PlusAchtergrond

Door nu niks uit te geven, maken we de economische crisis alleen maar erger

Een nagenoeg verlaten Kalverstraat.Beeld ANP

We verergeren zelf de economische coronacrisis. Doordat we veel minder geld uitgeven, krijgen bedrijven het moeilijker, dreigen meer ontslagen en gaan we nóg minder uitgeven. Daardoor verlengen we de economische crisis volgens ABN Amro tot ver in 2021. ‘We kunnen mensen niet dwingen ons uit de crisis te kopen.’

“Als wij met z’n allen gaan minderen omdat we somber zijn, onze baan verliezen of minder opdrachten krijgen, dan leidt de hele economie daaronder,” aldus econoom Nora Neuteboom van ABN Amro. 

En minderen doen we. Op dit moment geven we met z’n allen al 13 procent minder uit dan vorig jaar rond deze tijd. Afgelopen paasweekend was dat - omdat we niet op pad, uit eten of op visite konden - bijna een kwart minder dan met Pasen vorig jaar.

Somber vooruitzicht

Maar ook als de huidige intelligente lockdown wordt afgebouwd, zal de economie zich volgens Neuteboom maar moeizaam herstellen. “Het vooruitzicht is best somber. Als we het vergelijken met België en Duitsland dan zal het herstel hier langzaam gaan. Dat zie je ook aan de cijfers van het IMF, waarin Nederland naast Italië en Spanje een van de slechtst presterende landen is, terwijl de lockdown hier veel minder intensief is.” 

“Dat komt doordat Nederlanders relatief kleine financiële buffers hebben, omdat gemiddeld 70 procent van ons vermogen vastzit in een eigen huis of ons pensioen.” In België is dat gemiddeld 25 procent.

In tegenstelling tot sommige analisten verwacht de ABN-econoom niet dat de economie in de tweede helft van 2020 weer terugveert. “In Nederland zal het geen zaak zijn van terugveren, maar van gestaag herstel.”

‘Ongekende krimp’

“We verwachten dat het koopgedrag van consumenten pas eind 2021 terug is op het niveau van eind 2019. Dat is echt een opmerkelijk scherpe en lange daling, ook als we dat vergelijken met de crisis van 2008.” Daalde de consumptie toen op het dieptepunt 2 procent, ABN verwacht dat de krimp hier later dit jaar op een ‘ongekende’ 5 procent ligt.

ABN vreest ook voor een tweede golf van pessimisme omdat de crisis langer aanhoudt dan we hopen en er meer berichten komen over zaken als ontslagen en faillissementen. Daardoor zullen consumenten uit voorzorg de hand op de portemonnee houden en vooral grote uitgaven uitstellen. 

“Dan gaat het vooral om spullen die niet meteen noodzakelijk zijn,” zegt Neuteboom. "Dat zit vooral in uitgaan, amusement en reizen, maar kan ook om de aankoop van een nieuwe auto of nieuw huis gaan.”

Daardoor krijgen bedrijven minder inkomsten, zullen ze hun productie terugschroeven, minder gaan investeren en minder werknemers nodig hebben. “De mensen die daar direct door worden getroffen, zullen natuurlijk nog minder uitgeven. Voor anderen vergroten die ontslagen de onzekerheid, waardoor ze ook de hand op de knip zullen houden.”

Vicieuze cirkel

“Daardoor komen bedrijven nog dieper in problemen, moeten ze nog verder bezuinigen en meer mensen ontslaan. Dan krijg je een vicieuze cirkel waar het, zo blijkt uit de geschiedenis, heel moeilijk uit is te breken. Bij de vorige crisis gebeurde dat ook en werden de bestedingen ook flink teruggeschroefd.”

Een oproep aan Nederlanders om nu juist geld uit te geven om de malaise buiten de deur te houden, is volgens Neuteboom niet realistisch. “We kunnen mensen niet dwingen ons uit de crisis te kopen.”

“Als consumenten nu massaal hun spaargeld besteden, heeft dat best een positief effect op de economische groei dit jaar en volgend jaar, maar negatieve effecten voor later omdat alle reserves weg zijn. Het is juist belangrijk dat de consumptie zich gestaag herstelt.”

De econoom wijst naar de politiek. “Het herstel zal vooral van de overheid moeten komen. Die zou zijn consumptie kunnen opschroeven door meer te investeren in economie en maatschappij. En door bedrijven veel langer te blijven steunen. Daarmee herstel je het vertrouwen.”

Werkloosheid

Ook zal de overheid ruimhartig mensen moeten steunen die door de coronacrisis in de problemen komen. “De overheid moet er alles aan doen de werkloosheid niet te snel te laten oplopen. Het is belangrijk dat het inkomen van zo veel mogelijk mensen op peil blijft, ook als ze ontslagen worden of minder opdrachten krijgen. Als dat gebeurt, moet het inkomen zo veel mogelijk worden aangevuld zodat mensen blijven consumeren.”

Maar ook het bedrijfsleven heeft een taak, vooral de banken. “Zodra in crisistijd consumenten en bedrijven moeite hebben met afbetalen of failliet gaan, komt de balans van banken onder druk en gaan die hun voorwaarden voor leningen, hypotheken en kredieten aanscherpen. Dat moet juist niet. Als iemand een grote uitgave wil doen, door bijvoorbeeld een huis of een auto op afbetaling te kopen, dan moet dat juist nu worden gestimuleerd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden