PlusAchtergrond

Dun regeerakkoord, grote rol voor de oppositie: dit willen de informateurs

De kabinetsformatie met de vier huidige coalitiepartijen moet de geschiedenis ingaan als ‘experiment’. Met een dun regeerakkoord én een grotere rol voor de oppositie. VVD-leider Rutte: ‘Iedereen wil eruit komen.’

Vooraan D66-onderhandelaar Sigrid Kaag en CU-onderhandelaar Carola Schouten, met achter hen Gert-Jan Segers (CU) en Rob Jetten (D66). Beeld ANP
Vooraan D66-onderhandelaar Sigrid Kaag en CU-onderhandelaar Carola Schouten, met achter hen Gert-Jan Segers (CU) en Rob Jetten (D66).Beeld ANP

De twee nieuwe informateurs Johan Remkes (VVD) en Wouter Koolmees (D66) willen alles anders doen dan bij eerdere kabinetsformaties. Deze vrome wens sprak het duo uit op de eerste echte dag van de onderhandelingen tussen VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

Daarom werd gisteravond afgetrapt met een diner in het Logement aan het Haagse Plein, waar de onderhandelingen plaatsvinden. “Daar zijn we best aan toe,” stelde Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. De persoonlijke verhoudingen tussen de onderhandelaars hebben het afgelopen halfjaar schade opgelopen.

VVD-leider Mark Rutte denkt dat de kabinetsformatie de komende weken ‘best nog wel spannend en ingewikkeld’ wordt. Maar hij heeft wel het gevoel ‘dat iedereen eruit wil komen’, liet de demissionaire premier weten na de eerste avond van echte onderhandelingen tussen VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

“We zijn begonnen,” zei CDA-voorman Wopke Hoekstra. Hij sprak van een ‘goede avond, qua sfeer en ambitie’. D66-leider Sigrid Kaag wilde slechts kwijt dat ‘een mooi begin’ is gemaakt.

Over de noodzaak van snelheid zijn de partijleiders het eens. “We gaan echt ons best doen, zo snel mogelijk,” aldus ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. Hij bestreed dat er eerst veel oud zeer moet worden uitgesproken, doordat D66 zijn partij lange tijd uitsloot. “Dat valt reuze mee. We zijn niet van suiker.”

De gesprekken gaan donderdag verder.

Beknopt regeerakkoord

“Het wordt ongetwijfeld pionieren,” zei Remkes gisteren op een inleidende persconferentie. Zo moet er een beknopt regeerakkoord komen en moet er gestalte worden gegeven aan een ‘nieuwe bestuurscultuur’. De twee vorige regeerakkoorden telden 68 pagina’s (Rutte III) en 81 pagina’s (Rutte II). Remkes gaf aan dat het nu circa een kwart moet zijn van wat het was: “Het zit niet vast op 16, 17 of 19 pagina’s.”

De kabinetsformatie wordt een inhoudelijke drietrapsraket. Eerst moeten VVD, D66, CDA en ChristenUnie het eens worden over een beknopt regeerakkoord. Daarna gaan de aangezochte ministers met elkaar spreken over de invulling van een regeerprogramma. Vervolgens gaan de onderhandelaars praten met ‘constructieve oppositiepartijen’ die op onderdelen steun kunnen geven aan het kabinetsbeleid.

“We gaan echt iets nieuws proberen, noem het een experiment,” zei Koolmees. Maar dan moet de Tweede Kamer wél meewerken, benadrukte Remkes eerder deze week bij een debat over de formatie. “Als er straks een beknopt regeerakkoord is, dan zou ik mij ook zomaar voor kunnen stellen dat vanuit de Kamer het commentaar komt dat het een vaag verhaal is,” sprak hij enigszins bezorgd.

Onderdeel van de nieuwe bestuurscultuur moet óók zijn dat ministers hun meerderheid zelf verdienen in de Tweede Kamer, zeggen de informateurs. “Een minister zal niet altijd aan de voorkant een meerderheid hebben,” voorspelde Remkes. “Dat kan in een enkel geval leiden tot het verwerpen van een voorstel.”

Zes weken

ChristenUnie-aanvoerder Segers wil om geen enkel onderwerp heen lopen. “Alles moet op tafel, ook potentiële splijtzwammen.” Hij hoopt dat er ‘gaandeweg bruggen kunnen worden geslagen’ naar andere partijen in de Kamer die geen deel uitmaken van de coalitie.

Maar PvdA en GroenLinks reageren niet happig. Dat zijn twee partijen die het kabinet waarschijnlijk hard nodig heeft voor een meerderheid in de Eerste Kamer. “Ik onderhandel alleen mee als volwaardige coalitiepartij,” zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver.

De informateurs pinnen zich niet vast op een einddatum van de onderhandelingen, maar achter de schermen wordt gedacht aan een periode van zes weken. Eind november zou er dan een kabinet op het bordes kunnen staan.

Gemor in de Kamer

ChristenUnie-minister Carola Schouten (Landbouw) staat de komende tijd partijleider Gert-Jan Segers bij in de onderhandelingen over een nieuw kabinet. Daarover klinkt gemor in de Tweede Kamer.

Schouten zegt in een brief aan de Tweede Kamer dat de formatiebesprekingen ‘de komende periode het overgrote deel van mijn werkagenda in beslag nemen.’ Ze onderhandelt samen met ChristenUnie-leider Segers over een nieuw kabinet met VVD, D66 en CDA.

Als minister is Schouten onder meer verantwoordelijk voor de aanpak van de stikstofcrisis. ‘Graag vraag ik het begrip voor deze situatie van uw Kamer,’ schrijft Schouten. Dat begrip lijkt er niet te zijn bij GroenLinks. “Minister van LNV is geen parttimebaan,” zegt GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet. ,,GroenLinks verwacht de minister of haar vervanger gewoon bij de ingeplande debatten. De Tweede Kamer werkt gewoon door tijdens de formatie.’’

Het ministerie van Landbouw kent geen staatssecretaris, zodat Schouten vervangen lastig wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden