PlusAchtergrond

De lente zal het aantal besmettingen dempen: ‘Virusoverdracht buiten zeldzaam’

Met het lenteweer trekt Nederland er massaal op uit. Dat zal een gunstig effect hebben op het aantal coronabesmettingen, voorspellen wetenschappers. Buiten is de kans op besmetting aanzienlijk kleiner dan binnen. Hoe zit dat en hoe veilig is afspreken buiten?

Veel Nederlanders genoten dinsdag en woensdag van het lenteweer. Beeld ANP
Veel Nederlanders genoten dinsdag en woensdag van het lenteweer.Beeld ANP

Het is een prachtig lichtpunt, als uitkomt wat datawetenschapper Martijn Hoogeveen van de Open Universiteit en zijn zus Ellen Hoogeveen – internist in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch – voorspellen op basis van hun onderzoek. Corona volgt de seizoenen, net als griep en verkoudheid. Met precies in dezelfde periode de pieken en dalen. “Uiterlijk in week 15, half april, gaat de storm normaliter liggen,” stelt Martijn Hoogeveen. Hij vreest dan ook niet voor de besmettingspiek eind april, die het RIVM voorspelt.

Ook het RIVM ziet het zogeheten seizoenseffect: volgens de rekenmeesters van het Rijksinstituut speelt dat voor zo’n 9 procent mee. Een zuinige schatting, vindt viroloog Louis Kroes van het LUMC. “Hun modelleurs staren zich blind op hun modellen, niet op de wereld eromheen.”

Overal in Europa

Broer en zus Hoogeveen stellen dat in de lente en zomer het virus 26 procent minder rondgaat, precies genoeg om de beruchte R onder de 1 te krijgen. “Van half april tot half augustus blijft het rustig, daarna trekt het weer aan,” zegt Hoogeveen.

Dat effect was vorige zomer te zien in heel Europa, ongeacht de restricties die per land golden. Van het vrije Zweden tot het strenge Italië: later in de lente nam het aantal ziekenhuisopnames vanwege corona drastisch af. Kroes: “Al die dertig landen waren erg trots op hun beleid, maar het was vooral het weer dat invloed had. Het verloopt grillig, het is niet in elk land hetzelfde, maar een patroon is er zeker.”

Worden de dagen langer en wordt het warmer, dan gaan mensen vaker naar buiten, schetst hij. “Dan hoeven we de huizen niet meer te verwarmen, dus stijgt de luchtvochtigheid en dat is goed om de overdracht van het virus tegen te gaan. Bij lage luchtvochtigheid worden de waterdruppeltjes waarin het virus zich verspreidt kleiner en fijner en verspreidt het makkelijker. Bij een hogere luchtvochtigheid, zoals buiten, gaat die verspreiding moeizamer.”

Wind en uv-licht

Buiten werken nog een paar factoren in ons voordeel. “Als het een beetje waait, blaast de wind druppeltjes met besmettelijke virusdeeltjes weg,” verklaart Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie (LUMC). De uv-straling in zonlicht werkt bovendien als desinfectant bij virusdeeltjes die op een oppervlakte belanden via bijvoorbeeld snot of speeksel, zegt hij. “Al is nog altijd onduidelijk of mensen inderdaad via aanraking van oppervlakten besmet raken.”

Buiten is de virusoverdracht volgens Kroes ‘zeldzaam en irrelevant’. “In onderzoeken uit allerlei richtingen komt er haast nooit een besmetting buiten naar voren.” Dat de parken nu op slot gaan wegens drukte noemt hij ‘overdreven’. “Je kunt niet méér ventileren dan buiten, er is een zeer sterke verstrooiing van virusdeeltjes. Buiten nemen mensen ook meer afstand van elkaar omdat er meer ruimte is. Maar dan moet je buiten niet een binnensituatie creëren door onder een afdakje, achter een scherm te gaan staan.”

Geen vrijbrief

Het RIVM waarschuwt dat de ontluikende lente geen vrijbrief is om zomaar onze gang te gaan. Volgens de regels mag je ook buiten maar met één persoon die niet tot je huishouden behoort samenkomen. “Het is evident dat er buiten minder risico’s zijn dan binnen, maar het risico is niet nul. We zitten nu niet bepaald in een gunstige positie, met 130.000 besmettelijke personen die rondlopen en een R die duidelijk boven de 1 ligt,” zegt woordvoerder Harald Wygchel. “Ieder contact is er één, en dit virus heeft maar één kans nodig.”

Dat beaamt epidemioloog Rosendaal. “Een ding weten we zeker: als je niemand tegenkomt, raak je niet besmet.”

Toch vindt hij de regel van maximaal één persoon ontmoeten in de buitenlucht overdreven. “Het belangrijkste is dat je ook buiten afstand moet houden. Maar ik zou niet weten waarom je niet veilig met z’n vieren op 1,5 meter afstand op een kleed in het gras kunt zitten.”

Nu wind mee

Corona is besmettelijker dan bijvoorbeeld het griepvirus, benadrukt Kroes. “Dat we handen wassen en afstand houden heeft ervoor gezorgd dat influenza afgelopen winter niet eens meer voorkwam. Dat laat zien hoe goed we de maatregelen volgen, ik wil dat benadrukken. We kunnen er trots op zijn dat we het besmettelijkere coronavirus afgelopen maanden ondanks de tegenwind redelijk in het gareel hebben gehouden. Nu krijgen we de wind mee en gaan de besmettingen snel sterk teruglopen.”

Wat niet wegneemt dat het belangrijk is dat iedereen zich voor de zomer laat vaccineren, benadrukt Hogeveen. “Alleen zo kunnen we een nieuwe opleving voorblijven.”

Tips om zorgeloos buiten op stap te gaan

Houd ook buiten 1,5 meter afstand, is het belangrijkste advies. “De hele tijd. Op het strand zie je mensen keurig op afstand van elkaar wandelen, maar vervolgens staan ze bij een strandtent dicht achter elkaar in de rij om wat te bestellen,” zegt epidemioloog Frits Rosendaal. “Ook buiten neem je altijd een beetje risico. Thuisblijven en niemand zien blijft het veiligst.”

Op mooie lentedagen mag het in de parken in grote steden dan snel te druk worden, er zijn genoeg andere plekken om op veilige afstand van de zon te genieten. “We hebben talloze prachtige fiets- en wandelroutes. De natuur staat op het punt om te exploderen. Ondanks corona valt er nog zoveel te genieten.” zegt woordvoerder Annelies Tichelaar van de ANWB. “Mocht het ergens toch te druk worden, keer dan om en ga ergens anders heen.’’

Bollenvelden zijn er bijvoorbeeld rond Lisse, maar ook in Zeeland, de Kop van Noord-Holland en de Noordoostpolder. Bloesemroutes, kabouterpaden, lentewandelingen, puzzel- en speurtochten: de ANWB heeft volop tips op een rijtje gezet voor wie er in het paasweekend op uit wil trekken. In sommige steden hebben ook lokale horecaondernemers tochten uitgezet. De terrassen zijn weliswaar voorlopig nog dicht, maar voor onderweg zijn bij veel restaurants en koffietentjes wel degelijk versnaperingen te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden