PlusNieuws

DNB-baas Knot: bijbouwen niet dé oplossing voor de woningcrisis

De Nederlandsche Bank waarschuwt particulieren voor toenemende risico’s. Huishoudens steken zich steeds dieper in de schulden voor een huis en beleggen risicovoller.

‘Er moet beleid komen om de vraag naar woningen minder uitbundig te maken,’ aldus Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank. Beeld Marieke Bijster/DNB
‘Er moet beleid komen om de vraag naar woningen minder uitbundig te maken,’ aldus Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank.Beeld Marieke Bijster/DNB

Die risico’s kunnen pijnlijke gevolgen hebben, waarschuwt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank (DNB). Hij sprak de waarschuwing uit bij de presentatie van het Overzicht Financiële Stabiliteit.

Economisch gaat het goed met Nederland. De economie groeit en de werkgelegenheid blijft hoog. DNB verwacht niet dat bedrijven alsnog massaal failliet gaan als de steun vanuit de overheid stopt.

Toch zit er een flinke keerzijde aan de uitbundige groei: “Juist als het economisch beter gaat zijn we meestal geneigd minder oog te hebben voor de kwetsbaarheden die zich opbouwen.” Oftewel, we willen de risico’s niet zien.

Maar die zijn er wel degelijk. Neem de huizenmarkt. In Nederland stegen de huizenprijzen dit jaar al met gemiddeld 16 procent. Dat heeft, naast de lage rente, vooral te maken met de uitbundige financieringsmogelijkheden. “Er is simpelweg te veel geld op zoek naar te weinig woningen.”

Spiraal

“We moeten de spiraal doorbreken van steeds hogere leningen voor steeds hogere woningprijzen. Er moet beleid komen om de vraag minder uitbundig te maken,” bepleit de bankpresident. Daarvoor zijn diverse mogelijkheden. “Begin met het afschaffen van fiscale douceurtjes.” Daarmee doelt hij onder meer op de ‘jubelton’, de belastingvrije schenking van een ton, die ouders aan hun kinderen mogen doen bij de aankoop van een huis. Ook de afschaffing van de overdrachtsbelasting voor starters moet van tafel. En de aftrek van hypotheekrente moet eindelijk eens op de schop, als het aan DNB ligt.

Al die fiscale stimulering zorgt voor verder oplopende prijzen. “Starters zijn het meest gebaat bij een minder hard stijgende huizenprijs.” Ook moeten de leennormen worden aangescherpt. En het vermogen dat in een huis zit moet zwaarder worden belast. “Nu wordt de eigen woning minder zwaar belast dan andere vermogens,” aldus Knot.

Door het huis naar box 3 over te hevelen, zou het vermogen wel belast worden. Die extra vermogensbelasting kan weer worden teruggegeven door een verlaging van de tarieven in de inkomstenbelasting.

Meer huizen

Maar met alleen fiscale maatregelen is de woningnood niet op te lossen. Knot stelt dat er daarnaast meer huizen gebouwd moeten worden. “Maar woningschaarste is er eigenlijk altijd geweest en zal waarschijnlijk ook nooit helemaal verdwijnen,” waarschuwt de bankpresident.

Dankzij de lage rente kunnen huizenkopers meer lenen en stijgen de prijzen. Als de rente gaat stijgen, kan het omgekeerde gebeuren. Dat kan tot problemen leiden. Want als de huizenprijzen sterk dalen, zet dat vaak een rem op de bestedingen. De vorige crisis leerde dat mensen dan vooral extra gaan aflossen, in plaats van meer te consumeren. En dat is weer slecht nieuws voor de economie, waarschuwt DNB.

Tot problemen bij de banken zal dat niet leiden, verwacht Knot. De banken hebben voldoende buffers om een tegenvaller op de woningmarkt op te vangen.

Riskanter beleggen

Op de langere termijn kan ook de klimaatverandering ernstige gevolgen hebben voor de huizenmarkt. De kans op overstromingen zal toenemen. Vooral in dichtbevolkte gebieden in het westen van het land kan dat tot honderden miljarden euro’s aan schade leiden. Maar in de huizenprijzen zit dat risico nog helemaal niet verwerkt.

De lage rente zorgt ook elders voor toenemende risico’s. Vorig jaar steeg het aantal particuliere beleggers met tien procent tot 1,6 miljoen. Die beleggers nemen steeds meer risico. Een flink aantal is in cryptomunten gestapt, maar ook de aandelenbeurzen zijn populair. Niet alleen particulieren, maar ook institutionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars beleggen riskanter.

Dat heeft ertoe geleid dat de aandelenkoersen tot extreme hoogtes zijn gestegen. Alleen al tussen maart vorig jaar en nu ging de Amerikaanse beurs met bijna 100 procent omhoog. Europa deed het met 75 procent koersstijging ook erg goed. Daarnaast ziet DNB dat ook risicovolle bedrijfsobligaties nauwelijks nog rendement opleveren.

“Dit risicovolle gedrag is alleen vol te houden bij lage inflatie- en renteniveaus,” zegt Knot. “In de financiële sector weet men dat dit niet goed kan blijven gaan. Iemand zal dit moeten betalen.”

Inflatieangst

Dat moment kan sneller aanbreken dan mensen vermoeden. De laatste maanden is de angst voor inflatie toegenomen. “Een toename van inflatie maakt financiële markten nerveus. Dat vertaalt zich in hogere rente en dat is slecht voor de aandelen.” Niet voor niets begonnen aandelenbeleggers de afgelopen weken te verkopen toen ze beseften dat de inflatie wel eens hardnekkiger en hoger kon zijn dan verwacht.

Dat aandelenkoersen licht dalen is geen probleem, vindt DNB, zolang het een beetje geordend verloopt en niet tot paniekverkopen en heel hard dalende beurskoersen leidt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden