Nieuws

Dodenherdenking op volgepakte Dam, Nederland twee minuten stil

Na twee jaar een zo goed als lege Dam tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei, was de ceremonie voor het eerst sinds de coronacrisis weer openbaar toegankelijk. Op de Dam verzamelden honderden mensen zich voor de herdenking, waarbij de oorlog in Oekraïne in ieders gedachten was.

Het Parool
De Dam voorafgaand aan de Nationale Dodenherdenking op de Dam. Beeld ANP
De Dam voorafgaand aan de Nationale Dodenherdenking op de Dam.Beeld ANP

De ceremonie begon om 18.50 uur met het Herdenkingsprogramma in De Nieuwe Kerk. Hans Goedkoop, onder meer bekend van het televisieprogramma Andere Tijden, hield daar de jaarlijkse 4 mei-voordracht.

Om 19.50 uur ging de herdenking van start, de eerste krans bij het Nationaal Monument werd door de koning en koningin gelegd. Na het taptoesignaal volgden de traditionele twee minuten stilte om 20.00 uur. In heel Nederland werd stilgestaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de oorlogen daarna.

Het eerste couplet van het volkslied luidde het einde van de twee minuten in, waarna de 19-jarige Tieme de Laat uit Brabant een voordracht hield over zijn overgrootvader, die gevangenen in Kamp Vught hielp. “Het slechte niet slechter maken door zelf kwaad te doen. Gevangen helpen, maar bewakers geen kwaad doen,” zei hij terwijl hij naar zijn opa verwees. Vervolgens vonden de overige kransleggingen plaats en hield burgemeester Halsema, net als in 2019, een toespraak. In haar toespraak verwees zij naar de oorlog in Oekraïne. “Nu er weer oorlog is op ons continent, komen bij veel mensen herinneringen terug. Aan marteling, onderdrukking, aan het sterven van geliefden,” sprak de burgemeester.

Vrijheid in verbondenheid

Het thema van de herdenking op 4 mei en bevrijdingsdag op 5 mei was ‘Vrijheid in verbondenheid’. ‘De oorlog in Oekraïne toont hoe kwetsbaar vrijheid is en sterkt het Nationaal Comité in zijn opdracht om oorlogsslachtoffers te herdenken en het belang van vrijheid, democratie en rechtsstaat uit te dragen,’ liet het Comité eerder weten.

Voorafgaand aan de Nationale Herdenking vond er een stille tocht naar de Dam plaats. Die begon bij het Stadhuisplein en liep deels door de oude Jodenbuurt. Aan het begin van de stille tocht waren er toespraken van oud-burgemeester Job Cohen, die ook voorzitter is van het Amsterdamse 4 en 5 meicomité, en burgemeester Femke Halsema. Stadsdichter Marjolijn van Heemstra droeg haar gedicht Stille Tocht, 4 mei 2022 voor, dat begint met de strofen “Bewegen is de beste vorm van herdenken. Het lichaam herinnert zich wat wij vergeten.”

Toespraak Cohen

In zijn toespraak wees Cohen op het belang van herdenken, zeker in het licht van de huidige oorlog in Oekraïne. “Laten we herdenken dat radicale uitsluiting begint met een oordeel. Een oordeel of iemand, een groep, erbij hoort. Het begint met geschiedvervalsing, propaganda, en een bordje Verboden voor Joden in het Vondelpark. En het eindigt met ontmenselijking en moord. In Europa zien we nu heel dichtbij waar dat toe kan leiden.”

Ook Halsema verwees naar het oorlogsgeweld in Oekraïne: “De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, en de afgrijselijke beelden uit Oekraïne, doen ons de kwetsbaarheid van onze samenleving ten volle beseffen. En het is precies dat besef dat ons sterkt in de overtuiging om telkenmale opnieuw te herdenken.”

Coronajaren

De traditionele twee minuten stilte tijdens de Nationale Herdenking waren de afgelopen jaren zo mogelijk nog stiller dan gewoonlijk. Op 4 mei staat de Dam jaarlijks vol met mensen die de slachtoffers van oorlogssituaties en vredesoperaties vanaf de Tweede Wereldoorlog herdenken, maar vanwege de coronamaatregelen was er in 2020 en 2021, op koning Willem-Alexander, koningin Máxima en enkele genodigden na, niemand aanwezig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden