PlusUitleg

De zorg ‘piept en kraakt’. Wat kunnen de ic’s nog aan?

Het piept en het kraakt, zegt minister Hugo de Jonge over de gezondheidszorg. Maar wat is het breekpunt? ‘Dat we dit doen, is een kwestie van beschaving, niet van erg effectieve zorg.’

Beeld EPA

1. Hoeveel rek zit er in de capaciteit van ic-bedden?

Veel, zo blijkt. Drie weken geleden dacht intensivist Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), dat het ‘in het uiterste geval’ zou lukken om de 1150 ic-bedden uit te breiden tot 2000. Door een bundeling van krachten zijn er zondag 2400 ic-bedden beschikbaar, zei hij woensdag in een briefing aan Kamerleden. Het kabinet wil mogelijk nog verder omhoog. Of die grens ligt bij 2500, 2600 of 3000 is niet duidelijk, maar er is wel een grens.

2. Wat zijn de knelpunten voor ic-zorg?

Het gaat niet alleen om bedden, maar ook om personeel. Gommers schetste dat een ic-verpleegkundige nu vier in plaats van twee patiënten onder de hoede heeft. “Ze voelen de druk en kunnen fouten maken, waardoor patiënten komen te overlijden.” Ook de bijscholing die orthopeden, chirurgen en psychiaters de afgelopen weken kregen om de ic te ontlasten, biedt geen constructieve oplossing. Daaraan zit eveneens een grens.

3. Zijn er nog meer knelpunten?

Ja, ook de voorraad medicatie slinkt snel. Coronapatiënten die worden beademd, hebben narcosemiddelen, spierverslappers en pijnstillers nodig. “Er is nu nog een voorraad voor een kleine twee weken, schat ik,” zegt Gerard Hugenholtz, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers. Sinds dinsdag steekt hij al zijn energie in het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen. Dat is opgericht om de Nederlandse medicatievoorraad in kaart te brengen en te verruimen. “We geven niet de garantie dat het lukt, wel de garantie dat we ons uiterste best doen.”

4. Wat maakt medicatie zo moeilijk verkrijgbaar?

De hele wereld is nu op zoek naar dezelfde medicatie. Nederland kan die deels zelf maken, maar de grondstoffen moeten uit het zwaar getroffen China komen of uit het in lockdown verkerende India. “Door druk op de prijzen zijn we afhankelijk geworden,” zegt apotheker Paul Lebbink.

Wat voor medicatiegrondstoffen geldt, geldt ook voor mondkapjes, spatbrillen, schorten en handschoenen: er is wereldwijde schaarste. In Spanje proberen zorgmedewerkers die bescherming zelf te maken, van onder meer vuilniszakken. Soms treedt het Spaanse zorgpersoneel coronapatiënten onbeschermd tegemoet. Van die ‘kamikaze-zorgmedewerkers’, zoals The New York Times het noemde, zijn er meer dan 12.000 besmet. Net als in Italië en China overleden in Spanje artsen en verpleegkundigen.

5. Hoe is het zorgsysteem nu te ontlasten?

Door minder eisen te stellen aan de zorg, bijvoorbeeld. De Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd denkt daarover mee met artsen. De geriaters stelden de afgelopen weken een leidraad op om in samenspraak met een coronapatiënt op leeftijd en de familie te bespreken of een ziekenhuisbehandeling zin heeft.

Normaliter gebeurt dat ook al, maar omdat het coronavirus zo nieuw is, kwam er een nieuwe leidraad. Daarin staat ook een ‘fragiliteitsscore’, die aangeeft wat een coronapatiënt nog aankan. Als een oudere een ic-behandeling al overleeft, is het hersteltraject lang en zwaar.

Hoe meer coronapatiënten met slechtere perspectieven afzien van een behandeling, hoe minder druk op de bedden. Ook de helpende hand van Duitsland – dat al enkele coronapatiënten heeft overgenomen – kan uitkomst bieden.

6. Kan het zorgsysteem deze pandemie aan?

“Ik weet het niet,” zegt zorgeconoom Marco Varkevisser (Erasmus Universiteit). “Ik ben onder de indruk van de vele initiatieven nu, maar geen enkel systeem is ingericht op dit soort excessen.”

Hij denkt dat de huidige crisis leidt tot lessen voor de toekomst. “Nederland zal uit voorzorg grotere voorraden medicatie en beschermingsmateriaal aanleggen, of dat meer in eigen land gaan produceren.”

Ook zorgeconoom Wim Groot (Universiteit Maastricht) weet niet of het systeem het houdt. Bovendien vraagt hij zich af hoe effectief deze enorme ingreep is, want de reguliere patiëntenzorg ligt stil – ‘dat zorgt op den duur ook voor slachtoffers’ – en de economische, maatschappelijke en sociale schade is enorm. “Voor de vergoeding van een geneesmiddel hanteert de overheid de grens dat een gewonnen levensjaar 80.000 euro mag kosten. Daar gaan we nu dik overheen.”

“Het is meer een teken van beschaving dat we dit doen,” zegt Groot. “Ik verwacht niet dat het erg effectief is. Het aantal dodelijke slachtoffers zal niet veel minder zijn dan wanneer je niets doet tegen het coronavirus. Maar dan sterven mensen in de gang van het ziekenhuis, of in hun eentje thuis. Dat is geen optie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden