Plus Achtergrond

De jacht op de erfenis van geliquideerde criminelen

Naasten van geliquideerde criminelen blijven soms riant leven van de winst uit misdaad. Dat steekt recherche, justitie en Fiod. In de operatie Hoge Berg proberen ze de erfgenamen de pakken geld af te nemen.

Op Ibiza had de vermoorde Jair Wessels een nieuwe, sportieve Mercedes AMG staan van meer dan 120.000 euro. Beeld Eline van Strien

De Amsterdamse crimineel Jair Wessels (30) leidde hier en op feesteiland Ibiza een klatergouden luxeleven, terwijl hij nooit werkte of een ander legaal inkomen had. Dure auto’s, kleding, Rolexen, wilde uitgaansnachten: het bekende plaatje. In zijn telefoon zaten foto’s van pakken geld.

De financiële recherche werkte al aan een witwasonderzoek toen hij op 7 juli 2017 met een automatisch wapen werd geliquideerd op een parkeerplaats in Breukelen – volgens justitie door leden van de motorbende Caloh Wagoh en getrouwen, gelieerd aan de criminele organisatie van de voortvluchtige Ridouan Taghi.

Na de onderwereldmoord gingen niet één, maar twee rechercheteams aan het werk. Het ene onderzocht de liquidatie, het andere het witwassen door Wessels en zijn naasten.

In de woning van zijn moeder vonden rechercheurs tien dagen na de uitvaart 125.000 euro aan contanten op een plek waar ze die zonder de resultaten van het witwasonderzoek nooit zouden hebben gezocht: minutieus in plastic zakjes verpakt in een dvd-speler in Jairs oude slaap­kamer. In het luxeappartement van de moeder van zijn kinderen zat anderhalve ton in muziek­boxen.

Op Ibiza had Wessels een nieuwe, sportieve Mercedes AMG staan ter waarde van meer dan 120.000 euro. Die auto was overigens al door een vriendin weggehaald toen de recherche arriveerde.

Zowel Wessels’ moeder als zijn vriendinnen moeten volgens justitie hebben geweten dat hij nooit iets normaal had verdiend. Ze konden ook niet aangeven dat het geld en de spullen een legi­tieme herkomst hadden, dus zijn ze volgens justitie zelf strafbaar voor witwassen.

“Het is onacceptabel als misdaad loont, omdat het in de onderwereld altijd draait om macht, status en geweld,” zegt een bij het onderzoek betrokken officier van justitie. “Gevangenisstraf zien verdachten en criminele organisaties vaak als bedrijfsrisico, dus we willen ze raken waar het pijn doet: in hun vermogen. Misdaad mag niet lonen, óók niet voor de erfgenamen, die evenmin mogen leven als god in Frankrijk.”

Emotionele gesprekken

Wessels’ moeder deed afstand van het in haar huis aangetroffen geld. Haar werd beloofd dat ze daarom niet zou worden vervolgd, tenzij in het onderzoek nieuwe ‘vermogensbestand­delen’ zouden opduiken.

Dat gebeurde, toen rechercheurs de begrafenisondernemer bezochten om te achterhalen hoe Wessels’ uitvaart was betaald. Zijn moeder had bedongen dat ze de 20.000 euro aan uitvaartkosten contant mocht betalen – geboekt in twee delen, want van bedragen boven de 10.000 euro moet een ondernemer een ‘MOT-melding’ (melding ongebruikelijke transactie) doen.

Na emotionele gesprekken legde de officier van justitie de moeder een strafbeschikking op: ze kreeg 120 uur taakstraf.

De moeder van Wessels’ kinderen moet zich over enkele maanden in een strafzaak verantwoorden voor het witwassen, samen met een vriend die haar na de liquidatie hielp en die eerder bijvoorbeeld horloges voor Wessels had gere­geld. Ook de vriendin die de Mercedes op Ibiza had weggehaald, moet zich nog verantwoorden.

De politie kende de vriend al uit andere onderzoeken als helper van criminelen – bijvoorbeeld van het in 2014 in Amstelveen geliquideerde onderwereldkopstuk Gwenette Martha. Hoewel ook deze man geen werk heeft, ontving hij ge­regeld forse bedragen contant op zijn rekening.

Zo doen de Fiod, justitie en de recherche in het kader van de operatie Hoge Berg sinds 2015 geregeld onderzoek naar criminele erfenissen van vermoorde spelers uit de georganiseerde misdaad.

“Niet zelden zijn die criminelen doodgeschoten om het geld. Hoewel opsporend Nederland soms jarenlang onderzoek heeft gedaan naar de handel in drugs en wapens van het slachtoffer, houden de onderzoeken op zodra de verdachte is overleden, terwijl dat misdaadgeld natuurlijk niet ineens weg is,” zegt een projectleider Opsporing van de Fiod.

Dubbel slachtoffer

Een teamleider van de Amsterdamse recherche: “Anders dan voorheen beginnen we nu geen ­enkel onderzoek naar een liquidatie zonder finan­ciële component. Alleen al de manier waarop we bijvoorbeeld het geld van Wessels aantroffen, wijst natuurlijk op een criminele herkomst.”

De volgende hobbel: aantonen dat de nabestaanden wísten dat het geld niet anders dan door misdrijven kan zijn verkregen. Daarbij helpt een arrest van de Hoge Raad uit 2006 de opsporingsdiensten. Het hoogste rechtsorgaan bepaalde dat een erfgenaam het onmiddellijk moet melden als die denkt dat een erfenis mogelijk uit crimineel vermogen bestaat. Anders is ook die erfgenaam schuldig aan witwassen.

Vrijwel geen crimineel heeft een testament en velen hebben bij leven hun vermogen al op naam van hun partner of katvangers gezet. Maar wie het vermogen inpikt of zich ervoor meldt, kan dus worden gepakt. “We proberen zo snel mogelijk zo veel mogelijk in beslag te nemen, anders is alles weg,” zegt de Fiod-leider. “Al wat je uiteindelijk zou kunnen afpakken, is van belang. Anders heb je uiteindelijk een mooie berekening van het illegale vermogen, maar zadel je het Centraal Justitieel Incasso­bureau op met een vordering die nooit meer is te innen.”

Rouwende nabestaanden lastigvallen voelt wrang, maar als de opsporingsdiensten niet snel zijn, is het geld óf fysiek verdwenen óf weggesluisd via bijvoorbeeld constructies waarin vastgoed meermaals van eigenaar wisselt, waardoor achteraf niet meer is te duiden welk geld zwart was.

“Nabestaanden voelen zich dubbel slachtoffer door het verlies van hun naaste én ons optreden,” zegt de rechercheleider, “maar ze profiteerden voor de dood van hun geliefde meestal ook al van al dat geld waarvan ze wisten dat het niet eerlijk was verdiend. Ze reden die leuke auto’s en maakten die reizen die ze anders nooit hadden kunnen betalen – meestal zonder ooit belasting te betalen. Ook toen waren ze feitelijk al aan het witwassen.”

Het antwoord op de vraag hoe stevig het Openbaar Ministerie zich in een criminele erfenis zal vastbijten, is mede afhankelijk van de opstelling van de erfgenamen.

Een van de aanleidingen voor Hoge Berg was de liquidatie van Ali Akgün. De Nederlandse Turk had jaren als ‘moordmakelaar’ terecht­gestaan in de grote Amsterdamse liquidatiezaak Passage – waarin medeverdachten levenslang zouden krijgen. Na 3,5 jaar in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught was hij vrijgelaten omdat de rechters te weinig bewijs zagen. Hij verkaste naar Turkije en werd daar in december 2014 geliquideerd in een peperdure, sportieve Bentley. Na zijn dood bleek hij in Turkije behalve luxe-auto’s ook een miljoenenvilla te bezitten. Dat die de nabestaanden niet waren afgepakt, stak de opsporingsdiensten.

De laatste jaren ‘draaiden’ de recherche en de Fiod zeven zaken, vier lopen er nog. De familie van de Kroaat Ivan Serdarusic, op 30 juli 2018 doodgeschoten in Ferilli’s Caffè in de Beethovenstraat in Amsterdam-Zuid, heeft afstand gedaan van zijn zwarte geld, zijn auto en zijn Ro­lexhorloge.

De in oktober 2015 in een vakantiehuisje in Hooge Zwaluwe doodgeschoten Amsterdammer Brian Dalfour, ook een voorman van No Surrender, had een villa in Suriname. Het reguliere onderzoeksteam was vier, vijf keer in zijn woning geweest, maar had vermoedelijk nooit aandacht gehad voor de map met stukken over die villa. “Óók de officier van justitie en óók de onderzoeksrechter niet,” zegt de Fiod-chef. “Dat gaat gelukkig inmiddels beter.”

Het afpakken van vermogen via Suriname verloopt overigens veelal moeizaam – hoewel het volgens de chefs wel kan. “Via het geld zie je na de dood vaak de bevestiging of ontkrachting van wat je altijd al dacht,” zegt de Amsterdamse rechercheleider.

Moordonderzoek

Soms kan een schikking ook voordelen hebben voor bijvoorbeeld een weduwe. “Je kunt beter ons achter je aan hebben dan de criminele contacten van je doodgeschoten man,” zegt de Fiod-leider. “Wat je aan ons hebt moeten afstaan, heb je aantoonbaar niet meer. Op dag één na de liquidatie vindt iedereen in het criminele milieu het zielig, maar dan volgt de periode waarin ze de weduwe helpen óf haar van alles áfhelpen.”

De opsporingsdiensten willen het aantal onderzoeken naar criminele erfenissen opvoeren – al kosten die veel tijd en energie en duren die vaak lang. “Als je ziet hoeveel capaciteit in een moordonderzoek gaat zitten en dat afzet tegen het kleine clubje dat het financiële onderzoek doet…” peinst de rechercheleider. “Het mooie is dat je elkaar kunt versterken. Wat de financiële mensen vinden, kan het moordonderzoek weer helpen. Zo kun je dit soort de maatschappij ondermijnende criminaliteit beter aanpakken. Dát moet de overtuiging zijn.”

‘Geld van anderen’

De moeder van Jair Wessels laat via haar advocaat Nancy Dekens weten dat de zaak in haar ogen veel genuanceerder ligt dan justitie stelt.

“Ze was niet op de hoogte van het geld dat in Jairs dvd-speler is aangetroffen. Ze was hoogst verbaasd en verrast en heeft er afstand van gedaan, omdat het niet haar erfenis was,” zegt Dekens. “Sterker: ze vond het zeer vervelend dat dit geld in haar huis werd gevonden.”

Dat zijn moeder ‘moet hebben geweten dat Wessels nooit iets normaals heeft verdiend’ en dus schuldig zou zijn aan witwassen, weerspreekt ze. Dekens: “Mijn cliënte zegt dat Jair zei dat hij feesten organiseerde. Zij ging ervan uit dat hij daar zijn inkomen mee genereerde.”

De 20.000 euro voor de begrafenis had de moeder ‘van anderen in ontvangst genomen’. Dekens: “Waar dat geld vandaan kwam, kon ze niet duiden. Ze heeft een straf aanvaard omdat ze dit achter zich wilde laten en zich wil focussen op het verwerken van het verlies van Jair en om haar werk te kunnen hervatten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden