PlusReportage

De discussie over de wolf krijgt zwartepietachtige trekjes

Een wolf op de Veluwe, vastgelegd door natuurfotograaf Otto Jelsma. De hobbyfotograaf kwam het dier tegen tijdens een wandeling op de Veluwe. Beeld ANP
Een wolf op de Veluwe, vastgelegd door natuurfotograaf Otto Jelsma. De hobbyfotograaf kwam het dier tegen tijdens een wandeling op de Veluwe.Beeld ANP

De wolf zorgt voor steeds grotere verdeeldheid in Nederland, zelfs tussen natuurliefhebbers onderling. Op de Hoge Veluwe willen ze zo snel mogelijk van het dier af, in het Dwingelderveld zien ze de wolf juist als verrijking voor de natuur. Een dubbelreportage. ‘Je kunt ze wel af willen schieten, maar dan komen er gewoon weer nieuwe.’

Sander van Mersbergen

Twee natuurparken, twee foldertjes, twee totaal verschillende verhalen. ’s Ochtends in Nationaal Park Dwingelderveld in Drenthe krijgen we de folder in handen gedrukt door Barbara, gids bij Natuurmonumenten. De strekking van haar betoog: de wolf is een prachtig dier, we moeten er vooral van genieten. “Er wordt ons heel veel angst aangepraat. Maar het grootste deel berust op fabeltjes.”

’s Middags op het Nationale Park de Hoge Veluwe ligt het foldertje bij de uitgang van de expositie ‘Red de moeflon’. De strekking van dat verhaal: de wolf moet zo snel mogelijk weg, want het dier richt sinds zijn rentree een bloedbad aan onder grazers. “De wolven zijn de moeflons aan het uitroeien.”

Onenigheid

Ergo: zelfs onder natuurbeschermers is er onenigheid. De discussie tussen voor- en tegenstanders van de wolf loopt in Nederland inmiddels zo hoog op dat het zwartepietachtige trekjes krijgt. Vorige week werd in het Dwingelderveld een wolvenlezing afgelast vanwege bedreigingen op sociale media. “Die waren van dien aard dat het echt niet verantwoord was om het door te laten gaan,” zegt een woordvoerder van Natuurmonumenten.

De excursie van deze zaterdagochtend gaat wel door, tot grote vreugde van de deelnemers. Het grootste natte heidegebied van West-Europa toont zich, geholpen door de laaghangende najaarszon, in al zijn kleurenpracht. Gids Barbara verstaat haar vak bovendien uitstekend. Niet dat ze zelf ooit een wolf heeft ontmoet, overigens. “De enige wolven die ik ooit gezien heb, zaten in de film Dances with Wolves. En de kans dat jullie er vandaag een gaan zien, schat ik op 0,001 procent.”

Wolvenspoor

Wat ze ons vandaag wel gaat bijbrengen, is hoe we een wolvenspoor kunnen herkennen. En wat het eigenlijk voor dier is, die veelbesproken viervoeter die in 2018 vanuit het oosten onze natuur binnen kwam wandelen. Volgens Barbara lijden we in Nederland aan het ‘roodkapjesyndroom’. “We denken bij de wolf meteen aan iets engs. Nergens voor nodig. Mijn advies, als je een wolf tegenkomt in de natuur: geniet! Verwonder je!”

De wolf, stelt ze, is van nature geen bedreiging, maar zal ons juist zo veel mogelijk mijden. “Hij zal ons uit zichzelf niet opzoeken. Het domste wat we daarom kunnen doen, is wolven voeren. Dan gaan ze de mens met eten associëren en ons wél opzoeken. Als we eten voor de wolf neerleggen, zijn we ’m eigenlijk aan het vermoorden. Zodra de wolf bij mensen in de buurt komt, zal hij worden afgeschoten.”

De moeflon

Barbara vertelt over het natuurlijke gedrag van de wolf: zijn voedselpatroon, de roedelvorming, de enorme afstanden die hij aflegt, de trucjes die hij uithaalt om zijn territorium af te bakenen. “Elke roedel heeft een territorium van 200 tot 300 vierkante kilometer. Het Dwingelderveld is 40 vierkante kilometer en is dus maar een stukje van zo’n leefgebied. De wolf afschieten heeft daarom niet zoveel zin. Daar komt gewoon weer een andere wolf voor in de plaats. Wolven bepalen in principe hun eigen aantal, op basis van het voedselaanbod.”

Ga dat maar eens vertellen op de Hoge Veluwe, onze volgende stop. Daar voert de directie van het park juist een campagne tégen de wolf, of eigenlijk: vóór de moeflon. Dit van oorsprong Zuid-Europese wilde schaap, dat een eeuw geleden naar de Veluwe gehaald werd, heeft een cruciale rol omdat het als enige grazer grove den consumeert. Zonder de moeflon zou daarvan een wildgroei ontstaan op de Veluwe, en dat zou betekenen dat andere unieke planten en dieren in de verdrukking komen.

Moeflons op de Hoge Veluwe. Beeld Joke Stomps
Moeflons op de Hoge Veluwe.Beeld Joke Stomps

Sinds er op de Hoge Veluwe twee wolven rondlopen, is de moeflon zijn leven niet meer zeker, en wordt de biodiversiteit dus nog meer bedreigd dan nu al het geval is. “Een wolf gaat in zijn leefgebied bij voorkeur op zoek naar makkelijk te bemachtigen, ongevaarlijke prooien,” meldt het park. “Op de Veluwe zijn dat de moeflons omdat deze, net als gehouden schapen, niet hard kunnen rennen.” De cijfers die in grafiekjes op de muur worden getoond, zijn werkelijk dramatisch. In 2021 waren er nog 339 moeflons, dit jaar nog maar 171. Dat kan niet jaren zo doorgaan, vinden ze op de Veluwe.

De bezoekers van de expositie kunnen een petitie ondertekenen, die zal worden aangeboden aan de landelijke en provinciale overheid. Daarin wordt gevraagd om de wolf te mogen ‘verwijderen’ van het park. Dat mag nu niet, omdat de wolf in Europa een beschermde status heeft.

Impliciete beschuldiging

Het is overigens nog steeds een raadsel hoe de wolf überhaupt de Hoge Veluwe heeft kunnen bereiken. Het park is aan alle kanten omheind. Volgens de parkdirectie staat het vast dat de wolf niet over of onder de afrastering heen is gekomen. “De enige andere optie is dat de wolven het park zijn binnen geholpen door kwaadwillige mensen,” is de impliciete beschuldiging die op het laatste paneel van de expositie geuit wordt.

Volgens de directie van het park moeten de wolven zijn binnengesmokkeld met een auto, of door gaten in het raster rond het park te knippen. “Alleen dit gegeven zou al voldoende moeten zijn om het park ontheffing te verlenen om de wolven te verwijderen.”

Afschieten

Zo begint de discussie rond de wolf steeds onvriendelijker te worden. Andersom kregen ze op de Veluwe recent ook een aantijging om de oren. Een van de wolven op het park wordt tot schrik van bezoekers steeds vaker bij mensen gesignaleerd, en daar zou het park een handje in hebben gehad door het dier expres te voeren. Zo zou het dier bewust mak zijn gemaakt, en zouden ze op de Veluwe kunnen aantonen dat de wolf een gevaar is, en dat afschieten daarom de beste optie is. De parkdirecteur betitelde deze beschuldiging in NRC overigens als ‘onzin’.

Terug in het Dwingelderveld houdt Barbara zich wijselijk op de vlakte. Wat ze wel weet: de mens vindt het erg moeilijk om geconfronteerd te worden met de wetten van de natuur. “De wolf is misschien 150 jaar weggeweest, maar hij is uit zichzelf teruggekomen. Daar zullen we aan moeten wennen. En ja, dat betekent ook dat we schapen en ander vee beter moeten beschermen, met betere hekwerken. Ik haal mijn kippen ’s nachts óók naar binnen, om te voorkomen dat ze opgegeten worden.”

Subsidie

Zo’n hekwerk kost geld, maar dat is volgens Natuurmonumenten simpelweg onderdeel van de prijs van het houden van dieren. Bovendien, stelt Barbara: er is vanuit de overheid subsidie beschikbaar, en er zijn vrijwilligers die willen helpen. “Wij mensen schuiven de schuld altijd maar af. Alsof de wolf er iets aan kan doen. We moeten gewoon onze verantwoordelijkheid nemen, en accepteren dat we de natuur niet altijd naar onze hand kunnen zetten.”

Of de moeflons op de Hoge Veluwe geholpen zijn met deze redenering? De vraag stellen is ’m beantwoorden. En dus zal het wolvendebat nog wel even voortwoekeren, óók binnen natuurminnend Nederland.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden