Achtergrond

De grote stoelendans: wie mag nieuwe onderzeeboten bouwen voor Defensie?

Lobbyisten lopen de deur plat bij politici die beslissen wie nieuwe onderzeeboten mag bouwen voor Defensie. Bedrijven met een Nederlandse link maken de meeste kans.

Saab wil met Damen een variant van deze onderzeeboot maken voor de Nederlandse marine. Beeld Saab

Voor Nederland een kans, voor de marinebouw een stimulans. De ondertitel van de folder van het Zweeds-Nederlandse onderzeebootduo Saab-Damen is niet alleen op rijm, maar trekt ook meteen de troefkaart die bij de politieke beslissers een gevoelige snaar moet raken. Als de Nederlandse staat miljarden uitgeeft, dan is het wel zo fijn dat die euro’s ook hier worden besteed en niet in buitenlandse zakken belanden.

Het kabinet wil nieuwe onderzeeboten aanschaffen. De vier huidige boten van de Nederlandse marine – ook in ons land ontworpen en gebouwd – liggen rond 2025 zo’n 35 jaar in het water en zijn dan aan het einde van hun levensduur. De nieuwe vier onderzeeboten moeten nog helemaal from scratch worden ontwikkeld.

Daar wil het kabinet 3,5 miljard euro voor uittrekken. Het is een bedrag dat fabrikanten doet likkebaarden. Formeel zijn voor de reuzenorder vier kandidaten in de race: naast Saab-Damen de Frans-Nederlandse combinatie van Naval Group en Koninklijke IHC, het Duitse ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) en het Spaanse Navantia.

Van de aanschaf van kostbaar defensiematerieel hebben in het verleden vooral buitenlandse fabrikanten geprofiteerd. VVD-Kamerlid André Bosman memoreert de mijnenvegers die Nederland in maart aanschafte, samen met België. Die boten worden door het Franse Naval Group gebouwd in Frankrijk. Bijna 900 miljoen euro werd zó over de grens gekieperd. Zijn boodschap is duidelijk: zo moet het dus niet.

Vlissingen

Daarom belooft Saab-Damen de boten bij Damen in Vlissingen te bouwen, heeft TKMS de marinewerf in Den Helder op het oog en wil Naval op de IHC-werf in Krimpen aan de IJssel een deel van de boot in elkaar schroeven. De Nederlandse link wordt gretig uitgevent door lobbyisten en dat is ook logisch. De ministeries van Defensie en Economische Zaken willen ‘een zo groot mogelijke betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven’ bij de bouw.

Insiders achten daarom de Duitse en Spaanse poging kansloos, omdat een Nederlandse link ontbreekt. Niet voor niets zocht en vond Naval in allerijl IHC als Nederlandse partner.

De werven lopen de deur plat bij Kamerleden, die uiteindelijk de knoop doorhakken, om te vertellen waarom zij de beste keus zijn. Maar vooral ook: waarom de concurrentie ab-so-luut niet geschikt is. Daarvoor hebben de bedrijven een klein leger adviesbureaus/pr-bedrijven/ consultants/lobbyisten in de arm genomen.

Bij dit charmeoffensief springt vooral de link met het ministerie van Defensie en de politiek in het oog. Naval-IHC heeft Nick Kouwenhoven ingehuurd, een voormalig hoofd woordvoering van de VVD-fractie. TKMS heeft twee bedrijven ingeschakeld: een voor de Haagse lobby en een voor de mediarelaties.

Saab-Damen zet maar liefst drie bedrijven in. De pr van Damen wordt verzorgd door Havana Blue, het bedrijf van Robin Middel, oud-marineofficier en woordvoerder bij het ministerie van Defensie. Ook Linking Partners, het bureau van voormalig CDA-Kamerlid Roland Kortenhorst, is team-Saab-Damen. Het Haagse Bridgehead onderhoudt de contacten met het Zweedse Saab.

Saab-Damen aan kop

Boze tongen zeggen dat ook oud-CDA-kopstuk Jack de Vries – voormalig staatssecretaris van Defensie – bij de Saab-Damen-onderzeeërlobby betrokken zou zijn. De Vries stelt dat dat onzin is: de verwarring ontstond doordat een ander bureau – Bridgehead, dat wél voor Damen werkt – in hetzelfde pand is gevestigd als zijn bedrijf.

De lobby is de afgelopen werken geïntensiveerd, ook in de media. Niet toevallig: Defensie stuurt ‘binnen enkele weken’ een brief naar de Tweede Kamer waarin het zal aangeven met één of twee partijen verder te gaan. Het ministerie zou de wens hebben om met Saab-Damen verder te gaan. Omdat het uitverkoren bedrijf dan de hoofdprijs kan vragen, zou het ministerie van Financiën liever zien dat twee namen worden genoemd. Die bedrijven kunnen dan nog met elkaar concurreren, zodat de prijs zakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden