PlusAchtergrond

Een app die weet of je besmet bent: hoe zit het met de privacy?

De regering overweegt Nederlanders desnoods te verplichten een app te installeren die nagaat of er contact is geweest met besmette personen. De vraag is hoe privacyvriendelijk zo’n app is.

In Duitsland zijn apps die contactmomenten met besmette personen moeten vastleggen volop in ontwikkeling.Beeld AFP

Kunnen inlichtingendiensten met een druk op de knop van iedereen zien hoe laat, met wie en waar koffie is gedronken? Wordt de ultieme nachtmerrie van privacyvoorvechters en de droom van autoriteiten in een politiestaat realiteit?

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) bracht het dinsdagavond een stapje dichterbij, met het idee voor een app op smartphones die bijhoudt of iemand in de buurt van een besmet persoon is geweest. Vluchtig contact zal waarschijnlijk niet genoeg zijn om ingeseind te worden. Dat zal eerder gebeuren als je tien of vijftien minuten in nabijheid van een besmet persoon bent geweest.

‘Zij kunnen dan een bericht krijgen met het ­advies thuis te blijven en – als verschijnselen uitblijven – dat zij weer veilig naar buiten ­mogen,’ schreef De Jonge dinsdagavond in een ­brief aan de Tweede Kamer. Dat laatste wordt bepaald met een tweede app, gebaseerd op een applicatie bedacht in het OLVG. Daarin rapporteren ­gebruikers dagelijks hun gezondheidstoestand aan een arts.

China, Zuid-Korea en Singapore gebruiken al track-and-trace-apps. Maar de gecentraliseerde opslag van locatiedata van burgers staat haaks op basale privacyregels die gelden in de meeste rechtsstaten. Daarom zal Nederland een ander type app moeten gebruiken.

Complexe klus

In Duitsland en Groot-Brittannië doen regeringen onderzoek naar privacyvriendelijke apps. En in het zogenoemde PEPP-PT-platform werken 130 wetenschappers en technici uit acht Europese landen samen. Daarbuiten zijn zeker tien losse samenwerkingsverbanden tussen tech­experts en epidemiologen.

Een complexe klus, zegt Melanie Peters, die als directeur van het Rathenau Instituut onderzoek heeft gedaan naar het anonimiseren van patiëntgegevens. “Het kan eigenlijk niet, omdat je verschillende datastromen kunt combineren tot persoonlijke profielen.”

Michael Veale, assistent-professor op University College London, denkt een oplossing te hebben. Hij is betrokken bij een app die is voorgedragen aan het PEPP-PT-platform. Die ­gebruikt geen locatiedata, die moeilijk zijn te anonimiseren en zijn omkleed met stringente privacyregels.

“De modellen waaraan de Duitse en Britse overheid werken, zijn gecentraliseerd,” zegt Veale. “Een server registreert wie wie heeft ­gezien. Zulke data zijn uiterst waardevol voor inlichtingendiensten.”

Vrijwillige basis

Het ‘DP-3T-project’ waaraan Veale werkt, met wetenschappers van zeven universiteiten verspreid over vijf landen, heeft een decentraal model, waarbij privacygevoelige gegevens zo veel mogelijk alleen op toestellen van gebruikers zelf blijven. Gebruikers kunnen wel vrijwillig data delen met epidemiologen, zodat zij inzicht krijgen in de verspreiding van het virus.

Om effectief te zijn moet 60 tot 70 procent van de bevolking de app downloaden, zegt Veale. Uitgangspunt is vrijwilligheid. Minister De Jonge en premier Mark Rutte geven daar ook de voorkeur aan, maar sloten dinsdagavond op hun persconferentie een verplichting niet uit.

Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm, gespecialiseerd in privacyzaken, vindt dat ‘moeilijk voorstelbaar’, omdat wettelijk uitgangspunt is dat medische gegevens alleen met toestemming kunnen worden gedeeld. Dat is alleen ­anders als aan strenge voorwaarden is voldaan.

Update kabinet

- KLM-passagiers moeten per direct voor een vlucht naar New York een gezondheidsverklaring invullen.
- Er zijn 30 miljoen mondmaskers besteld. Verwacht wordt dat de komende weken in Nederland zelf 7 miljoen mondmaskers worden geproduceerd.
- Een Nederlands bedrijf zal naar verwachting snel de eerste beademingsapparaten leveren.
- Verwacht wordt dat het aantal nieuwe ziekenhuisopnames stabiliseert. De piek qua aantallen nieuwe ic-opnames per dag lijkt bereikt, maar door de trage uitstroom is pas in de laatste week van april een piek in totale bezetting van de ic’s voorzien. Deze lijkt te kunnen worden opgevangen dankzij de uitgebreide capaciteit.
- Er zijn signalen van huisartsen over medicijntekorten, onder meer ­antibiotica en sedatiemiddelen.
- Het verbod op ‘contactberoepen’ is een van de maatregelen die als eerste versoepeld zouden kunnen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden