Nieuws

De nood is hoog voor zzp’ers in de podiumkunsten: geen werk én geen coronasteun

De avondlockdown is financieel funest voor zzp’ers in de kunstsector, maar nieuwe steunregelingen zoals de eerdere Tozo zijn er nog niet. ‘Het einde is nog lang niet in zicht.’

Marijne Beijen
Veel zzp’ers in de podiumkunsten hebben geen inkomen zolang theaters gebonden zijn aan de sluitingstijd van 17.00 uur. Beeld Evert Elzinga/ANP
Veel zzp’ers in de podiumkunsten hebben geen inkomen zolang theaters gebonden zijn aan de sluitingstijd van 17.00 uur.Beeld Evert Elzinga/ANP

Op www.krijgiktozo.nl - een domeinnaam van de Rijksoverheid - valt te lezen: ‘De beperkende maatregelen zijn grotendeels opgeheven, de economie draait weer volop en de werkloosheid is laag. Hiermee zijn we in een nieuwe fase gekomen.’ Dikgedrukt: ‘Het is dus niet meer mogelijk om de Tozo aan te vragen.’

Die tekst van het ministerie is zacht gezegd achterhaald. Voor de kunstsector, en zeker voor de podiumkunsten, leidt de avondlockdown vanaf 17.00 uur voor de zoveelste keer in de pandemie tot een lege agenda. Maar waar coronasteun zoals de NOW-regeling doorloopt, is de Tozo, de maandelijke financiële tegemoetkoming voor zelfstandige ondernemers, gestopt (zie kader).

“In eerste instantie leek de einddatum van 1 oktober wel logisch. Makers hadden in de zomer weer meer werk,” zegt Justin van der Veen (29), recent afgestudeerd theaterdocent, -maker en -schrijver. “Maar met de avondlockdown zitten we nog lang niet in een nieuwe fase.”

Van der Veen maakte een aantal keer aanspraak op de Tozo. Niet van harte, maar uit pure noodzaak. Projecten waar hij aan meewerkte werden afgeblazen, zijn inkomen droogde op. “Ik heb de aanvraag zo lang mogelijk uitgesteld. Veel mensen uit deze sector hebben sowieso moeite met beroep doen op zulke middelen, willen niet gezien worden als ‘subsidieslurper’. De kunstwereld is juist in dat opzicht jaren in een kwaad daglicht gesteld.”

Brandbrief

Inmiddels is de Tozo gestopt, zitten veel zzp’ers in de kunstsector nog steeds in de knel en moet de echte winter nog komen. De nood is hoog, zegt Peter van den Bunder, belangenbehartiger van de Kunstenbond: “Met de lockdown-aankondiging van eind november dachten we: nee, daar gáán we weer.”

Vorige week stuurde de Kunstenbond een brandbrief waarin een nieuw vangnet voor de culturele sector werd geëist. Diezelfde week nog organiseerde Van den Bunder een gesprek tussen creatieve zzp’ers en cultuurminister Ingrid van Engelshoven, op verzoek van de minister zelf. “Daar kon de minister van mensen zélf horen hoe de praktijk in elkaar zit. Alsof het water je aan de lippen staat. Het was een waardevol gesprek – ze leek de urgentie wel te begrijpen. Maar de politieke acties die eruit moeten volgen, zijn er nog niet.”

Van den Bunder: “De Tozo is een vangnetregeling op bijstandsniveau, inkomstenverlies uit gecanceld werk wordt niet gecompenseerd. In plaats van financiële ondersteuning heeft het kabinet tegen deze ondernemers vrij snel gezegd: nou, dan ga je toch iets anders doen. Dat is wrang, want veel mensen hebben buiten de coronabeperkingen om een prima draaiend bedrijf.”

Afleiding

Sommige collega’s van theatertechnicus Daan Kapteijn zijn uit noodzaak en uit onzekerheid over de toekomst heel ander werk gaan doen. De gemeente maakte voor begeleiding daarin onlangs nog 1,5 miljoen vrij. “Ik heb niet zomaar voor deze sector gekozen, maar juist omdat ik dit het allermooiste werk vind. Dus, begeleiding krijgen om te laten omscholen? Nee, dat hoef ik niet.”

Voor Kapteijn zat er in coronatijd alleen in fase 1 een Tozo-uitkering in, vanwege de daarna ingestelde partnertoets. Met het inkomen van zijn partner redden ze het, wel is zijn inkomen nul zolang de theaters gebonden zijn aan de sluitingstijd van 17.00 uur. “Ik zorg dat ik zoveel mogelijk afleiding heb, zodat ik er niet over hoef na te denken.”

Als ondersteuning voor ‘na de Tozo’ verwijst het kabinet tot nog toe naar het Besluit Bijstandverlening voor Zelfstandigen (Bbz). Theatermaker Justin van der Veen zou nog eerder een heel saaie bijbaan nemen. “Alles beter dan de bijstand ingaan.”

Tozo

Van 1 maart 2020 tot en met 30 september 2021 gold de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) als ondersteuning voor zelfstandig ondernemers voor wie het inkomen door de coronacrisis onder het sociaal minimum was gedaald.

Tot nu toe is de Tozo vijf fases ingezet. De ondersteuning hanteerde vanaf Tozo 2 een partnertoets. Afhankelijk van het huishoudinkomen, gaf de regeling recht op 1500 euro per maand voor gehuwde stellen en 1050 euro voor alleenstaanden. Het CBS berekende dat in 2020 ruim een half miljoen mensen aanspraak maakten op de regeling, waarvan relatief veel uit de culturele sector kwamen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden