Plus

Design als wapen tegen dakloosheid

Nederland telt bijna 11.000 dak- en thuisloze jongeren en gemeenten lukt het niet ze voldoende te helpen. Ontwerpers komen nu met onorthodoxe oplossingen.

De Huishongerpakketten bevatten  oplossingen voor dakloze jongeren.  Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
De Huishongerpakketten bevatten oplossingen voor dakloze jongeren.Beeld Joes + Manon Social Design Studio

Als er een groep is op wie de aanduiding ‘tussen wal en schip’ van toepassing is dan zijn het wel dak- en thuisloze jongeren. Ze vallen vaak net niet meer onder Jeugdzorg maar kennen de weg niet naar reguliere loketten. Baantjes leveren te weinig op voor de huur, maar een volwaardige uitkering zit er niet in.

En zwervend van slaapbank naar logeerbed bij vrienden blijven ze vaak buiten het zicht van de instanties. Volgens het CBS telt Nederland 10.700 dak- en thuisloze jongeren, hun werkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger. Gemeenten erkennen dit als probleem maar zitten vast in regels en ingesleten structuren.

null Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
Beeld Joes + Manon Social Design Studio

Social designer

Typisch een probleem om ontwerpers op te zetten, vindt Tabo Goudswaard. Als social designer houdt hij zich bezig met zaken als de bestrijding van eenzaamheid en de kloof tussen politie en burgers. Namens het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie begeleidt hij ontwerpers die samen met gemeenten en andere partijen de impasse rond zwerfjongeren willen doorbreken.

“Ontwerpers komen met frisse, misschien domme vragen die beleidsmakers niet durven of kunnen stellen. En ze zijn empathisch ingesteld, denken niet vanuit objectieve doelstellingen en cijfers. Ze kunnen kijken vanuit het perspectief van een jongere, maar begrijpen ook de ambtenaren bij de afdeling vastgoed of sociale zaken. Bovendien hebben designers over het algemeen geen heilig ontzag voor systemen. Het bedenken daarvan is hun werk, dus ze weten dat het geen natuurlijke wetmatigheden zijn en dat je ze ook kunt veranderen.”

Tijdens een webcast vanuit Pakhuis de Zwijger presenteert Goudswaard maandag negen teams met veelbelovende plannen voor de zwerfjongerenproblematiek. “De teams worden geleid door ontwerpers maar er zitten ook mensen in uit de zorg en noodopvang, straatwerkers, ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigers van gemeenten en woningcorporaties. En zelfs theatermakers, die goed weten hoe je de beste omstandigheden creëert voor een dialoog.”

null Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
Beeld Joes + Manon Social Design Studio

De Eindhovense studio Joes + Manon gaat samen met de Regenboog Groep, woningcorporatie Rochdale en de gemeente Amsterdam voor de aanpak van het acute probleem: een dak boven het hoofd. “Zij zoeken de oplossing in hypertijdelijkheid: constructies die snel op- en afgebouwd kunnen worden op braakliggend terrein. Ze maken daarbij gebruik van de kennis die is opgedaan bij festivals als de Parade.”

Tabo Goudswaard (design tegen dakloosheid), in samenwerking met Joes + Manon 
Social Design Studio Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
Tabo Goudswaard (design tegen dakloosheid), in samenwerking met Joes + Manon Social Design StudioBeeld Joes + Manon Social Design Studio

In de vorm van Huishongerpakketten zijn er vijf toekomstscenario’s, van de ‘collega cocon’, waarbij bedrijven die stages aanbieden actief bijdragen aan huisvesting, tot de ‘creatieve schilmix’, die werkt met gezamenlijke leasecontracten en grondabonnementen.

Andere teams richten zich niet op de vastgoedkant van het daklozenprobleem maar op onderliggende oorzaken. Ze komen met programma’s voor het aanleren van praktische vaardigheden, het versterken van eigenwaarde of het opbouwen van een ondersteunend netwerk.

null Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
Beeld Joes + Manon Social Design Studio

Beeldvorming

“De groep Bouwdepot pleit voor grotere zeggenschap en verantwoordelijkheid van de jongeren zelf. Ze krijgen een maandelijks inkomen en coaching om in alle rust hun prioriteiten te bepalen. In dat team zit een lector journalistiek, want het gaat ook om beeldvorming. Te vaak wordt nog gedacht over daklozen als vervuilde zwervers die met plastic tasjes onder de brug slapen. Als je die dakloze jongeren en hun situatie niet kent, weet je ook niet wat ze nodig hebben.”

Maandag worden de plannen aangescherpt in een paneldiscussie met onder anderen rijksbouwmeester Floris Alkemade en ervaringsdeskundige Flor Laurens. Na de zomer moeten de plannen in praktijk worden gebracht. “Er zijn rondom dit onderwerp al te veel goede ideeën en goede bedoelingen waar weinig van terechtkomt. Dit mag geen creatieve exercitie aan de zijlijn zijn. Wij gaan voor echte oplossingen en doorbraken.”

Webcast maandag, 16.00 uur, via dezwijger.nl/live

null Beeld Joes + Manon  Social Design Studio
Beeld Joes + Manon Social Design Studio
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden