PlusNieuws

Depressies bij ouderen vaak gemist: ‘Ze zitten zonder behandeling thuis te verpieteren’

Een op de vijf ouderen kampt met depressieve klachten die vaak laat worden ontdekt. Ouderenpsychiaters vrezen dat het aantal gemiste diagnoses stijgt nu er meer ouderen bij komen. ‘Ze belanden onnodig op de spoedeisende hulp.’

Ellen van Gaalen
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Depressieve ouderen belanden met doorligplekken, ondervoeding of pijn op de borst in het ziekenhuis, omdat psychiatrische problemen niet worden herkend. Het leidt tot extra zorg, die niet nodig is als ouderenpsychiaters er eerder bij worden betrokken.

Dat stelt de ouderenafdeling van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). “Depressies zien er bij ouderen anders uit. Ze uiten bijvoorbeeld vaker lichamelijke klachten of slaapproblemen,” zegt afdelingsvoorzitter Didi Rhebergen, zelf ouderenpsychiater in Hilversum.

Uit onderzoek van Amsterdam UMC blijkt dat een op de vijf 75-plussers met depressieve klachten worstelt. Bij vrouwen loopt dit aandeel op tot een kwart. De klachten worden veroorzaakt door onder meer eenzaamheid, verlies of lichamelijke ziektes.

Rhebergen: “Ouderen met onbehandelde depressies hebben het niet alleen zelf erg zwaar, maar leggen ook meer druk op mantelzorgers en de zorg. Ze zijn vaker angstig en vertalen hun mentale klachten in lichamelijke. Ze kloppen steeds bij de huisarts aan met nieuwe klachten of belanden meerdere malen onnodig op de spoedeisende hulp.” En dat terwijl de meeste depressies bij ouderen goed te behandelen zijn, zeggen de psychiaters.

De gordijnen dicht

Zij vrezen dat ze slechts een fractie van de hulpbehoevende 75-plussers in beeld hebben, temeer omdat ouderen langer thuis moeten wonen. “Als er geen goede mantelzorg is, zien we die mensen niet,” zegt Daniël van Grootheest, ouderenpsychiater in Amsterdam. Een deel van deze kwetsbare groep trekt zich volledig terug en houdt letterlijk de gordijnen dicht.

Hoewel meer ouderen tijdens de coronacrisis last hadden van eenzaamheid, ziet ouderenpsychiater Paul Naarding in de regio Apeldoorn juist een terugloop in de kliniek. “We dachten eerst dat ze door corona bang waren om naar de dokter te gaan, maar de toename blijft uit. Terwijl meer mensen in psychische nood verkeren.”

Maar ook in de verpleeghuizen worden psychiatrische ziektebeelden niet altijd herkend, merkt de Maastrichtse ouderenpsychiater Sjacko Sobczak. “Dan is er al van alles geprobeerd, maar blijft een bewoner probleemgedrag vertonen. Iemand is bijvoorbeeld agressief.” Pas als het verpleeghuispersoneel zich geen raad meer weet, schakelt het een ouderenpsychiater in. De zorgmedewerkers valt overigens niets te verwijten, benadrukt Sobczak. “Het is ook ingewikkeld om psychiatrische klachten te herkennen.”

Aantal ouderen groeit hard

De ouderenpsychiaters vrezen dat de problemen de komende jaren alleen maar groter worden. Het aantal 75-plussers groeit hard, terwijl er niet meer zorgpersoneel bij komt. De NVvP vindt dat ouderenpsychiaters meer in de verpleeghuizen moeten komen. Nu gebeurt dat alleen als er in een regio goede samenwerking bestaat. De financiering is zo veranderd dat verpleeghuizen bijna altijd zelf voor een consult moeten betalen.

Ook is het niet reëel om alle signalering bij de huisartsen en wijkverpleging neer te leggen, aldus de NVvP. Die ervaren een hoge werkdruk en hebben onvoldoende tijd om psychiatrische klachten altijd te herkennen. “Als je wilt dat mensen langer thuis blijven wonen, moet je daarin investeren. Nu zit een groep depressieve ouderen zonder diagnose en behandeling thuis te verpieteren. Zij lijden daar echt onder,” stelt Naarding.

Bij een aantal huisartsenpraktijken zijn praktijkondersteuners voor ouderenzorg aangesteld. Die proberen jaarlijks met alle ouderen contact te hebben. Maar lang niet alle praktijken hebben zo’n ondersteuner en het is de vraag of die alle 75-plussers jaarlijks bereikt. Van Grootheest: “Bovendien is het nogal een verschil om iemand op een spreekuur te zien of thuis. Wij kunnen zoveel afleiden uit de woning. Die is soms kaal of juist overvol. Ik maak me ernstig zorgen over hoe we dit in de toekomst gaan doen met al die thuiswonende ouderen.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden