Plus Ondermijning

Drugslab in je verhuurde pand

De overheid gaat de strijd aan tegen ‘ondermijning’ – de onderwereld die zich invreet in de bovenwereld. Dat klinkt vaag, maar speelt zich af midden in de stad, in de straat, naast de deur. Malafide dienstverleners zoals woningbemiddelaars zijn voor criminelen cruciale schakels.

Beeld Suzanne Ranzijn

Voor de tweede keer in een paar jaar vond de politie spullen die op drugshandel duiden in een appartement aan de Jan Evertsenstraat, Amsterdam-West. In de luxe woontoren met inpandige garage – zoals criminelen ze graag hebben – legitimeerde de enige aanwezige zich op 14 mei als Kroaat. In de woning stond een drukpers zoals die gebruikt wordt om versneden cocaïne opnieuw in blokken te persen. De ‘Kroaat’ bleek een Serviër met een vals paspoort. Thuis moest hij nog drie jaar cel uitzitten.

In 2016 waren in het appartement al wapens en drugs gevonden, en spullen om drugs mee te bewerken. In 2018 was er een Albanees aangetroffen die er niet stond ingeschreven en buren zagen mannen vanuit de flat vluchtig contact hebben met automobilisten beneden voor de deur. Al met al lijkt de flat jaren een uitvalsbasis te zijn geweest voor drugshandelaars. Burgemeester Femke Halsema sloot de woning voor drie maanden.

Contante betaling

De mogelijk onwetende eigenaar van de woning verhuurt in totaal twee appartementen. Dat doet hij via woningbemiddelaars, van wie er een is veroordeeld voor het witwassen van huurpenningen. De huur werd contant betaald, een groot risico, omdat vooral criminelen banken mijden en baat hebben bij anonimiteit.

In een fraaie flat aan de Bos en Lommerweg, even verderop in West, trof de recherche 12 juni een ‘cokelab’ aan met 35 kilo cocaïne, versnijdingsmiddelen en chemicaliën, spullen om de drugs te bewerken en veel contant geld. Ook hier was de huur, 2300 euro, maandelijks contant aan een woningbemiddelaar betaald.

Eén Albanees werd aangehouden, de woning is voor drie maanden dichtgetimmerd. De particuliere eigenaar lijdt ook hier forse schade (waarover later meer).

In laboratoria waar cocaïne wordt bewerkt, zijn geregeld levensgevaarlijke ontploffingen.

In een woning aan de Zwanenbloemlaan op IJburg, een van twee huizen die de eigenares via een bemiddelaar verhuurde, werd in oktober een Montenegrijn aangetroffen met 125 kilo cocaïne en pakken geld: ruim 40.000 euro. De eigenares kwam er met een waarschuwing vanaf.

Nadat de politie verdachte figuren een woning aan de Zeeburgerkade op het Cruquiuseiland in had zien gaan, troffen agenten er twee Albanezen, een geldtelmachine, valse identiteits­papieren en spullen die op drugshandel wezen. Ook hier kreeg de particuliere eigenaar, die de huur steeds contant had geïnd, een waarschuwing.

Zo ziet de recherche voortdurend hetzelfde patroon. ‘Kleine eigenaren’ die één of twee woningen verhuren, schakelen onvoorzichtige of malafide bemiddelaars in. Zij verhuren de woningen aan zware criminelen, die de hoge huren probleemloos aftikken – met drugsgeld.

Gekocht als belegging

“Ineens is de zware misdaad geen ver-van-mijn-bedshow meer, maar zit je er middenin,” zegt een in de bestrijding van ‘ondermijning via woningen’ gespecialiseerde rechercheur. “We hebben inmiddels samen met justitie, gemeente en belastingdienst een lijst van 24 malafide bemiddelaars opgesteld die we steeds tegenkomen.”

Meerdere malafide bemiddelaars kregen de laatste jaren serieuze (cel)straffen voor het witwassen van de huurpenningen.

De rechercheur: “De woningeigenaren zijn vooral slachtoffer, maar vaak zijn ze te gefocust op geld verdienen en te onvoorzichtig. Controleer altijd zorgvuldig de identiteitspapieren, bel het bedrijf waar iemand in loondienst zegt te zijn, kijk of diegene legaal voldoende verdient en accepteer nooit contant geld. Niet met alle contante huurbetalingen is wat mis, maar waar het mis blijkt, is in negentig procent van de gevallen contant betaald.”

De eigenaar van het dichtgetimmerde appartement aan de Bos en Lommerweg, die anoniem zijn verhaal wil doen, heeft die flat jaren geleden gekocht als belegging.

“Ik zal als zelfstandig ondernemer in mijn pensioen moeten voorzien. Zo heb ik ook een bedrijfspand in de verhuur waar nooit problemen mee zijn, en vrienden boeren goed met appartementen, dus het leek me een prima investering,” zegt de eigenaar. “Eerst zaten er twee broers uit Zweden in die netjes betaalden, al maakten ze nooit schoon. Ik woon de helft van het jaar bij mijn schatje op Ibiza en het bedrijf dat de verhuur regelde had een nieuwe huurder, dus ik dacht: top.”

Gezocht: goede expat

De kandidaat-huurder liet een loonstrook zien en betaalde de borg en huur zonder hapering.

“Ik had al wel eens gehoord dat elders in het complex wapens waren gevonden en een ander appartement was na een inval gesloten, dus ik hoopte maar dat het mij niet zou gebeuren. Vinden ze in juni een heel fucking drugslab! Jezus! Ik schrok me de tyfus!”

Dat de huur contant werd betaald, vertelde de bemiddelaar pas achteraf. “Ik kreeg het gewoon automatisch gestort op de rekening waarvan ik ook de lasten betaalde. Hoe hij het inde, geen idee. Achteraf zegt ie: ‘Stom van me, maar ik dacht dat het wel nuttig was elke maand effe binnen te kijken als ik de huur kwam halen.’”

“Die criminelen zijn zó gehaaid. Het is net een film op Netflix. Ze kopen gewoon valse loonstroken of werkgeversverklaringen en zo. Als je dat niet héél goed checkt, ben je superkwetsbaar, dat heb ik wel geleerd.”

Wat nu, als de woning straks weer open mag? “Het is lastig, want je wilt ook niet discrimineren en het is lullig te zeggen dat je sowieso geen Marokkanen, Turken of Oostblokkers wilt. Ik ga de bemiddelaar maar een goeie expat laten zoeken van een multinational zoals Shell of zo, en naar zijn baas laten bellen om te checken dat hij daar echt werkt. Ik wil dit nooit meer meemaken.”

Volle tassen: 18 kilo coke en 250.000 euro

De afdeling Toezicht en Handhaving van de directie Wonen van de gemeente blijft erop hameren: laat je voorlichten voor je een woning verhuurt.

“De verhuurmarkt is geen paradijsje,” zegt hoofd Marnix Bolkestein. “Als er criminelen in woningen zitten, is dat buitengewoon ondermijnend voor de veiligheid en leefbaarheid in de buurt. Als onvoorzichtige verhuurder glij je weg in een wereld waarin je niet terecht wilt komen.”

Hij en een ervaren toezichthouder tonen foto’s van hennepplantages, van stroom voorzien via levensgevaarlijk verknoopte elektriciteitskabels. De gebruik­te woningen, zowel in de sociale huur als in duurdere sectoren, staan doorgaans helemaal vol planten en worden dus aan de toch al overspannen woningmarkt onttrokken.

De toezichthouder werkt nauw samen met de politie. “De ene keer heb ik de juiste bevoegdheden om in een woning te kijken, de andere keer heeft de

politie het beste handvat voor onderzoek. We leggen soms waanzinnige boetes op, 6000 euro, 18.000 euro, maar ook wel tienduizenden euro’s.”

Tijdens een controle liepen ooit alle drie aanwezigen een voor een weg, met tassen in hun handen. “Was de politie daarbij geweest, dan had die in die tassen kunnen kijken. Je wéét dat het mis is. In de gezamenlijke controles met de politie zijn we daar nu op toegerust.”

In Oost hing een huurder tijdens een gezamenlijke controle van gemeente en politie net een vaag verhaal op toen hij een belletje kreeg en prompt tassen uit het raam gooide. Daar bleken 250.000 euro en 18 kilo cocaïne in te zitten. De toezichthouder: “Dan is het handig dat je met de politie op pad bent.”

Pakken geld, wapens, drugs: de handhavers komen het tegen. Een corporatiewoning in Zuidoost die clandestien in gebruik was als clubhuis van motorclub Satudarah, werd gesloten.

De projecten Doorzon (tegen fout gebruik van woningen) en Zoeklicht (tegen woonfraude) zijn sterke wapens omdat diverse partijen via convenanten samenwerken. Wethouder Laurens Ivens (SP, Wonen) laat onderzoeken of hij woningverhuurders aan een vergunningplicht kan onderwerpen – wat kan helpen tegen misstanden.

Zomerserie

Wat is ondermijning? Criminelen die zich de reguliere samenleving invreten en die ontwrichten. Vaak sluipenderwijs en eerst onzichtbaar, maar uiteindelijk met grote impact. Het zwartgeldcircuit, met vele verschijningsvormen, loopt in Nederland minstens in de miljarden. Van de 100 miljoen euro die de regering heeft uitgetrokken om de ondermijning in te dammen, krijgt Amsterdam ongeveer 8 miljoen.

1.Het gevaar van aannemen van cash
2.Malafide dienstverleners: onmisbare schakels
3.De donkere kant van de taxibranche
4.Witwassen: waar slaat het drugsgeld neer in de stad?
5.Criminele verzamelplaatsen
6.Hoe winkelstraten of buurten te heroveren op criminele invloeden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden