PlusAchtergrond

De grote vraag is: komt die tweede golf er wel?

Premier Mark Rutte en Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Beeld ANP

De cijfers van het RIVM lijken (voorlopig) de wind uit de zeilen te halen van voorstanders van een strenger coronabeleid. Na zes weken van toename stabiliseert het aantal besmettingen. Het aantal ziekenhuisopnamen stijgt, maar minder hard dan wellicht gevreesd werd. Keren we de tweede golf?

Burgemeesters en ministers vergaderden maandag in Utrecht opnieuw over strengere maatregelen in de strijd tegen corona. Dinsdagavond spreken premier Rutte en minister De Jonge het land weer toe, mogelijk met nieuwe maatregelen en waarschuwingen. Voorlopig lijkt het er echter op dat de huidige maatregelen al aardig wat effect hebben. Een analyse aan de hand van drie getallen.

Besmettingen: min 23
Van 4036 een week geleden naar 4013 de afgelopen week: het is een daling van een half procentje, niet zo spectaculair dus. Het bijzondere zit ‘m in het feit dat het een daling is, en geen forse stijging. De afgelopen weken ging het namelijk van 1259 besmettingen per week naar 2588, en daarna weer naar 4036. Een ruime verdrievoudiging in twee weken tijd dus. En dat zorgde voor onrust.

Nu is die trend gekeerd, in elk geval voorlopig.  Mogelijk is dat een gevolg van de hernieuwde aandacht die er kwam voor de risico’s op besmetting nadat Mark Rutte en Hugo de Jonge twee weken terug hun eerste persconferentie in maanden gaven. Zij stelden toen dat corona weer aan ‘een gevaarlijke opmars’ bezig was, en dat het zaak was een tweede lockdown te voorkomen. Dat lijkt te hebben gewerkt. Vorige week nam de stijging in het aantal besmettingen al af, deze week is die stijging eruit. 

Ook in de steden waar het aantal besmettingen hard steeg - Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Bergen op Zoom - is die toename nu afgevlakt of zelfs omgebogen in een daling. Mogelijk speelt extra alertheid onder de bevolking daar een rol. De burgemeesters daar hebben nog eens gehamerd op het naleven van de regels, in Amsterdam en Rotterdam kwam op bepaalde plekken een mondkapjesplicht.

Percentage positief: min 0,1
Een extra teken dat er echt iets veranderd is, is het percentage positieve tests. Dat was vorige week dinsdag 3,6 procent, en deze week 3,5 procent. Het percentage laat zien bij hoeveel met klachten ook daadwerkelijk het virus wordt aangetroffen. Bij de mensen met een combinatie van klachten én een positieve test is de kans groot dat zij ook anderen kunnen besmetten: dit zijn precies de mensen die je wilt isoleren.

Het percentage positieve tests steeg de afgelopen weken fors: van ongeveer 1 procent, via 2,3 procent twee weken geleden tot 3,6 procent vorige week. Die toename gaf aanleiding tot zorg: het betekende namelijk dat er steeds meer snotterende mensen waren van wie het aannemelijk was dat ze besmettelijk waren voor anderen. Met andere woorden: het virus grijpt om zich heen. 

Nu is dat percentage, bij een ongeveer gelijk aantal tests als een week eerder, heel licht gedaald. Ook in regio's met veel positieve gevallen stabiliseert het beeld, al is nog wel tot 8 procent positief

Dat is nog steeds een hoog percentage, maar de voorzichtige conclusie is wel dat het voor nu niet nóg hoger wordt. De verspreiding van het virus verloopt dus íets minder snel. Ook de R, het getal waarmee het RIVM die verspreiding probeert te meten, daalde licht: van 1,3 naar 1,19. Dat betekent dat 100 positief geteste mensen gemiddeld ongeveer 119 mensen besmetten. 

Jacco Wallinga, de man die voor het RIVM de R ontwikkelde.Beeld Hans Roggen

Ziekenhuisopnamen: plus 12
Minder gunstig nieuws kwam er van het front van de ziekenhuisopnames. Die namen in een week tijd toe, van 38 naar 50. Gemiddeld gaan er per dag dus 7 á 8 mensen het ziekenhuis in met corona. Volgens het dashboard van het RIVM worden er dagelijks ook drie coronapatiënten de intensive care op gereden. 

Dat zijn stuk voor stuk individuele drama's, maar toch verdienen de cijfers nuance. Ten eerste is de toename ingecalculeerd. Een besmetting vertaalt zich altijd pas later (zeg een week of twee weken nadien) in een ziekenhuisopname, omdat het een tijdje duurt voordat mogelijke complicaties zich voordoen. Omdat het aantal besmettingen de afgelopen weken steeg, is het logisch dat het aantal ziekenhuisopnamen nu toeneemt. Welbeschouwd valt een stijging van 33 procent, waar we nu mee te maken hebben, nog best mee. Het aantal besmettingen verdubbelde in sommige van de afgelopen weken namelijk bijna.

Ten tweede ligt het aantal ziekenhuisopnames nog steeds significant lager dan in maart en april. In de meest extreme week gingen toen meer dan 3000 mensen het ziekenhuis in. Daar steekt de 50 van nu heel schril bij af.  Ook als het aantal ziekenhuisopnames de komende week verdubbelt - stel dat - dan zijn het er nog steeds dertig keer zo weinig als toen. 

Conclusie 
Het is nog veel te vroeg om de vlag uit te hangen. Zeggen dat we de tweede golf hebben afgewend, zou te voorbarig zijn. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. De afgelopen weken waren veel mensen bovendien vrij en buiten, ook door het extreem warme weer. De scholen waren nog dicht. Dat laatste verandert vanaf deze week, en ook het weer zal ooit omslaan. Of het coronabeleid wat er nu ligt werkt, zal dan pas echt blijken.

Wat we wel kunnen stellen: een zomer vol feest en buitenvertier heeft voorlopig niet geleid tot alarmerende toestanden in de zorg. Bovendien heeft de wake-upcall die het kabinet twee weken geleden gaf, effect gehad. De gemiddelde Nederlander lijkt dus nog steeds voor rede vatbaar. Dat is voor het kabinet een hoopgevend signaal, met het oog op de herfst die nadert, een herfst die mogelijk wél met zorgelijke cijfers gepaard gaat. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden