Update

De kloof tussen laag en hoog opgeleid groeit

Hoogopgeleiden kunnen veel langer in goede gezondheid van hun pensioen genieten dan laagopgeleiden. En die ongelijkheid wordt steeds groter, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

Stakers demonstreerden eerder dit jaar op de Dam tijdens een landelijke actiedag voor een goed pensioen. Beeld ANP

We worden steeds ouder. Tenminste, gemiddeld gesproken. Tussen bevolkingsgroepen zijn grote verschillen. Vrouwen worden ouder dan mannen. En hoogopgeleiden worden steeds ouder dan laagopgeleiden.

Uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de levensverwachting van laagopgeleiden al jaren nagenoeg gelijk blijft, terwijl die van hoger opgeleiden stijgt. Niet alleen worden mensen met een hbo- of universitaire opleiding ouder, ze leven meestal ook langer in goede gezondheid dan mensen met alleen een mbo-opleiding op het laagste ­niveau. Hoogopgeleiden blijken meer jaren door te brengen zonder allerlei kwaaltjes, zo’n zes jaar meer dan laagopgeleiden.

Vlek op vlek

“De verschillen worden steeds groter,” zegt CBS-onderzoeker Dick ter Steege. Zo gaan hoogopgeleiden gemiddeld acht maanden eerder met pensioen dan laagopgeleiden. Zij kunnen het zich vaak veroorloven eerder te stoppen.

Ter Steege ziet zo de sociale verschillen groeien. “Het is eigenlijk vlek op vlek. Mensen met een lagere opleiding werken langer door en hebben na hun AOW-leeftijd ook nog eens korter te leven, in slechtere gezondheid. En dat dan ook nog eens vaak met een lager aanvullend pensioen, doordat zij doorgaans minder verdienen.”

Het kabinet heeft in het onlangs gesloten pensioenakkoord iets aan die ongelijkheid proberen te doen. Wie al op jonge leeftijd gaat werken, bouwt in de toekomst meer pensioen op dan nu. En mensen met een zwaar beroep (doorgaans zijn dat ook mensen met een lagere opleiding) kunnen straks tot drie jaar eerder stoppen met werken, als hun baas daarmee instemt.

Maar dat is geen oplossing voor het probleem dat laagopgeleiden eerder doodgaan. Vrouwen van 65 jaar met een hoge opleiding hebben gemiddeld nog 24,7 jaar te leven. Vrouwen met een lagere opleiding slechts 20,4 jaar. Bij mannen is dat gat nog groter. Hoogopgeleide mannen van 65 jaar leven gemiddeld nog 22,4 jaar, laagopgeleide slechts 17,3.

Ter Steege: “De enorme verschillen in levensverwachting worden veroorzaakt door leefstijl.” Mensen met een lagere opleiding roken meer, hebben vaker overgewicht en bewegen minder. Het kabinet wil campagnes om gezonder te leven meer gaan richten op die doelgroep.

Hoe betaal ik de huur?

Maar met alleen voorlichting overbruggen we het enorme verschil in levensverwachting niet, zegt de Tilburgse hoogleraar gedragswetenschappen Jantine Schuit. “Ons gedrag wordt voor een belangrijk deel beïnvloed door onbewuste prikkels. In buurten waar veel laagopgeleiden wonen, is vaak meer ongezond voedsel. Dat maakt dat je onbewust vaker kiest voor een ongezonde hap. We moeten echt iets doen aan de omgeving waarin mensen opgroeien.”

Uit onderzoek blijkt dat hoogopgeleiden meer bezig zijn met hun gezondheid. Volgens hoog­leraar Schuit hebben bij laagopgeleiden vaak andere problemen voorrang, zoals: hoe betaal ik de huur? Wie laagopgeleid is, heeft doorgaans het gevoel minder greep te hebben op zijn of haar leven en minder aandrang zijn leven te verbeteren door gezonder te leven. Schuit: “Het is een cultuurverschil. Dat doorbreek je niet met voorlichting alleen.”

Amsterdammer leeft één jaar korter

In Amsterdam ligt de levensverwachting ­gemiddeld 1 jaar lager dan in Nederland. In 2017 was de levensverwachting voor pas­geboren jongens 78,9 jaar en voor meisjes 82,3 jaar, terwijl dat landelijk 80,1 en 83,3 jaar was.

Ook in de cijfers die gemeentelijk statistiekbureau OIS en gezondheidsdienst GGD verzamelen over levensverwachting, komen sociaal-economische verschillen naar voren. Per stadsdeel zijn er nauwelijks verschillen in levensverwachting, maar wel in het aantal jaar dat de inwoners gemiddeld in goede gezondheid leven. In Zuid en Centrum zegt zo’n 60 procent van de 65-plussers een goede gezondheid te hebben, terwijl in Zuidoost, waar meer lager opgeleiden wonen, een minderheid van de ouderen dat kan zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden