Achtergrond

Door procedure voor haatimams kon David Icke buiten de deur gehouden worden

Het gebeurt zelden dat mensen de toegang tot Nederland wordt ontzegd. Toch kreeg complotdenker David Icke te horen dat hij de komende twee jaar niet welkom is. Hoe kwam dat besluit tot stand?

Hanneke Keultjes
De Britse complotdenker sprak twee jaar geleden een anti-vaccinatiedemonstratie in Londen toe.  Beeld ANP
De Britse complotdenker sprak twee jaar geleden een anti-vaccinatiedemonstratie in Londen toe.Beeld ANP

‘Met deze brief informeer ik u dat u per direct bent gesignaleerd in het Schengen Informatie Systeem (SIS II) voor de duur van twee jaar en is het u niet toegestaan om het Schengengebied in te reizen.’ De brief van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) die complotdenker David Icke donderdag in zijn e-mail vond, moest de Brit eerst nog vertalen. De IND stuurt brieven standaard in het Nederlands – deze inclusief tikfout overigens – ongeacht de nationaliteit van de ontvanger.

Wat ging er aan die brief vooraf?

Het begon allemaal in Amsterdam, waar Icke op 6 november zou spreken op een demonstratie van Samen voor Nederland. De Brit is omstreden omdat hij al vele jaren stelt dat buitenaardse reptielen die zich voordoen als mensen de dienst uitmaken in de wereld. De gemeente Amsterdam noemde de komst van Icke op 19 oktober ‘zeer ongewenst’ en vroeg de IND of er gronden zijn om hem ‘de toegang tot het land te ontzeggen’. Zo’n verzoek is voor de IND geen dagelijkse kost, zegt een betrokkene. “Dus nemen we dat serieus.” De IND wil niet zeggen of alleen overheidsinstanties zo’n verzoek kunnen doen.

De IND heeft zelf geen databank waar informatie over mensen kan worden opgezocht. Dus stuurt de dienst een verzoek aan drie andere overheidsinstellingen. De politie, inlichtingen- en veiligheidsdienst AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) krijgen allemaal dezelfde vraag: wat kunt u ons vertellen over deze persoon?

‘Fenomeenschets’

De drie instanties sturen hun informatie daarna naar de IND. Bij de politie heet dat een informatiebericht, de AIVD stuurt een ambtsbericht en de NCTV maakt een ‘fenomeenschets’. Vanwege de beperkte bevoegdheid van de NCTV mag die dienst zo’n schets alleen sturen ‘na een gerichte vraag door een dienst’, stelt een ingewijde, en alléén over de persoon over wie informatie wordt gevraagd.

Als alle informatie bij de IND binnen is, wordt op basis daarvan een besluit genomen. Staatssecretaris Eric van der Burg (Migratie) nam dat besluit over. In de brief aan Icke, geschreven door een ‘senior medewerker’ namens de bewindsman, wordt overigens alleen verwezen naar informatie van de Amsterdamse politie; de andere geraadpleegde diensten worden niet genoemd.

De gevolgde procedure staat bij de NCTV bekend als de ‘maatregel 20F’. Die werd in het leven geroepen om te voorkomen dat radicale imams uit het buitenland in Nederland hun ‘jihadistische propaganda’ verspreiden. De afgelopen jaren werden zo zeker vijftien imams geweerd, maar ook de Amerikaanse christelijke haatprediker Steven Anderson, die onder meer uitdraagt dat homo’s geëxecuteerd mogen worden en twijfelt aan de Holocaust, kreeg in 2019 met een beroep op de maatregel 20F geen visum voor ons land.

Lijst voor ongewenste personen

Voor de maatregel gelden meerdere criteria, zoals het aanzetten tot haat en geweld, maar ook het verspreiden van een antidemocratische boodschap. Het kabinet schreef eerder aan de Kamer dat alleen ‘van het gangbare Nederlandse gedachtegoed afwijkende gedachten en ideeën’ geen reden zijn om iemand de toegang te weigeren. Maar bijvoorbeeld wel als dat gepaard gaat met ‘aanzetten tot haat en geweld’ of als ‘de openbare orde, rust en veiligheid’ in het geding komen.

Het verschil met de haatpredikers uit verre landen is dat Icke als Brit geen visum nodig heeft om naar Nederland te reizen. Dat hij nu toch niet naar de 26 Schengenlanden kan reizen, komt doordat hij met een beroep op de Vreemdelingencirculaire (‘gevaar voor de openbare orde’) op een lijst voor ongewenste personen wordt gezet. Dat wordt vooraf niet overlegd met de andere landen. “Er zijn vooraf afspraken gemaakt op welke gronden iemand in het Schengen Informatie Systeem wordt gezet. Die zijn voor alle landen hetzelfde,” legt een betrokkene uit.

Icke kan nog wel bezwaar maken tegen de beslissing van de IND. Die moet daar dan binnen vier weken over beslissen. Lang na het aangekondigde protest van zondag.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden