PlusAchtergrond

Dertiger en gezond: waarom toch die prik?

Dertigers zijn nu aan de beurt voor vaccinatie, en straks twintigers. Zij lopen minder kans om ernstig ziek te worden en het virus is op z’n retour. Waarom zou je je toch laten vaccineren?

Ook voor jongere mensen zijn er meer dan genoeg redenen om zich te laten vaccineren, zeggen de experts. Beeld Getty Images
Ook voor jongere mensen zijn er meer dan genoeg redenen om zich te laten vaccineren, zeggen de experts.Beeld Getty Images

1. Als gezonde dertiger of twintiger loop je nauwelijks kans om vanwege een Covid-infectie in het ziekenhuis te belanden of te overlijden. Waarom zou je je dan toch laten vaccineren?

Niet in de laatste plaats vanwege het risico op long covid; langdurige klachten. “Ongeveer een op de tien mensen met corona kampt langer dan drie maanden met de gevolgen. Een op de honderd zelfs langer dan een jaar, is het beeld dat we krijgen uit voorlopige studies,” aldus immunoloog Marjolein van Egmond (Amsterdam UMC). “Die klachten, zoals extreme vermoeidheid en concentratiestoornissen, zijn leeftijdsonafhankelijk. Ook twintigers die niet eens heel ziek zijn geweest door covid zijn soms al een jaar uit de running.”

Door je te laten vaccineren, bescherm je bovendien niet alleen jezelf, maar ook anderen. “Als genoeg mensen zich laten vaccineren, krijgen we groepsimmuniteit. Dan zijn ook mensen met een verminderde afweer beschermd, bij wie vaccinatie niet goed werkt, zoals ouderen, mensen met een auto-immuunziekte of niertransplantatie. Jezelf laten vaccineren is dus ook een kwestie van solidariteit.”

Dat laatste mede omdat een hoge vaccinatiegraad de beste garantie is dat onze vrijheid komend najaar niet opnieuw aan banden wordt gelegd door coronamaatregelen, zegt moleculair viroloog Marjolein Kikkert (LUMC). “Anders blijft het virus rondgaan en blijven er nieuwe varianten ontstaan. Dan zitten we zo weer in een nieuwe lockdown.”

2. Het kabinet besloot woensdag ook het Janssenvaccin niet meer aan jongeren te geven, ­nadat eerder de toediening van AstraZeneca vanwege een zeldzame maar ernstige bijwerking al was beperkt tot 60-plussers. Wat zijn de risico’s van de Pfizer- en Modernavaccins?

Die blijven beperkt tot klachten als een zere arm, vermoeidheid, hoofdpijn, koorts en diarree, die meestal een tot drie dagen duren. Enkele tientallen Nederlanders kregen direct na inenting een heftige allergische reactie op een bestanddeel van het vaccin. Zij kunnen worden geholpen met een geneesmiddel dat op de GGD-priklocatie aanwezig is; daarom moet iedereen die geprikt is daar een kwartier wachten. Ernstigere bijwerkingen zijn niet bekend. En de kans is volgens Kikkert heel klein dat die nog opduiken. “Dan waren ze inmiddels wel aan het licht gekomen.” Wereldwijd zijn inmiddels meer dan 2 miljard mensen tegen het coronavirus ingeënt, van wie tientallen miljoenen met Pfizer en Moderna.

De vaccins van AstraZeneca en Janssen, die op een andere technologie zijn gebaseerd, kwamen in opspraak vanwege een zeer zeldzame maar ernstige bijwerking: bloedpropjes in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes. Op 1,9 miljoen AstraZenecavaccinaties heeft bijwerkingencentrum Lareb er zestien meldingen over ontvangen, twee mensen zijn overleden.

Bij Janssen is het stollingsprobleem nog zeldzamer: in Nederland zijn er nog geen meldingen van, in de VS enkele. De kans op de bijwerking is daarmee kleiner dan de kans dat je aangereden wordt als je de straat oversteekt, neerstort in een vliegtuig of op het strand gebeten wordt door een haai, stelde een woordvoerder van het Amerikaanse RIVM onlangs. Toch besloot ons kabinet woensdag het vaccin in principe niet meer aan jongeren te geven. De bijwerking lijkt namelijk vaker bij jongere mensen (vooral vrouwen) voor te komen, terwijl zij juist aanzienlijk minder risico lopen om ernstig ziek te worden van corona. Bovendien krijgen we van de nóg veiligere vaccins van Pfizer en Moderna, die beide zijn gebaseerd op mRNA-technologie, komende weken grote hoeveelheden binnen.

3. De vaccins van Pfizer en Moderna zijn de eerste waarin de nieuwe mRNA-technologie is gebruikt. Hebben die op lange termijn geen bijwerkingen?

Vaccins werken in feite allemaal op dezelfde manier. “Ze geven een instructie aan het afweersysteem, dat vervolgens zelf aan het werk gaat om immuniteit op te bouwen,” legt immunoloog Van Egmond uit. “Feitelijk gebeurt hetzelfde als je een verkoudheidsvirus inademt of salmonella oploopt door een niet goed doorbakken kipfilet van de barbecue. Het enige verschil is dat je van een vaccin niet ziek wordt, omdat maar een stukje van de ziekteverwekker of een verzwakte variant wordt gebruikt.”

Als het gevreesde coronavirus doordringt in onze cellen, laat dat zijn eigen genetische code (rna) los. Die geeft de cellen opdracht het virus te vermenigvuldigen, waardoor we ziek worden. De vaccins van Pfizer en Moderna brengen hele kleine vetbolletjes in ons lichaam met slechts een stukje genetische code (mRNA) van het coronavirus. Dat geeft onze cellen opdracht om alleen de spikeproteïnen te produceren, een eiwit dat ook aanwezig is in het coronavirus. Als reactie op dat eiwit maken onze afweercellen antistoffen aan. Als die op een later moment het echte coronavirus tegenkomen, komen ze meteen weer in actie: ze maken de indringer onschadelijk. Alleen de manier waarop de boodschap door de mRNA-vaccins aan ons afweersysteem wordt afgeleverd, is nieuw. ­Vaccins van het andere type, waaronder AstraZeneca, Janssen en het Russische Spoetnik, gebruiken een onschuldig verkoudheidsvirus (adenovirus), waaraan een klein stukje genetische code van het coronavirus is toegevoegd. “Dat is het enige verschil,” aldus Van Egmond. “Vergelijk het met bellen, appen of een postduif sturen. De boodschap is steeds hetzelfde, maar de aflevering verschillend. Beide typen vaccins worden binnen enkele dagen volledig door het lichaam afgebroken.”

Bij geen enkel vaccin dat ooit op de markt is gebracht zijn langetermijnbijwerkingen bekend, aldus Kikkert. “Omdat ook mRNA-vaccins heel efficiënt door het lichaam worden opgeruimd, zijn die ook niet te verwachten. De enige langetermijnbijwerking is immuniteit.”

De moleculair viroloog wijst erop dat de mRNA-technologie bovendien helemaal niet zo nieuw is. “mRNA is nu weliswaar voor het eerst toegepast in virusvaccins, maar daar is dertig jaar onderzoek aan voorafgegaan, onder meer naar therapeutische vaccins tegen kanker. Ook kankercellen zijn iets lichaamsvreemds dat met de juiste instructies door ons eigen afweersysteem kan worden opgeruimd.”

4. Kun je overlijden door of na een coronavaccinatie?

Op de 8,5 miljoen vaccins die tot en met begin vorige week in Nederland toegediend waren, kreeg Bijwerkingencentrum Lareb ruim 60.000 meldingen binnen van bijwerkingen. Er werden 351 overlijdens gemeld. Deze cijfers, die elke twee weken geüpdatet worden, zeggen weinig. Overlijden ná een prik betekent niet dat het overlijden een gevolg is van een bijwerking van de vaccinatie, zegt immunoloog Marjolein van Egmond. “Als je heel veel mensen vaccineert, zitten daar bijvoorbeeld altijd mensen tussen die ook zonder de vaccinatie een hartstilstand hadden gekregen. Vooral in het begin, toen de 90-plussers werden ingeënt, werden relatief veel overlijdens gemeld. Zij lopen nu eenmaal een grote kans om te overlijden. In die zin zijn de Larebcijfers misleidend. Maar als de meldingen niet gepubliceerd zouden worden, zou Lareb van sceptici het verwijt krijgen dat informatie wordt achtergehouden. Daarom is gekozen voor transparantie.”

De meldingen van het aantal overlijdens en aandoeningen worden doorlopend vergeleken met de aantallen die normaal gesproken per leeftijdsgroep en in de hele bevolking voorkomen. Als er relatief méér meldingen zijn in de gevaccineerde groep, zoals de stollingsproblemen na vaccinatie met AstraZeneca, gaan de alarmbellen af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden