Donorkinderen mogen dna ‘spermadokter’ Karbaat gebruiken voor test

Donorkinderen krijgen eindelijk antwoord op de vraag of ze verwekt zijn door Jan Karbaat. Ze mogen het dna van de overleden spermadokter vergelijken met hun eigen dna. 

Beeld ANP

Dat heeft de rechtbank in Rotterdam woensdag beslist. Daarmee komt aan jarenlange onzekerheid een eind.

De vorderingen worden door de rechter grotendeels toegewezen. De rechter zegt dat Karbaat ook voor 2004 zijn dossiers op orde had moeten hebben. Diverse misstanden acht de rechtbank bewezen. “Informatie is onbetrouwbaar, belangrijke afspraken met patiënten zijn niet nagekomen. Karbaat heeft zijn zorgplicht als arts niet nagekomen.”

De eisers hebben voldoende aannemelijk gemaakt dat aantal donorkinderen kan afstammen van Karbaat. Ook kinderen die niet van Karbaat afstammen heeft hij onnodig in onzekerheid gelaten. Volgens rechtbank worden met dna onderzoek door overlijden de persoonlijke belangen van Karbaat niet direct geraakt. Dat belang weegt niet op tegen dat van de donorkinderen.

Eigen zaad

Karbaat runde vanaf de jaren 80 spermakliniek MC Bijdorp in Barendrecht. Er zijn sterke vermoedens dat hij vrouwen zijn eigen zaad heeft geïnsemineerd. Hij gaf dat ooit zelf toe aan een donorkind. Bovendien lijken sommige donorkinderen sterk op Karbaat. Om duidelijkheid te krijgen, eisten 22 donorkinderen en 11 ouders in 2017 in een rechtszaak een dna-onderzoek.

Karbaat overleed een maand voor het kort geding. Toch stond de rechtbank dna-onderzoek toe. Uit zijn huis zijn 27 gebruiksartikelen in beslag genomen. Op basis daarvan is zijn dna-profiel gemaakt. Maar de resultaten bleven in de kluis van een notaris, omdat de rechter alleen toestemming gaf voor het ‘veiligstellen’.

Vorig jaar november stapten de donorkinderen en ouders opnieuw naar de rechter om het dna van Karbaat nu te mogen gebruiken om te vergelijken met dat van de kinderen.

Via de dna-databank van Fiom, centrum voor afstammmingsvragen, zijn al zeker 47 donorkinderen gematcht aan een wettig kind van Karbaat. Sommigen willen met het dna van Karbaat zelf de ultieme bevestiging de spermadokter hun biologische vader is of dat juist uitsluiten om aan de knagende onzekerheid een eind te maken.

Nabestaanden

De nabestaanden van Karbaat weigeren medewerking aan een dna-onderzoek. Ze vinden dat de privacy van Karbaat zwaarder weegt dan het belang van de donorkinderen. Bovendien heeft hij altijd gezegd dat hij niet wil dat dna wordt afgenomen van hem of van zijn wettige kinderen.

Tijdens de zitting in november zei advocaat Kim Kuster dat er ‘geen enkel bewijs’ is. Alle beschuldigingen zijn ‘onwaar’, ‘smaakmakerij’, ‘sensatie’ of ‘uit de lucht gegrepen’.

De arts zelf wuifde in een interview met deze krant in september 2016 ook alle beschuldigingen weg. ,,Te krankzinnig voor woorden. Ik sta erboven en lach om elke klacht.’’

Wie was Jan Karbaat?

Jan Karbaat (18 september 1927 - 11 april 2017) gold als een pionier in de wereld van de spermadonaties. Hij deed een artsenopleiding in Leiden en specialiseerde zich tot tropenarts. Hij studeerde ook sociologie en economie en promoveerde met een proefschrift over de troepenmacht in Suriname.

Medio jaren 50 werd hij chef van de Militair Geneeskundige Dienst in Paramaribo. In Suriname begon hij voor het eerst met het insemineren van vrouwen met een kinderwens. Later werkte hij in het Militaire Hospitaal in Utrecht.

In 1965 werd hij geneesheer-directeur van het Zuiderziekenhuis (nu Maasstad) in Rotterdam. Daar runde hij in zijn eentje een eigen spermabank, tot hij in 1980 zijn eigen kliniek in Barendrecht opende: Medisch Centrum Bijdorp.

Karbaat waande zich onaantastbaar en lapte alle regels aan zijn laars, zo klaagde de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting (SDKB) bij de inspectie. De administratie was een janboel zo bleek later. Veel gegevens van donoren zijn vernietigd, waardoor de donorkinderen niet meer kunnen achterhalen wie hun biologische vader is.

Bijdorp werd in 2009 gesloten op last van de inspectie. Maar ook na sluiting van zijn kliniek ging Karbaat door met inseminaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden