Plus

Dood twee mortieristen in Mali blijft onbestraft; nabestaanden verbijsterd

De dood van twee Nederlandse militairen bij een mortierongeluk in Mali, blijft vooralsnog onbestraft. Het Openbaar Ministerie zegt na onderzoek niemand strafrechtelijk verantwoordelijk te kunnen houden. Nabestaanden zijn verbijsterd en stappen nu zelf naar de rechter om vervolging af te dwingen.

Aankomst van de lichamen van Hoving en Roggeveld op vliegbasis Eindhoven. Beeld ANP
Aankomst van de lichamen van Hoving en Roggeveld op vliegbasis Eindhoven.Beeld ANP

Bij het ongeval op 6 juli 2016 kwamen Henry Hoving (29) en Kevin Roggeveld (24) om het leven toen een 60 millimetermortier ontplofte bij het afvuren. De granaat vertoonde zwakke plekken. De militairen zelf trof geen enkele blaam, maar bij defensie ging van alles mis, concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Toenmalig minister van Defensie Hennis en Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp legden na dat vernietigende rapport al in 2017 hun functie neer.

Voor de nabestaanden was dat een mooi gebaar, maar niet voldoende. Ze willen dat de mensen die verantwoordelijk zijn voor de wantoestanden worden vervolgd en hebben eerder al aangifte gedaan. Het Openbaar Ministerie deed onderzoek, maar komt nu tot de conclusie dat strafrechtelijke vervolging niet mogelijk is. De precieze oorzaak van de vroegtijdige ontploffing blijkt niet te achterhalen. Daardoor kan ook niemand direct verantwoordelijk worden gehouden voor het ongeval, concludeert het OM in een brief aan de nabestaanden.

Giller

De frustratie bij moeder Greetje Groenbroek van de omgekomen Henry Hoving (29) zit diep. Het kon toch niet zo zijn dat er twee jongens de dood in zijn gejaagd en dat er alleen mensen aftreden die politiek verantwoordelijk zijn, vertelde ze in april 2018 toen ze op het punt stond aangifte te doen tegen Defensie wegens ‘dood door schuld’. “Als wij zoiets hadden geflikt, waren we aan de hoogste boom geknoopt,” zei ze toen.

Afgelopen week werd haar vrees waarheid. De dood van haar zoon en zijn maatje Kevin Roggeveld (24) blijft vooralsnog onbestraft. “Eerlijk gezegd vind ik het een giller,” zegt Groenbroek. Ze leest er dat er dienstvoorschriften zijn overtreden. Komt verklaringen tegen van militairen die zeggen dat ‘onbruikbare munitie’ met een druk op de enter-knop in ‘bruikbaar’ is veranderd zonder dat daar technisch onderzoek aan ten grondslag lag. Dat er militairen zijn die mensen kunnen aanwijzen waarvan ze weten dat ze hebben gejokt over informatie die is gegeven toen er onderzoek werd gedaan naar het fatale ongeval. “Ik snap dat je niet zomaar mensen kan vervolgen. Maar ik zie ook niet dat er iets is gedaan met die verklaringen. Dat is wel heel onbevredigend.”

Chemische verslechtering

Het Openbaar Ministerie deelde afgelopen week in een brief de conclusies met de nabestaanden waarom er niemand vervolgd kan worden. Het grootste probleem is volgens het OM dat de directe oorzaak van de vroegtijdige ontploffing niet is komen vast te staan. Er lagen al meerdere rapporten waarin deskundigen niet eensluidend waren. Een door het OM ingehuurde Britse deskundige kon ook geen uitsluitsel geven.

Aannemelijk is dat de chemische verslechtering in de schokbuis van de mortier en belangrijke rol heeft gespeeld, maar er kunnen meerdere factoren een rol hebben gespeeld die dat hebben veroorzaakt, aldus het OM. Zo kan het gaan om een productiefout die had moeten worden gezien, kan de mortier instabiel zijn geworden tijdens het vervoer naar Mali, of in de opslag.

Omdat de precieze oorzaak niet is te achterhalen kan er ook niemand direct verantwoordelijk worden gehouden voor het ongeval, redeneert het OM.

Advocaat Michael Ruperti die de nabestaanden bijstaat noemt de beslissing van het OM onbegrijpelijk. Het feitenonderzoek van de marechaussee bevestigt volgens hem dat er van alles mis ging van het moment van de aanschaf tot het ongeval. Net zoals ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat al eerder concludeerde. “Maar er is gewoon onvolledig onderzoek gedaan naar wie daarvoor verantwoordelijk is.”

Jokken

Hij snapt niet dat mensen met belastende verklaringen niet nader worden gehoord. “Zo’n militair die verklaart dat informatie is achtergehouden. Dat hij mensen kan aanwijzen die jokken. Dat is al een strafbaar feit op zich. Wij vinden dat je daar achteraan moet gaan. Dan kom je ergens.”

Daar komt volgens Ruperti bij dat de insteek van het OM volgens hem een verkeerde is. “Of de mortier nu is ontploft door een verkeerd pinnetje of door vocht, maakt niet uit. In de hele keten van aanschaf, tot keuring en opslag zijn fouten gemaakt. Er zijn militairen die duidelijk verklaren waar je bij die fouten dan moet zoeken. Maar er wordt niet doorgevraagd. Dan snap ik oprecht niet hoe je tot deze conclusie kan komen.”

De nabestaanden laten het er dan ook niet bij zitten. Moeder Greetje Groenbroek: “Ik kan hier geen vrede mee hebben en geef niet op. Ons leven staat al 4,5 jaar op zijn kop. Elke keer worden wij geconfronteerd met die lege stoel. Als ik mijn kleindochter zie denk ik vaak: zij zal Henry nooit leren kennen. Dat blijft heel confronterend. Daar hebben ze bij Defensie geen last van.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden