Plus Analyse

Dit zijn de winnaar en de verliezers van de pensioenstrijd

FNV-voorzitter Han Busker (rechts) reageert opgelucht na de uitslag van de FNV-ledenraadpleging over het pensioenakkoord. Beeld ANP

De leden van de FNV zeggen massaal ‘ja’ tegen de hoofdlijnen van het pensioen­akkoord. Een mijlpaal. Over de details moet nog wel een robbertje worden gevochten. Wie zijn tot nu toe de winnaars en verliezers?

Winnaars
De ouderen

Nee, pensioenkortingen zijn niet per se van de baan. Maar de kans daarop is door het akkoord wel kleiner geworden. Pensioenfondsen hoeven straks minder grote buffers aan te houden. Alle pensioendeelnemers profiteren daarvan, al biedt het gepensioneerden de meeste, directe verlichting. Zij mogen zich bovendien verheugen op indexatie, wat betekent dat het pensioenfonds meer geld overmaakt op hun rekening. Al verschilt dit vooruitzicht wel per pensioenfonds. Ook voor werknemers die tegen hun pensioen aan zitten, is er goed nieuws: zij hoeven minder lang door nu de AOW-leeftijd de komende twee jaar niet stijgt. Wie nog een paar jaar te gaan heeft en eigenlijk al versleten is, moet hopen dat de regeling voor zware beroepen snel in cao’s wordt vastgelegd.

Han Busker

Met zo’n groot mandaat van de achterban zit FNV-voorzitter Han Busker plotseling een stuk steviger in het zadel. De voormalig voorzitter van de Nederlandse Politiebond ontbeerde lange tijd het gezag dat illustere voorgangers als Johan Stekelenburg en Lodewijk de Waal wél werd toegedicht. De nieuwe structuur van de FNV zat Busker lang in de weg. Sinds zijn aantreden in 2017 had hij steeds rekening te houden met het Ledenparlement, dat altijd het laatste woord heeft. Andere polderaars mopperden dat Busker vanwege dat Ledenparlement ‘niet durfde te springen’. Uiteindelijk deed hij dat toch. Het overweldigende ‘ja’ van de leden is een enorme steun in de rug voor de FNV-leider.

Het kabinet

Ze waren er vooraf bepaald niet gerust op. Minister-president Mark Rutte en minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken sprongen zaterdag daarom ongetwijfeld een gat in de lucht. De grootste hervorming in deze kabinetsperiode is binnen handbereik. Toch hield Rutte voor de camera’s zijn gezicht in de plooi. Koolmees hield het zelfs bij een reactie via Twitter. Het duo wil niet te triomfantelijk overkomen, omdat zo’n houding alleen maar kwaad bloed zet. Er ligt een akkoord op hoofdlijnen, maar de onderhandelingen zijn nog verre van klaar: vooral over de vraag hoe de rekening straks eerlijk wordt verdeeld over de generaties, zal nog een stevig robbertje worden gevochten.

Minister-president Mark Rutte staat de pers te woord na afloop van de ministerraad. Beeld ANP

PvdA en GroenLinks

Lodewijk Asscher (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) vertrouwden erop dat de meeste vakbondsleden uiteindelijk zouden stemmen voor een akkoord dat niet ideaal, maar in menig opzicht een verbetering is. Die keuze betaalt zich uit in een klinkende overwinning, waarbij de twee linkse partijen delen in het dividend. Zij zeiden van meet af aan dat het kabinet dieper in de buidel zou moeten tasten voor een akkoord. Daar is naar geluisterd, waarop de twee linkse partijen de SP loslieten. Met het oog op de nog lopende onderhandelingen over het klimaat­beleid hebben Asscher en Klaver hun onderhandelingspositie versterkt.

Verliezers

Werkenden

Wie nog een paar decennia te gaan heeft op de arbeidsmarkt, merkt niet meteen iets van dit pensioenakkoord. Toch kunnen vooral dertigers en veertigers er niet gerust op zijn. Zij hebben tot dusver relatief veel premie betaald en moeten daar in het nieuwe pensioenstelsel voor worden gecompenseerd. Zo niet, dan kan dat leiden tot een pensioengat dat oploopt tot 15 procent. Sociale partners hebben alleen de intentie uitgesproken de rekening eerlijk te verdelen. De details moeten nog uitonderhandeld worden in de zogeheten stuurgroep. Lang niet elk fonds heeft buffers die hoog genoeg zijn om de compensatie te kunnen betalen. Bovendien hopen gepensioneerden dat die buffers juist ook worden gebruikt voor indexatie. De kans bestaat dat de premies omhoog moeten, en de werkenden zelf opdraaien voor hun compensatie. Zij moeten hun hoop vestigen op de stuurgroep.

De gestaalde FNV-kaders

Het ging er tijdens de informatiebijeenkomsten afgelopen week soms stevig aan toe. De activistische achterban van de FNV voelde zich bedrogen door het bestuur. Zij werden de straat op gestuurd met de boodschap dat de AOW-leeftijd terug naar 66 jaar moest, en geen dag langer. Uiteindelijk is in het akkoord afgesproken dat de pensioendatum slechts minder snel omhoog gaat. In 2011 wisten de gestaalde kaders binnen de FNV, aangevoerd door Bondgenoten en Abvakabo, het bondsbestuur nog terug te fluiten, wat de ondergang van toenmalig voorzitter ­Agnes Jongerius werd. Nu worden de activisten door de leden gedwongen een toontje lager te zingen, al zullen zij met argusogen de uitwerking van het akkoord volgen.

SP

Het zijn zware tijden voor de SP. Bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart gingen de socialisten al doormidden en in mei verloor de partij al haar zetels in het Europees Parlement. In de aanloop naar het pensioenakkoord werd aanvankelijk een hecht driemanschap gevormd met PvdA en GroenLinks, maar in de eindfase haakte de SP alsnog af, om fel campagne tegen de deal te voeren. Het was vergeefs. Partijleider Lilian Marijnissen zegt dat ‘de strijd voor een rechtvaardig pensioen’ doorgaat. Tegelijkertijd zal zij het moeten opnemen tegen interne criticasters van de activistische partijlijn. Die strijd kostte voorzitter Ron Meyer al de kop na de Europese verkiezingen.

Pensioenakkoord
Het kabinet haalt opgelucht adem nu de twee grootste vakbonden definitief hebben ingestemd met het pensioenakkoord. Minister-president Mark Rutte benadrukt wel dat er ‘nog een hele hoop werk’ wacht.

Nadat zaterdag eerst het CNV groen licht had gekregen van de achterban, volgde in de middag ook het jawoord van de FNV. Ruim 375.000 van de ruim 1 miljoen FNV-leden lieten in een referendum hun stem horen: 76 procent stemde voor, 23 procent tegen en 1 procent zei geen mening te hebben. Het Ledenparlement, voor de cruciale stemming bijeen in Apeldoorn, gaf daarop zijn zegen aan het akkoord.

FNV-voorzitter Han Busker zei ‘bijzonder blij’ te zijn met de uitslag: “Dankzij dit besluit kunnen veel mensen eerder stoppen met werken, zijn er regelingen mogelijk gemaakt voor mensen met zware beroepen en worden de pensioenen van miljoenen Nederlanders sneller geïndexeerd.”

Tegelijkertijd hebben de tegenstemmers volgens hem een ‘duidelijk signaal’ afgegeven. Bus­ker: “De stem van de mensen die tegen hebben gestemd is luid en duidelijk doorgekomen en is het signaal dat we door moeten gaan met het pensioenstelsel eerlijker te maken.”

Hoewel dinsdag de kleinste vakcentrale VCP nog moet instemmen, reageerde minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees alvast opgetogen op het besluit van CNV en FNV. “We hebben een goed akkoord voor een toekomstbestendig en evenwichtig pensioenstelsel. Daarom ben ik erg blij met deze uitslag.”

66

FNV’ers staakten met de eis: de AOW-leeftijd op 66 jaar en geen dag langer. Die eis is niet ingewilligd.

76

375.000 van de 1 miljoen FNV-leden lieten hun stem horen: 76 procent stemde voor, 23 procent tegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden