PlusAchtergrond

De toeslagenaffaire: ook Rutte, Wiebes en Hoekstra zijn nog niet uit de problemen

Door het harde rapport over de toeslagenaffaire staan Haagse carrières op het spel. In de PvdA klinkt kritiek op lijsttrekker Lodewijk Asscher, maar ook VVD’ers Mark Rutte, Eric Wiebes en CDA’er Wopke Hoekstra zijn nog niet uit de problemen.

Eric Wiebes Beeld ANP
Eric WiebesBeeld ANP

Dinsdag komt de top van het kabinet bijeen in het Catshuis. Het gezelschap buigt zich over het vernietigende rapport van de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag. Voornaamste inzet is de hersteloperatie voor slachtoffers - die bepaald niet soepel verloopt - te versnellen en zelfs te verruimen. Geld speelt geen rol: er is sprake van een ereschuld, benadrukken betrokkenen.

Daarnaast wordt gekeken in hoeverre de problematiek verder strekt dan de kinderopvangtoeslag. Daags na het slotverhoor van minister-president Mark Rutte stuurde het kabinet een brief naar de Kamer met daarin de boodschap dat het ook bij de huur- en zorgtoeslag niet altijd goed is gegaan. En ook andere uitvoeringsorganisaties kennen aanhoudend problemen, waarbij de burger in het gedrang komt. Daarom moet er ‘breder’ worden gekeken, is de boodschap.

Mark Rutte. Beeld ANP
Mark Rutte.Beeld ANP

Verantwoordelijkheid

Pas daarna komt de vraag aan de orde welke politieke consequenties getrokken moeten worden. Premier Rutte zei vrijdag dat het aftreden van bewindslieden ‘nu niet aan de orde is’, maar dát er verantwoordelijkheid wordt genomen, staat wel vast. “Het zal ervan afhangen of we snel met een oplossing weten te komen en welk gebaar daar dan bij past. Maar dat er helemaal niks gebeurt, lijkt me onwaarschijnlijk,” aldus een coalitiebron.

In Den Haag wordt er rekening mee gehouden dat het kabinet in zijn geheel opstapt, als gebaar naar de slachtoffers. Ook het tweede kabinet-Kok deed dat, toen vanwege het Srebrenica-rapport. In het kabinet wordt die verwijzing overigens afgedaan als grotesk. “Het gaat wel ver om de grootste naoorlogse genocide op Europese bodem gelijk te stellen aan de toeslagenaffaire,” aldus een minister.

Bovendien draagt het opstappen van de complete regeringsploeg vlak voor de verkiezingen het gevaar in zich dat het lijkt alsof niemand persoonlijk de verantwoordelijkheid op zich neemt. SP-Kamerlid Renske Leijten nam hier zondag in Buitenhof al een voorschot op met een oproep aan drie hoofdrolspelers, Mark Rutte, Wopke Hoekstra en Lodewijk Asscher, af te zien van hun lijsttrekkerschap. “De mensen die dit hebben veroorzaakt, gaan het niet oplossen,” meent zij.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die samen met Leijten de affaire boven water kreeg, vindt juist dat er te makkelijk koppen worden geëist. Volgens hem is het belangrijker dat het kabinet ‘de rot bij de overheid’ aanpakt.

Lodewijk Asscher

In de PvdA is er discussie over partijleider Asscher. Die was in het vorige kabinet als minister van Sociale Zaken verantwoordelijk voor het kinderopvangbeleid en bood zondagavond op Facebook zijn excuses aan. Maar in appgroepen van de partij wordt gediscussieerd of dat voldoende is en of hij wel lijsttrekker kan blijven, meldde RTL Nieuws maandag. Voormalig PvdA-bestuurslid Gerard Bosman zegt bekend te zijn met de kritiek, ook al deelt hij die zelf niet. “Er zijn zeer betrokken PvdA-leden die vinden dat de verklaring van Asscher niet genoeg is. Die vinden dat hij wél moet aftreden.”

Een woordvoerder van Asscher laat weten dat ‘kritische discussie bij de partij hoort’. “Dat gebeurt bij ons altijd in alle openheid. Daarom heeft Lodewijk zondag ook zijn reactie geschreven. En ja, er zijn mensen die het daar niet mee eens zijn. Dat is ingecalculeerd.”

Lodewijk Asscher. Beeld ANP
Lodewijk Asscher.Beeld ANP

VVD en CDA

In de VVD en het CDA blijft het tot dusver angstvallig stil, ook al wordt erkend dat het rapport snoeihard is. Vooral VVD-minister Eric Wiebes, die dinsdag ook aanschuift in het Catshuis, zit in de gevarenzone, nu het rapport concludeert dat hij de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd. Dat geldt doorgaans als politieke doodzonde. Maar ook Rutte en Hoekstra, als eindverantwoordelijken namens respectievelijk het gehele kabinet en het ministerie van Financiën, hebben wat uit te leggen. In het bijzonder over de informatieverstrekking, die volgens de commissie niet deugt.

Hoekstra zei vrijdag zich verantwoordelijk te voelen, maar benadrukte dat dit ‘breder in het kabinet’ zo wordt gevoeld. En ook Wiebes wekte met de opmerking dat de overheid ‘in den brede heeft gefaald’ nog niet de indruk dat hij van plan is persoonlijk conclusies te trekken. “Wij hebben hier met elkaar één groot ongeluk veroorzaakt.”

In januari zal duidelijk worden wie er aansprakelijk is.

Wopke Hoekstra Beeld ANP
Wopke HoekstraBeeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden