we de samenwerking verder handen en voeten geven. Dat geeft veel energie.” Ellemeet definieert het vertrek van financieel woordvoerder Snels als ‘heel pijnlijk’. Maar de trein rijdt door.

Het fata morgana van regeren

Het proces om samen te werken kwam deze zomer in een grote versnelling door de kabinetsformatie en het fata morgana van regeren. “Als dat was geslaagd dan had je in feite één fractie gekregen,” zegt PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk. “Er zijn mensen die zeggen: dat mag nooit gebeuren dóór een formatie. Als het gebeurt moet het organisch. Daar staan we nu dus. Laten we elkaar vasthouden en kijken waartoe het leidt.”

De zeventien fractieleden beginnen stuk voor stuk te stralen als de gezamenlijke fractiedag eind augustus ter sprake komt. De PvdA zat in hotel Oud London te Zeist. Met een bus gingen Kamerleden en medewerkers naar Antropia in Driebergen, waar GroenLinks resideerde.

Het ijs werd na aankomst met veel hilariteit gebroken door een spel op het grasveld. Aan de ene kant van de lijn stonden alle PvdA’ers en de andere kant de GroenLinksers. Er werden vragen gesteld: wie heeft er weleens GroenLinks gestemd? Vervolgens stak een grote groep sociaaldemocraten over. En andersom.

“We hebben de samenwerking op links gevierd,” glimt PvdA-Kamerlid Barbara Kathman. “Grappig om te merken dat je helemaal niet zo verschillend bent.”

Voor het diner werd er gevoetbald. Het gemengde team van PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop nam het op tegen het team waarin GroenLinksers Lisa Westerveld en Jesse Klaver zaten. Lilianne Ploumen moedigde vanaf de zijlijn beide teams aan. Klaver houdt niet van scoreborden, maar het team van De Hoop won, ‘en flink ook’, verzucht Westerveld. De pubquiz verbroederde en om elf uur zwaaide Klaver de PvdA-bus uit. Als dank voor de ontvangst stuurde de PvdA een plak bijzondere chocola naar alle GroenLinksers.

Terug in Den Haag werd de inzet voor het formatiedebat voorbereid in een gezamenlijke fractievergadering. “Het was een groot besluit om samen te vergaderen,” zegt Henk Nijboer (PvdA). Die zeventien Kamerleden bij elkaar, dat was meer dan de som der delen, bevestigen meerdere Kamerleden.

Tegen de versplintering in

“Ik ben wild enthousiast over de samenwerking met GroenLinks tegen de versplintering in,” zegt PvdA’er Joris Thijssen. “In de media ging het meteen over een fusie. Daar hebben we het helemaal niet over. We maken een vuist voor de huurders, mensen in de zorg en het klimaat.”

Laura Bromet is ook enthousiast. Twee maal met zeventien Kamerleden vergaderen heeft ze als ‘heel rijk’ ervaren. En natuurlijk gaat nu niet alles vanzelf. “We gaan samenwonen en dat is wennen. Er zijn irritaties, maar dat bedreigt de samenwerking niet.”

PvdA-fractievoorzitter Lilianne Ploumen: “De goede samenwerking tussen ons en GroenLinks gaat de komende tijd verder vorm krijgen.” Er is geen instructie van de fractievoorzitters om te gaan samenwerken, maar mensen die dezelfde portefeuille hebben, zoeken elkaar op.

De inschatting in beide fracties is dat de samenwerking blijvend kan uitpakken. Maar GroenLinks krijgt sowieso een tik bij de gemeenteraadsverkiezingen. In 2018 boekte de partij een enorme zege. Afgaand op de peilingen wordt die score verre van geëvenaard.

Het is de vraag of het leiderschap van Jesse Klaver onder vuur komt, nu hij twee keer GroenLinks niet in een kabinet bracht en de zoveelste teleurstellende verkiezingsuitslag op handen is. Toch zal op enig moment een knoop moeten worden doorgehakt. Blijft het zo, of worden er verdergaande stappen gezet? Recent kwam die vraag op tafel in de PvdA-fractie. Voor de zomer van 2022 moet daar een begin van een antwoord op komen, vonden meerdere Kamerleden.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden