PlusPunt voor punt

De groeiende besmettingscijfers beloven niet veel goeds

Het is de vraag of we met de oplopende besmettingscijfers de coronamaatregelen kunnen versoepelen. Beeld Joris van Gennip
Het is de vraag of we met de oplopende besmettingscijfers de coronamaatregelen kunnen versoepelen.Beeld Joris van Gennip

Het aantal nieuwe coronabesmettingen groeit en in de ziekenhuizen lopen de cijfers langzaam op. Het is hetzelfde beeld als in de aanloop naar de tweede golf. De verdere versoepeling die het demissionaire kabinet zoekt, is ‘Russische roulette’, aldus critici.

1. Wat zeggen de cijfers?

Sinds 9 februari is er een stijgende lijn te zien in het aantal nieuwe besmettingen: van gemiddeld 3500 per week naar bijna 6000, met zaterdag een piek van 7668. Maandag ging het om 6340 nieuwe infecties.

Ziekenhuizen behandelen momenteel 2193 mensen vanwege Covid-19. Dat is het hoogste aantal sinds 3 februari.

De ic-opnamen stegen in de afgelopen vijf à zes weken: van 20 per dag naar ongeveer 40, zaterdag uitlopend naar 54. Wekenlang schommelde de ic-bezetting tussen 500 en 600, maar maandag stond de teller op 638.

Er zijn in Nederland een kleine 1300 ic-bedden beschikbaar voor covid- en niet-covidpatiënten. Hoe meer covidpatiënten op de intensive care, hoe minder ruimte voor zware hart- en andere operaties die een ic-opname vergen. De afgelopen weken lagen 400 tot 500 patiënten zonder covid op de ic’s, zo becijferde het Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding (LCPS).

2. Hoe druk is het op de verpleegafdelingen?

Er zijn ongeveer 15.000 ‘normale’ ziekenhuisbedden voor covid- en niet-covidpatiënten. Er lagen maandag 1555 covidpatiënten en 11.748 niet-covidpatiënten in de ziekenhuizen: een totaal van 13.303. De marge tot de maximale beddencapaciteit op verpleegafdelingen is ongeveer 2000. Een van de voornaamste doelen van het kabinet – de gezondheidszorg overeind houden – wordt op dit moment dus bereikt.

Maar aangezien de reproductiefactor (r) 1,13 is en er zo’n 100.000 mensen besmettelijk zijn, groeit het virus. Daarmee is de situatie, ondanks de lockdownmaatregelen, allerminst stabiel.

3. Waarom leiden meer besmettingen niet tot veel hogere druk op de zorg?

Omdat het grootste deel van die stijging plaatsvond in de leeftijdscategorie tot 50 jaar, die minder kwetsbaar is. Het aantal positieve testen in de leeftijdscategorie van 0-12 jaar verdrievoudigde bijna sinds de basisscholen en kinderdagverblijven vijf weken geleden opengingen. “Verder verlaagt de vaccinatie van 80-plussers het aantal ziekenhuisopnames,” aldus Susan van den Hof, hoofdepidemioloog van het RIVM. Zij kwamen al zelden op de ic, maar wel op verpleegafdelingen.

4. Meer besmettingen, maar redelijke stabiliteit in de ziekenhuizen. Dat lijkt op september vorig jaar.

“Inderdaad,” zegt Van den Hof. “Zo verliep de aanloop naar de tweede golf ook.” De situatie in de ziekenhuizen werd destijds kritiek zodra het virus van jongeren oversloeg op ouderen. Zover is het nu nog niet, aldus Van den Hof, maar dat is een kwestie van tijd. “Via kinderen en ouders raakt het virus ook grootouders. Dat kun je tegengaan met een lockdown en vaccineren, maar niet voorkomen. Het vaccinatieprogramma is een race tegen de klok.”

5. Welke rol speelt de Britse variant daarbij?

Die strooit zand in de raderen. De Britse variant is immers 30 tot 60 procent besmettelijker, ziekmakender en zo’n 50 procent dodelijker. In Nederland zorgt die variant nu voor meer dan 80 procent van de besmettingen. Als het virus massaal de ongevaccineerde vijftigplussers bereikt, zal de klap in de ziekenhuizen harder zijn dan bij de tweede golf. “De lockdown moet dat voorkomen,” aldus Van den Hof.

6. Het demissionaire kabinet wilde, indien mogelijk, de terrassen openen en meer vrijheden voor winkeliers en studenten per 31 maart. Is het verstandig dat dat waarschijnlijk niet doorgaat?

Het zou ‘Russische roulette’ zijn, twitterde Marino van Zelst, de cijferman van het kritische RedTeam. “Dat was snerend gesteld,” zegt hij. “Maar de ic-opnamen zijn volgens de routekaart veel te hoog voor versoepeling.”

Ook de laatste OMT-rapporten en de wekelijkse RIVM-verslagen waarschuwen voor verdere versoepelingen. Er is geen reden om aan te nemen dat het OMT-rapport dat het kabinet dinsdag hanteert voor een besluit over de versoepelingen een andere toon heeft.

Van Zelst twitterde dat de recente versoepelingen (kappers open, meer vrijheden voor winkeliers en sporters) ‘verkiezingscadeautjes’ waren. “Puur cijfermatig was dat onverstandig,” zegt hij. “Maar maatschappelijke druk is ook een argument voor het kabinet. Net als kiezersgunst.”

7. Wanneer leidt vaccinatie tot opheffing van de lockdown?

“Nog enkele maanden geduld,” zegt Susan van den Hof (RIVM). “Voor het ‘oude normaal’ moet praktisch de hele volwassen bevolking geprikt zijn. Helaas is de levering van vaccins onzeker.”

Ook Van Zelst (RedTeam) is somber. “De vaccinatie in de leeftijdsgroep 50 tot 65 jaar begint volgens het huidige schema pas in april. Pas in juni zie je dat terug op de ic’s, denk ik.”

8. Wat als je de lockdown vanaf vandaag volledig opheft?

Als mensen zich dan net zo gedragen als voor de pandemie, zullen vele tienduizenden, wellicht zelfs 100.000 mensen sterven, zeggen Van den Hof (RIVM), Van Zelst (RedTeam) en infectieziektenmodelleur Martin Bootsma (Universiteit Utrecht). Een vorige maand gepubliceerde studie van Van Den Hof en collega’s stelde dat de lockdown tijdens de eerste golf 124.000 Nederlandse doden heeft voorkomen. “Nu meer Nederlanders immuun zijn, ligt dat aantal wellicht lager,” aldus Van de Hof. “Daar staat tegenover dat de Engelse variant dodelijker lijkt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden