null

PlusUitleg

De digitale euro komt eraan, maar wat betekent dat voor het huidige betalingssysteem?

Beeld Thomas Trutschel/Photothek via Getty Images

Europese centrale banken werken hard aan de ontwikkeling van de digitale euro. Hoewel er nog geen officieel plan is voor de invoering van de munt, is er nu al veel om te doen. Moeten we met z'n allen overstappen naar een volledig ander betalingssysteem en verdwijnt daarmee ons contant geld?

Tom van der Meer

Een digitale euro, is dat wat anders dan mijn huidige geld?

Ja en nee. Een digitale euro is net zoveel waard als de contante euro die nu in je portemonnee zit of op je bankrekening staat. Het verschil is alleen dat dit digitale geld wordt uitgegeven door de Europese Centrale Bank (ECB). Hoe precies, is nog onderdeel van discussie. Mogelijk krijg je een aparte app of een nieuwe betaalkaart in de bestaande app van je bank, waarmee je bij alle Europese winkels en websites gemakkelijk kunt betalen.

Waarom wil de Europese Unie dit?

De centrale banken van de landen van de eurozone, de negentien EU-lidstaten die de euro als munteenheid hebben, zijn enorm geschrokken toen Facebook (nu Meta) in 2019 een eigen onlinemunt aankondigde: de libra. Die plannen zijn overigens alweer van tafel, maar de ECB was wakker geschrokken en wil niet dat in de eurozone een andere grote munteenheid rondgaat dan de euro, wat de markt kan verstoren.

De ECB wil ook vat houden op commerciële banken, die kunnen omvallen bij een grote crisis. De digitale euro komt net als het contante geld in de eurozone van de ECB. De waarde van dat geld wordt gedekt door de eurolanden en die kunnen niet failliet gaan.

De digitale euro moet het overmaken van geld ook makkelijker maken. In Nederland bestaat dat al met bijvoorbeeld een Tikkie. Geld overmaken is zo gepiept, ook naar een rekening van andere banken. Maar dat is nog lang niet overal in de eurozone zo.

Waarom is hier bezwaar tegen?

Terwijl er politiek nog niet eens een voorstel is gedaan, werken de ambtenaren van de ECB al volledige plannen uit. Dat wekt bij een aantal mensen argwaan. Toch is het nog maar de vraag of het bankensysteem van de eurozone er uiteindelijk ernstig voor op de schop zal moeten.

“In het Kamerdebat en bij de ECB maken ze het allemaal heel klein,” zegt Martijn Jeroen van der Linden, hoogleraar new finance aan de Haagse Hogeschool. “Zij durven niet het grotere geheel te bespreken.”

De initiatiefnemers vinden dat het plan aan de ene kant succesvol en aantrekkelijk moet zijn voor consumenten, maar dat het ook weer niet zó attractief mag zijn dat bestaande commerciële banken eraan onderdoor gaan. Die banken zijn dan ook kritisch.

De ECB heeft nu een controlerende rol, maar lijkt straks een deel van de sector te privatiseren en misschien zelfs een concurrent te worden. Teunis Brosens, digitaal expert bij ING, vindt de plannen te ver gaan. “Je kunt de afhankelijkheid van Mastercard ook verminderen zonder een eigen munt te introduceren.”

Maar het grootste bezwaar is de privacy?

Ja, mensen die nu contant geld gebruiken, zijn volledig anoniem. Niemand weet aan wie je betaalt en hoeveel. De ECB hoopt met de digitale euro meer toezicht te kunnen houden op grote (criminele) uitgaven. Daarom wordt erover gedacht een grens te stellen, waar onder betalingen altijd anoniem zijn voor de toezichthouder. Alleen de bedragen boven die grens worden gecontroleerd. “Maar,” zegt Van der Linden, “er worden bedragen genoemd van 50 tot 100 euro.”

Die grens is veel te laag, zeggen critici. Dan kan een betaling al worden geregistreerd als iemand de kapper betaalt.

Verdwijnt contant geld hiermee dan helemaal?

Dat is niet de bedoeling, de digitale euro moet een aanvulling worden, ook op de bestaande online bankrekening. “Cash blijft belangrijk en de overheid zet daarop in,” zei minister Sigrid Kaag (Financiën) onlangs in de Tweede Kamer.

Lector Van der Linden snapt dat banken af willen van het ‘onhandige’ contante geld, maar overheden niet. “Ouderen en bijvoorbeeld blinden hebben het nodig. In algemene zin is cash het beste back-upsysteem, voor als alles een keer uitvalt.”

Wanneer gaat die digitale euro er dan komen?

De ECB is met de nationale centrale banken van de landen van de eurozone al een jaar bezig met het uitwerken van de plannen. Zij hebben haast: hoewel de libra van Meta er niet komt, kloppen andere techbedrijven met vergelijkbare plannen op de deur. Eind 2023 moet er daarom een concreet plan voor de invoering van de digitale euro liggen. Of hij er echt komt en hoe de munt dan werkt, is uiteindelijk aan de politici. En dat is goed, vindt Teun Brosens van ING. “Want het gaat om een fundamentele verandering van ons financiële stelsel.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden