Doorrekening: VVD en CDA laten in hun programma’s de staatsschuld het hardst oplopen

De meeste politieke partijen willen het geld de komende jaren flink laten rollen. Die spilzucht gaat veelal ten koste van een oplopend begrotingstekort. Opvallend is dat VVD en CDA de staatsschuld de komende kabinetsperiode het hardste laten oplopen, terwijl juist deze partijen traditiegetrouw hameren op gezonde overheidsfinanciën.

Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD) na het debat van NPO Radio 1. Beeld EPA
Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD) na het debat van NPO Radio 1.Beeld EPA

De plannen van VVD en CDA leiden ertoe dat de staatsschuld in de komende kabinetsperiode boven de Europese grens van 60 procent uitkomt. Dat blijkt uit de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s die het Centraal Planbureau maandagochtend heeft gepubliceerd.

Alle andere partijen die hun plannen hebben voorgelegd, weten de schuld juist nipt beneden die norm te houden. Daar staat tegenover dat op langere termijn met name D66 en de SP de financiële lasten meer bij toekomstige generaties neerleggen. VVD, ChristenUnie en SGP schuiven de rekening het minst door.

Verschillen zijn groot

De meeste partijen kiezen ervoor de economie de komende jaren harder te laten groeien door meer uit te geven. De verschillen zijn echter groot: de SP wil de uitgaven het hardst laten groeien en de SGP is het zuinigst: het verschil tussen deze twee uitersten bedraagt 35 miljard euro.

De uitgavenstijgingen laten goed zien welke prioriteiten partijen hebben. Waar de VVD vooral kiest voor lastenverlichting en hogere uitgaven aan defensie, trekt de SP vooral extra geld uit voor hogere uitkeringen en de zorg. GroenLinks, PvdA en D66 investeren het meest in onderwijs. Het CDA neemt juist vaker een middenpositie in.

In totaal tien partijen hebben hun programma door het CPB laten doorrekenen: VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA, ChristenUnie, SGP, Denk en 50Plus.

Woningtekort niet opgelost

Behalve het effect op de economie konden partijen ook laten doorrekenen wat hun plannen doen voor ons leefmilieu. Een nieuw kabinet gaat het woningtekort in Nederland niet oplossen, zo waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De rekenmeesters van het PBL analyseerden de verkiezingsprogramma’s van CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA en ChristenUnie. ‘Zelfs wanneer de politieke partijen in staat blijken een significante versnelling van de woningbouw mogelijk te maken, zal er aan het einde van de komende kabinetsperiode nog altijd een woningtekort zijn,’ stelt het PBL.

Dat is opmerkelijk, omdat alle partijen de woningnood als een van de grootste problemen zien. Volgens het PBL sluiten de woonplannen aan ‘bij lopend beleid’, er is ‘geen grote trendbreuk met het verleden’. Zo willen alle partijen dat er een aparte minister van Wonen komt, maar dat heeft volgens het PBL geen zin. ‘Vooralsnog kan eigenlijk alles wat de partijen wensen ook binnen de bestaande kaders worden gerealiseerd; daar is geen aparte minister voor nodig.’

Minder vliegen

Het PBL ziet verder dat de plannen van alle partijen ertoe leiden dat meer mensen straks met het openbaar vervoer reizen. Bij CDA en SP neemt het ov-gebruik toe met 4 tot 5 procent, bij GroenLinks, D66 en ChristenUnie met 9 tot 12 procent en bij PvdA met 16 procent. Het aantal gereden autokilometers in 2030 daalt met 1 procent bij SP tot 21 procent bij GroenLinks.

Verder valt op dat er in de plannen ook fors minder gevlogen gaat worden: vooral bij GroenLinks en D66, in mindere mate bij CDA en PvdA. Dat komt door het instellen van een plafond op het aantal vertrekkende vluchten of door een maximum op de CO2-uitstoot van de vluchten.

De klimaatplannen gaan het verst bij GroenLinks en D66: die leveren in 2030 60 tot 63 procent minder CO2-uitstoot op dan in 1990. Bij het CDA daalt de uitstoot het minst, met 46 procent. Die partij wil ook dat de veestapel niet kleiner wordt. Volgens het PBL pakken CDA, SP en ChristenUnie met tijdelijke maatregelen in de stikstofcrisis ‘het probleem niet bij de bron aan’.

VVD doet niet mee

Grote afwezige in de analyse van het PBL is de VVD. Die partij wil op de lange termijn op Europees niveau meer afspraken maken en meer kerncentrales bouwen om zo de klimaatdoelen te halen. Dat neemt het PBL niet mee in de berekeningen. “Daarom heeft de VVD van tevoren aangegeven niet mee te doen,” aldus een woordvoerder.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden