PlusAchtergrond

De lockdown komt voor de ziekenhuizen geen dag te vroeg

Zorgpersoneel is moe, het verzuim is hoog en het aantal covidpatiënten neemt weer toe, ook in de regio Amsterdam. De lockdown komt voor de ziekenhuizen geen dag te vroeg.

IC-artsen draaien een Covidpatiënt.  Beeld Marc Driessen
IC-artsen draaien een Covidpatiënt.Beeld Marc Driessen

Nog voordat de zorgmedewerkers kunnen uitblazen van de tweede golf, begint al de aanzet tot de derde. Sinds het weekend zien de ziekenhuizen de instroom van covidpatiënten weer fors toenemen, zegt Frank Bloemers, traumachirurg in Amsterdam UMC en een van de voorzitters van Roaz Noord-Holland/Flevoland.

Inmiddels liggen er in de regio 220 coronapatiënten op de verpleegafdelingen en 80 op de ic. “Die maatregelen zijn dus echt hard nodig.”

Vanaf 25 november bleef in de regio het aantal patiënten ‘in de kliniek’, na een daling, redelijk constant en onder de 200. Dat gaat om patiënten met Covid-19 die niet aan de beademing liggen, maar meestal wel zuurstofondersteuning krijgen. Sinds vrijdag gaat het weer de verkeerde kant op, zegt Bloemers. Maandag nam het aantal patiënten op de verpleegafdeling in de regio met 21 toe. Wel waren er twee ic-patiënten minder dan een dag ervoor.

“We hebben vandaag ook weer vier patiënten moeten overplaatsen naar ziekenhuizen buiten de regio.” In zo’n geval moet een patiënt met een ambulance naar een ziekenhuis elders worden gereden – vaak ver weg van huis en haard. Met familie op afstand. De afgelopen weken konden de ziekenhuizen in bijvoorbeeld Haarlem, Hoorn en Almere het onderling binnen het Roazverband regelen. “Maar die lopen ook vol.” Dan kan een Amsterdamse patiënt ook zomaar in Groningen of Zwolle terechtkomen.

Landelijk nam het aantal opgenomen patiënten maandag met meer dan 100 toe tot 1872 patiënten, zo blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Dit was niet vol te houden, zei voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg Ernst Kuipers bij de NPO: “Eind november zaten we op 130 nieuwe opnames per dag, maar dat ging naar boven de 210 patiënten per dag en dan weet je: dit is de ommekeer. Nu moeten we iets gaan doen.”

Bezetting door corona

Aantal coronapatiënten in ziekenhuizen vanaf 1 september

De mankracht die ziekenhuizen in covidzorg steken, gaat af van de gewone zorg, legt Bloemers uit. “Het zijn communicerende vaten. Als de opnames van covidpatiënten stijgen, dan heeft dat direct effect op het terugschroeven van de non-covidzorg. Als er meer patiënten met covid bijkomen, moet het ziekenhuis een operatiekamer of een uitslaapkamer inrichten als ic. En dat gaat ten koste van de gewone operaties.”

“Mijn hoop is, omdat er nu een echte lockdown is aangekondigd, er ook minder zwaargewonde patiënten na een ongeluk worden binnengebracht. Dat zagen we ook tijdens de eerste golf. Omdat er veel minder verkeer was, waren er ook weinig ongelukken. En dat verminderde de druk. In de tweede golf bleven de verkeersslachtoffers wel gewoon komen.”

Een belangrijk ander verschil met de eerste golf is het hoge aantal besmettingen onder het zorgpersoneel. Dat slaat een gat in de roosters, zorgt voor onderbezetting en een zwaardere druk op de collega’s die wel kunnen doorwerken. Personeel is ook moe en aan vakantie toe.

In het hele land klinken geluiden dat in de ziekenhuizen de verloven voor de kerstvakantie worden ingetrokken. Zowel OLVG als Amsterdam UMC laat weten dat dit nog niet ziekenhuisbreed is gebeurd, maar Bloemers hoort het wel terug op teamniveau. “Van verpleegkundigen die vakantiedagen over hebben, hoorde ik dat ze die niet allemaal kunnen opnemen. Omdat het weer drukker wordt op de afdeling, moeten ze er weer voor gaan. De noodzaak om momenten uit te kiezen om uit te rusten, zit te weinig in ons systeem. Dit is een direct gevolg van het chronisch tekort aan personeel. Dat moet echt beter om nog meer uitval te voorkomen.”

Tegelijkertijd proberen de medewerkers de moed erin te houden. “Van de raad van bestuur van Amsterdam UMC hebben we allemaal een heel mooi kerstpakket gekregen, van de verpleging weet ik dat ze online pubquizzen organiseren. En de chirurgen hebben normaal een eindejaarsfeest in Amsterdam UMC, maar dat doen we dit jaar ook digitaal. Ik zeg het niet om te slijmen, maar dat zijn toch mooie initiatieven.”

Ziekenhuisopnames per gemeente

Klik op een gemeente of ga er overheen met de muis voor de cijfers over in het ziekenhuis opgenomen coronapatiënten

‘Eerste golf kostte minimaal 50.000 gezonde levensjaren’

Door het uitstellen van de gewone zorg in de eerste coronagolf zullen minimaal 50.000 gezonde levensjaren verloren gaan. Dat stelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in het rapport Impact van de eerste COVID-19-golf op de reguliere zorg en gezondheid.

De ziekenhuizen hebben, om de stroom covidpatiënten op te kunnen vangen, in de eerste golf de niet acute reguliere zorg voor een belangrijk deel stil gelegd. Ook bleef een groep patiënten die wel acuut zorg nodig had weg uit het ziekenhuis, omdat ze bang waren besmet te raken of de drukke dokter niet wilden ‘lastigvallen’.

Een relatief groot deel van het verlies aan gezonde levensjaren is een gevolg van weggevallen behandelingen binnen de specialismen oogheelkunde en orthopedie, zoals staar-, knie- en heupoperaties. Omdat in dit rapport is gekeken naar de twaalf grootste medische specialismen (van de 48), geeft het nog geen volledig beeld van de verloren gezonde levensjaren, stelt het RIVM. Zo zijn behandelingen voor kanker nog niet meegenomen. Wel is een eerste aanzet voor de gevolgen uitgewerkt voor melanoom, de agressiefste vorm van huidkanker. Naar schatting zijn onder patiënten met melanomen 1600 tot 2800 gezonde levensjaren verloren gegaan.

Een deel van het gezondheidsverlies kan worden teruggedraaid, als de komende jaren extra behandelingen kunnen worden uitgevoerd, stelt het RIVM. Maar daarvoor zal wel een grote inspanning van zorgmedewerkers nodig zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden