PlusInterview

Dilani Butink kaartte adoptiemisstanden aan: ‘Er is jarenlang weggekeken’

Na een vernietigend rapport is de adoptie van kinderen uit het buitenland opgeschort. De Amsterdamse Dilani Butink (29) daagde de Nederlandse staat vorig jaar voor de rechter wegens ‘gesjoemel’ rond haar adoptie en is blij verrast door de beslissing.

Dilani Butink voor de rechtbank.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Dilani Butink voor de rechtbank.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

“Er kwamen wel wat tranen bij kijken, toen de conclusie van het rapport uitkwam,” vertelt Butink. “Het voelt voor mij als een soort emotionele achtbaan die ineens tot ontploffing komt. Op een positieve manier.”

Butink ontdekte, tijdens een reis naar haar geboorteland Sri Lanka in 2015, dat haar adoptiepapieren niet klopten. Daardoor zal ze haar biologische ouders waarschijnlijk nooit terugvinden. De rechtbank in Den Haag bepaalde vorig jaar dat de Nederlandse staat hiervoor niet aansprakelijk is, omdat de frauduleuze praktijken rond Butinks adoptie waren verjaard. Ook achtte de rechtbank het onmogelijk om vast te stellen of er sprake is geweest van illegale adoptie. “Ik vond, en vind, dat een makkelijke juridische uitweg. Weer werd er weggekeken,” aldus Butink.

Dat laatste gebeurde jarenlang, vindt ook een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Tjibbe Joustra. De commissie merkte gisteren in haar conclusies op dat er al in de jaren zestig signalen waren van adoptiemisstanden. Butink werd dertig jaar later geboren. “Door dat wegkijken had ik lage verwachtingen van het onderzoek. Ik was positief verrast toen ik hoorde dat het rapport zo kritisch was.”

Biologische moeder

Butink: “Jarenlang werd gedacht: die arme kindjes hebben het in Nederland veel beter én we kunnen er Nederlandse koppels die ongewenst kinderloos zijn blij mee maken. Eén plus één is twee. Maar zo simpel is het niet. Je hebt ook nog een derde belangrijke partij: de biologische moeder. Dat zij vaak wordt vergeten blijkt ook weer uit het onderzoek. Veel biologische moeders wilden hun kind helemaal niet afstaan.”

Ook moet het adoptiekind meer aandacht krijgen, stelt Butink. “Hebben kinderen het echt beter in Nederland? Wat is ‘beter’? Dat is helemaal niet goed onderzocht. Zolang het niet zeker is dat je een kind ermee helpt, vind ik adoptie problematisch. Ik ben blij dat procedures nu worden opgeschort, zodat hier beter naar gekeken kan worden.”

Nieuw adoptiesysteem

De commissie betwijfelt of een adoptiesysteem mogelijk is waarin misstanden niet meer voorkomen, ook omdat de mogelijkheden om toezicht te houden op de procedures beperkt zijn. Ook de Amsterdamse twijfelt daaraan. “De insteek van adoptie was ooit: de kinderen daar helpen. Als dat nog steeds het doel is, kan al het geld dat nu in de adoptiewereld rondgaat in de kinderen daar gestoken worden. In plaats van ze hierheen te halen. Dat Nederlandse ouders dan misschien ongewenst kinderloos blijven, is een nare bijkomstigheid, maar het zou altijd om het belang van het kind moeten gaan.”

Butink gaat in beroep tegen de uitspraak van de rechter in haar zaak en hoopt dat ‘verjaring’ bij adoptiezaken in het vervolg niet meer mogelijk is. “Ik heb na vrijdag het gevoel dat we eindelijk worden gehoord, maar ik heb ook nogal wat wantrouwen opgebouwd in al die jaren. De eerste stap is gezet. Nu is het nog afwachten wat er echt gaat gebeuren.”

Reactie Tweede Kamer

De Tweede Kamer is geschokt door de manier waarop de laatste vijftig jaar kinderen uit arme landen werden geadopteerd, zoals de commissie-Joustra in het rapport stelt. Zij wil een fundamentele herbezinning op interlandelijke adoptie.

De nieuwe Tweede Kamer en het volgende kabinet zullen vanwege de gevoeligheid van de kwestie het debat moeten voeren over de toekomst van interlandelijke adopties. Dat vinden de woordvoerders van de coalitiefracties VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Daarom zal de huidige Tweede Kamer later deze week niet op een debat aansturen, maar op een rondetafelgesprek met de makers van het rapport. “Dit is niet iets wat je afdoet op een donderdagmiddag voor het verkiezingsreces,” zegt CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg.

Herbezinning

Sinds 1956 zijn er 40.000 kinderen uit andere landen door Nederlandse ouders geadopteerd. “Er moet een fundamentele herbezinning plaatsvinden wat betreft interlandelijke adoptie,” zegt VVD-Kamerlid Tobias van Gent. “Wat me het diepst raakt, is dat die adopties met de beste bedoelingen gebeuren, maar dat de praktijk weerbarstiger blijkt.”

“De overheid wist ervan en heeft weggekeken,” zegt PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. “Heel erg pijnlijk en bijzonder verdrietig voor adoptieouders en adoptiekinderen.” Kuiken is ook geschokt door het bestaan van babyfabrieken.

“Het is een buitengewoon heftig rapport,” zegt Van Toorenburg. “We moeten nadenken of interlandelijke adoptie nog kan en hoe het nog kan. Als alleen Nederland niet meer adopteert, lost dat het probleem in de wereld niet op. En kan het zijn dat ouders via andere, minder zichtbare wegen kinderen adopteren.”

Treurig

Voor SP-Kamerlid Michiel van Nispen is het feit dat de overheid op de hoogte was, maar wegkeek ‘een vernietigende conclusie en heftig nieuws voor alle betrokkenen’. Van Nispen noemt het ‘treurig’ dat dit onderzoek zo laat komt en dat er niet eerder is ingegrepen. Voor de korte termijn stelt hij: “Er moet ruimhartig geld beschikbaar komen voor zoektochten naar afstammingsinformatie.”

“Er moet identiteitsherstel komen voor adoptiekinderen die daar behoefte aan hebben,” zegt GroenLinks-Kamerlid Niels van den Berge. “Degenen die dat willen, moeten hun biologische ouders kunnen gaan zoeken. Ook ligt de grote vraag op tafel of en op welke manier er nog geadopteerd kan worden.”

Jan Hoedeman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden