Achtergrond

Dit is de juridische basis waarop rechter avondklok schrapte

De avondklok moet per direct geschrapt, zo bepaalde de rechtbank in Den Haag dinsdagochtend. Maar op welke juridische basis heeft de rechtbank dat besluit genomen? En is het onder de huidige wetgeving mogelijk om de avondklok opnieuw in te voeren?

null Beeld Getty
Beeld Getty

In de rechtszaak die Viruswaarheid aanspande over de rechtmatigheid van de avondklok oordeelde de rechtbank in Den Haag dinsdag dat deze per direct geschrapt moet worden. Over de juridische basis van de invoering van de avondklok is veel discussie geweest.

De staat gebruikte hiervoor de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (WBBBG), die noodbevoegdheden als het verbieden van samenkomsten, het interneren van gevaarlijke personen en ‘het beperken van het vertoeven in de openlucht’ bevat. Echter, deze wet zou niet volledig correct zijn ingezet.

Spoedeisende situatie

“De WBBBG kan alleen worden ingezet als er een spoedeisende situatie is die geen wachten duldt – dat is nu niet het geval,” legt Manon Julicher, universitair rechtsdocent aan de Universiteit Utrecht, uit. “Het feit dat het kabinet eerst nog in debat is gegaan over het invoeren van de avondklok, trekt in twijfel hoe spoedeisend de situatie was.”

Eerder deze maand schreef Julicher al een opiniestuk voor Het Parool over de juridische verpakking van de avondklok, maar toch is ze enigszins verrast door deze uitspraak van de rechtbank. “Eerlijk gezegd wist ik niet dat deze zaak liep. Eerder noemde ik de wettelijke basis voor het invoeren van de avondklok op deze manier ‘dubieus’, maar de rechter heeft nu besloten dat dit onwettig is geweest.”

Herinvoering avondklok

Volgens Julicher had het kabinet beter de normale spoedwetgeving kunnen gebruiken om de avondklok mee in te voeren. “Dan wordt er een spoedwetgevingsprocedure gestart en moet zowel Eerste als Tweede Kamer het wetsvoorstel goedkeuren. Dan vraagt het kabinet dus voorafgaand aan het invoeren van de maatregelen daar toestemming voor bij het parlement en dat duurt even.”

Of de avondklok nu opnieuw ingevoerd zal worden, is nog onduidelijk. Om dat voor elkaar te krijgen heeft de staat twee mogelijkheden, legt Julicher uit. “Door in beroep te gaan tegen de huidige uitspraak, uiteraard, maar de staat kan er ook voor kiezen om alsnog een spoedwetgevingsprocedure te beginnen of een verzoek in te dienen de huidige spoedwet Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (TWM) aan te passen.”

Herroepen van boetes

De politie heeft tot eind vorige week bijna 26.000 boetes uitgedeeld aan mensen die tijdens de avondklok zonder goede reden op straat waren. Het is vooralsnog onbekend wat hiermee gebeurt. Advocaat Michael Ruperti, die een aantal mensen bijstaat in het beroep tegen hun avondklokboete, geeft aan dat hij nu naast een inhoudelijke reden ook een juridische reden ziet voor het aanvechten van de boetes.

“De uitspraak van de rechtbank dinsdagochtend geeft een juridische basis om de uitgeschreven boetes aan te vechten. Daarnaast is er een inhoudelijk argument te maken dat de maatregelen inhoudelijk buitenproportioneel zijn. Dat de maatregel niet goed wetenschappelijk onderbouwd is,” stelt hij.

Of Ruperti zijn juridische argument kan handhaven, hangt af van hoe het hoger beroep van de staat uitpakt. “Als de uitspraak overeind blijft, zullen de boetes vervallen. Als de uitspraak wel geschorst wordt, betekent dat voor ons dat we doorgaan de boetes aan te vechten op inhoudelijke grond.”

In een persconferentie dinsdagmiddag gaf premier Rutte aan te denken dat de staat een ‘sterke case’ had en dat de ‘als dans’ over het vervallen van de boetes pas aan bod zullen komen wanneer er uitspraak is gedaan over de schorsing en het hoger beroep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden