PlusAchtergrond

De mooie kanten van het lockdownleven: zijn dit blijvertjes?

null Beeld Spaarnestad Photo/1000 foto's/Euro Color Cards/Fotograaf onbekend
Beeld Spaarnestad Photo/1000 foto's/Euro Color Cards/Fotograaf onbekend

Een jaar geleden begon de eerste lockdown. Het was de entree in ons dagelijks leven van zoom-borrels, online yoga en het thuiskantoor aan de keukentafel. Zijn deze lockdownfenomenen blijvertjes?

Corona heeft niet alleen ellende voortgebracht. Het was voorheen een gruwel voor vooral vrouwen: altijd weer die sociaal verplichte drie zoenen bij de begroeting met een halve bekende. Door corona is dat mooi verleden tijd. We geven ook geen handen meer, daarvoor in de plaats kwam een onhandig elleboogje of een boks. “Het is spannend wat daarvan overblijft,” zegt Anne-Marie van Leggelo van Het Etiquette Bureau. “Dat gaan we bepalen met zijn allen. Een hand geven zal wel terug­komen, maar het zoenen zie ik minder snel ­gebeuren. Zeker in de zakenwereld was dat best irritant. Er is nu meer begrip voor als een vrouw niet wil zoenen.”

Precies een jaar geleden werden de eerste strenge maatregelen aangekondigd in de coronacrisis. De horeca ging dicht, de scholen, en ook sloeg het niet langer ergens op om met een yogamat diagonaal op de rug door een park te fietsen, want groepsvorming werd verboden. Equal Yoga besloot vrijwel meteen online lessen aan te bieden. Dat begon op Instagram. Honderden mensen gingen vanachter een schermpje vanuit een downward facing dog met wat tussenstappen naar een ­gestrekte kindhouding.

Online yogalessen volgen was relatief nieuw en de eerste paar weken mocht iedereen, abonnee of niet, meedoen met de lessen. Na afloop werden op hetzelfde medium ook foto’s van huiskamers, slaapkamers of keukens met een yogamat gedeeld.

Samen aan tafel

Voor niets gaat de zon op, dus inmiddels zijn de gratis lessen van de baan en moeten deelnemers betalen voor een online les via Zoom. Voor ­zeven euro, net iets meer dan de helft van de prijs voor een fysieke les, kunnen liefhebbers thuis aan de slag. Zo’n online klasje leent zich – stiekem – ook prima voor gezelschappen. Een laptop in de woonkamer, vier vriendinnen ervoor en het is alsof de yogastudio nooit heeft bestaan.

De lockdown heeft ons aan huis ­gekluisterd, met werk, maar ook met vermaak. We schaften massaal een huisdier aan en een abonnement op Netflix en Amazon Prime. Volgens massapsycholoog Hans van de Sande zijn zelfs de – wederom stiekeme – studentenfeestjes wezenlijk veranderd. “Die hebben het bij­komend genot dat je nu zeker weet dat de ­mensen die er zijn tot half vijf doorgaan. Het overheidsbeleid heeft ervoor gezorgd dat iedereen een plakker is geworden.”

Ook het concept van het avondeten veranderde, zegt Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en ­Gezondheid. Voor het eerst sinds lange tijd schoof het hele gezin weer aan tafel. Seidell: “Normaal was ma naar een vergadering, pa naar het tennis en de kinderen waren hier en daar. Over het algemeen werd tijdens de lockdown meer thuis gekookt – en ook gezonder en ­bewuster. Bij supermarkten werd bijna 30 procent meer verse groente verkocht. Dat is met voorlichting nooit gelukt.”

null Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Ton Nelissen
Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Ton Nelissen

De afhaal- en bezorgmaaltijden stegen even­eens, met respectievelijk 25 en 75 procent, maar dat zal waarschijnlijk weer dalen zodra de horeca weer open mag. Seidell: “Uit eten doe je voor de gezelligheid en niet alleen voor de kwaliteiten van de kok. Die sociale functie komt wel weer ­terug.”

En hoe zit het met de beruchte coronakilo’s? Seidell: “Die kwamen vooral erbij bij mensen die al zwaar waren. De oorzaak van overgewicht is een gebrek aan geld of een ongezonde leef­omgeving. Door de lockdown zijn de verschillen tussen bevolkingsgroepen toegenomen. Als je weinig geld hebt en niet de kennis of vaardigheid om voor goed eten te zorgen – en je hebt ook nog eens vijf kinderen in een klein huis – dan wordt het erg ingewikkeld om ook nog aan gezond eten te denken.”

Hetzelfde geldt voor overmatig drankgebruik. Wie al een alcoholprobleem had en altijd naar de kroeg ging, begon tijdens de lockdown meer thuis te drinken. Seidell: “Dan is het extra moeilijk om alcoholgebruik in toom te houden, want de sociale controle valt weg. Overigens zie je bij alcohol het omgekeerde in sociale klasse. Hoogopgeleide vrouwen drinken het meest, maar dat kan nu minder, want de kinderen zijn thuis.”

Niezen in het openbaar

Door de lockdown werd thuiswerken de norm, tenminste voor mensen met een kantoorbaan. Massapsycholoog Hans van de Sande ziet dat in de toekomst niet veranderen. “De afgelopen tien jaar drong het al langzaam door dat het een ouderwets systeem is dat iedereen naar kantoor moet komen. Tijdens de lockdown blijkt dat het ook anders kan. En het levert geld op: al die luxe, dure kantoren zijn niet meer nodig. Als de ­productiviteit thuis niet drastisch omlaaggaat, is er geen enkele reden daarmee door te gaan.”

Wandelen lijkt ook een blijvertje. Sociaal psycholoog Paul van Lange zegt dat ‘als je iets heel vaak doet’, dat dan de kans groot is dat je het in de toekomst blijft doen. Voor corona kozen ­velen incidenteel voor de (stevige) wandeling, maar nu, na een jaar wandelen, zit het echt in ons hoofd. “Het is iets wat we hebben toe­gevoegd aan onze levens. Dat zou anders zijn geweest als de lockdown slechts twee weken had geduurd. Het kost tijd om je een handeling eigen te maken.”

Corona heeft er ook voor gezorgd dat er amper nog wordt geniesd in de openbare ruimtes. Het gebeurt in elk geval niet meer zonder schaamte, stelt Van Lange. “Er is een verband gelegd tussen corona-infectieziektes en niezen. Mensen zijn sneller geïrriteerd als iemand niest en zullen het zelf ook zo veel mogelijk mijden in het openbaar.”

In het verlengde hiervan: volgens de sociaal psycholoog verkiezen Nederlanders – en Amsterdammers – privévervoer, zoals de auto, de fiets of de benenwagen boven het ov. “Dat is iets wat zal blijven. Mensen zullen meer afstand van elkaar willen houden, dat is er na een jaar wel ingeslopen. Mensen denken vaker ‘voorkomen is beter dan genezen’, zo zit de mens in elkaar. Het gebruik van openbaar vervoer is sterk verminderd; ook dat is een van de dingen die door ­corona zijn veranderd in ons leven.”

Niet voor niets overweegt het GVB te gaan ­snijden in het aanbod van bussen en trams.

null Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Ton Nelissen
Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Ton Nelissen

Sociale honger

We zijn ook gepolariseerder gaan leven, zegt Van Lange. Vroeger kwam je nog eens nieuwe mensen tegen op gezamenlijke borrels, feesten of bij andere spontane ontmoetingen. “Nu spreek je af met de mensen die je al kent, van je eigen bubbel. En achter de computer kom je continu in aanraking met mensen die hetzelfde denken als jij. Daar zorgen die algoritmes – of jijzelf – wel voor. Dat maakt dat we minder ‘samenleven’ en meer alleen, in onze eigen omgeving.”

Dat is tegen de menselijke natuur, zegt Van de Sande. “Mensen zijn sociale wezens. Ze hebben de sterke neiging bij elkaar te komen, tijdens een diner, familiereünies of in het café. De kans is groot dat mensen straks als meer mogelijk is, in het begin ongelofelijk veel de horeca opzoeken. De sociale honger is groot.”

Door deze coronacrisis is wel ruimte ontstaan voor grotere vragen in het leven, aldus Van Lange. “Onze maatschappij is gericht op concrete deadlines, werk, studie, ritme en regelmaat. Door de maatregelen viel veel daarvan weg en ontstond ruimte om na te denken over vragen als: vind ik mijn werk wel leuk? Heb ik wel een leuk leven? Wat wil ik eigenlijk? Dat is iets wat vooral nu gebeurt, maar de effecten gaan we ook na de crisis nog zien. We weten nu dat er meer is dan werk en andere verplichtingen. Daar is het afgelopen jaar een goed voorbeeld van.”

Portrait Of Young Woman Working Out On Exercise Bike . (Photo by Lambert/Getty Images) Beeld Getty Images
Portrait Of Young Woman Working Out On Exercise Bike . (Photo by Lambert/Getty Images)Beeld Getty Images

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden