Plus

Diefstal ASML-kennis begon met twee slimme Chinezen

Chinese werknemers hebben ASML bestolen van computerinformatie die zij doorspeelden aan een bedrijf in hun vaderland. Zes vragen over de spionagezaak.

Beeld Ruud Verhalle

Door de diefstal werd de Veldhovense chipmachinefabrikant zwaar gedupeerd. Een in een Amerikaanse rechtszaak toegewezen schadevergoeding van 223 miljoen dollar (198 miljoen euro) kan echter niet worden geïnd; het Chinese bedrijf dat profiteerde van de informatiediefstal is inmiddels failliet.

1) Wat is er precies gebeurd bij ASML?

Het was in februari 2015 even paniek op alle kantoren van ASML in de wereld. Oplettende werknemers van ASML's dochterbedrijf Cymer in San Diego trokken aan de bel toen ze ontdekten dat onbevoegden in documenten hadden rondgesnuffeld. Onmiddellijk werd groot alarm geslagen en alle werknemers moesten per direct hun wachtwoorden wijzigen.

Onderzoek wees uit dat de computer waarmee de hack was gepleegd de Chinese taalinstelling had. Volgens een woordvoerder van ASML ging het om een kortdurende hack in documenten van weinig waarde. Dat het gepaard ging met diefstal van computerdata van buitenaf én van binnenuit, was toen nog niet bekend. Dat de schade in de honderden miljoenen euro's zou lopen evenmin.

2) Waar en wanneer vond de diefstal plaats?
Het begon met twee hoogopgeleide Chinese ex-werknemers van ASML in San José. Zij begonnen in 2014 een eigen bedrijf in China onder de naam Xtal. Wat onze ex-werkgever doet kunnen we zelf ook, zo moeten ze hebben geredeneerd. Mits ze de broncodes te pakken konden krijgen waar de ingenieurs van ASML in San José jarenlang aan gewerkt hebben.

Het zijn computerprogramma's die chipmachines van ASML virtueel naspelen. Ze maken de werking van de peperdure machines daarmee efficiënter en dat is veel geld waard.

De twee Chinese ondernemers hadden contact met landgenoten die nog bij ASML in San José werkten. In nauw contact zijn duizenden bestanden gestolen vanaf de systemen van ASML. Meestal werden ze bij ASML op enkele harde schijven gekopieerd die vervolgens werden gekoppeld aan het netwerk van Xtal.

3) Welke impact had de diefstal op het bedrijf?
In het begin nog weinig, maar de deskundigheid van de dieven is groot. Hierdoor hadden ze de juiste bestanden gestolen en binnen een jaar, heel kort in deze wereld, wisten ze een softwarepakket samen te stellen dat hetzelfde kan als het originele van ASML. Dat brachten ze in 2016 op de markt tegen een veel lagere prijs dan ASML vraagt voor haar pakket. Dat heeft in ieder geval Samsung als klant over de streep getrokken.

4) Welke schade heeft ASML?
Het was schrikken toen de verkoopafdeling van ASML in 2016 een nieuwe concurrent ontwaarde. Dat terwijl de verkopen van de zogeheten holistische lithografie, software die de chipproductie ondersteunen, zo goed loopt. Dat Samsung overliep naar de nieuwe leverancier zorgde meteen al voor een enorme schade. Bovendien zijn de gestolen computerdata buiten ASML terechtgekomen en wie weet al hoe vaak gekopieerd. De rechtbank beoordeelde de voorlopige schade op 223 miljoen dollar. Maar ja, de kans dat deze ooit geïnd kan worden uit de boedel van het inmiddels failliete Xtal is heel klein.

5) Wat zegt het bedrijf zelf over de zaak?
ASML was er donderdag als de kippen bij om te ontkennen dat de diefstal draait om Chinese staatsspionage. Het gaat slechts om werknemers die zichzelf willen verrijken, waarvan de meeste toevallig Chinezen zijn, zo meldt het bedrijf. Topman Peter Wennink: "We zijn bestolen door een handvol van onze eigen medewerkers die in Silicon Valley de wet overtraden om zichzelf te verrijken. Daar hebben we een rechtszaak over aangespannen en deze ook gewonnen."

ASML in betere tijden. Bondskanselier Angela Merkel en minister-president Mark Rutte bezoeken chipmachinefabrikant ASML. Beeld Robin van Lonkhuijsen

Volgens de verklaring is Xtal niet alleen door Chinese, maar ook door Zuid-Koreaanse financiers mogelijk gemaakt. Volgens Wennink hoeft het incident leveringen van ASML aan Chinese bedrijven niet in de weg te staan. "We beschermen ons intellectueel eigendom zorgvuldig en denken dat we al onze klanten, inclusief de Chinese, prima kunnen bedienen."

ASML is als de dood dat de relatie met het enorme land wordt verstoord. De chipmachinefabrikant verkoopt er voor miljarden aan chipmachines en bijproducten. In 2018 was 19 procent van de omzet van machines afkomstig uit dat land, een jaar eerder was dat nog 11 procent.

6) Hebben er vaker van dit soort grote spionagezaken in Nederland gespeeld?
Het meest spraakmakende geval van bedrijfsspionage in Nederland is de diefstal van nucleaire gegevens bij Urenco in Almelo. Daar werkte van 1972 tot 1976 de Pakistaanse natuurkundige Abdul Qadeer Khan. Hij verdween van de ene dag op de andere met in zijn bagage blauwdrukken van de ultra-centrifuge die nodig is om uranium zo te verrijken dat die gebruikt kunnen worden in kerncentrales.

Maar met verrijkt uranium kunnen ook atoomwapens worden gemaakt. En dat gebeurde dan ook in Pakistan. In dat land wordt Khan geëerd als 'de vader van de atoombom'. Hij gaf later toe dat hij de informatie ook heeft doorverkocht aan Noord-Korea, Iran en Libië.

Vergrootglas

Huawei ontkent elke vorm van spionage. Dat doet het bedrijf in een schriftelijke reactie aan nieuwszender BNR naar aanleiding van het stelen van bedrijfsgeheimen door Chinezen bij ASML. Het Chinese technologieconcern zegt al 14 jaar een vertrouwde partner te zijn van de Nederlandse overheid, het bedrijfsleven en burgers te zijn.

De positie van Huawei ligt de laatste tijd onder een vergrootglas. De VS waarschuwt dat China netwerkapparatuur van het bedrijf zou kunnen gebruiken voor spionage, via zogenaamde achterdeurtjes in de software. De onderneming zelf ontkent dat heftig en plaatste eerder zelfs advertenties in kranten om haar onafhankelijkheid en betrouwbaarheid te benadrukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.