Plus Autoluwe stad

De deelauto: niet meer rijden in je eigen cocon

De tijd dat iedereen een eigen auto voor de deur kan hebben, lijkt voorbij. De deelauto kan uitkomst bieden. 'Eén deelauto scheelt uiteindelijk tien particuliere auto's.' Maar niet iedereen is ervan gecharmeerd.

Eén deelauto scheelt uiteindelijk tien particuliere auto's. Beeld Rosa Snijders

Het was pokkenweer die oktoberochtend in Amsterdam. De regen kwam met bakken uit de hemel, rukwinden maakten fietsen met een paraplu tot een kansloze missie en trams zaten afgeladen vol. Keek je die ochtend rond een uur of tien op de app van een grote aanbieder van deelautootjes in de stad, dan kon één ding je niet ontgaan: het grootste deel van de gehele deel­autovloot van het bedrijf bevond zich in de straatjes rond de talrijke gebouwen van de Hogeschool van Amsterdam.

Hier op de 'Knowledge Mile', zeg maar de gehele Wibautstraat en de Weesperstraat, hadden kennelijk tientallen studenten die ochtend bedacht dat ze de regen natuurlijk met de fiets konden trotseren, maar dat een ritje met een deelauto aanmerkelijk comfortabeler zou zijn en, als je het ritje met z'n tweeën maakte en de kosten kon delen, ook niet overdreven veel duurder is dan met het openbaar vervoer.

Concept deelauto
De concentratie van deelauto's die oktoberochtend toont twee dingen aan. Ten eerste dat er behoefte is aan het concept deelauto. Voor een groeiende groep Amsterdammers is een eigen auto financieel onbereikbaar of ongewenst. Ook kan autobezit onmogelijk zijn als een parkeervergunning ontbreekt. Maar de wens om zo nu en dan gebruik te maken van het vervoermiddel is allerminst afgenomen. Voor de twijfelaars, de mensen die overwegen een auto te kopen, kan een deelauto uitkomst bieden. Het is precies de markt waar de aanbieders van deelauto's op inspringen: ze hebben geen auto, maar ze kunnen er wel over beschikken.

Ook maakt het duidelijk dat het aanbod van dergelijk vervoer een vraag ernaar veroorzaakt. Met andere woorden: deze studenten zouden tien jaar geleden gewoon op de fiets zijn gestapt en zeiknat op college zijn aangekomen. Ze zouden in de tram zijn gaan zitten en waarschijnlijk te laat zijn gekomen. Of ze hadden uit het raam gekeken en zich nog eens hebben omgedraaid.

Nu stapten ze in een auto en maakten ze autokilometers die ze anders nooit zouden hebben gemaakt. Helpt de deelauto om de druk op de openbare ruimte te verlichten of leidt die er juist toe dat auto's weliswaar minder parkeerruimte opsouperen maar dat er meer wordt gereden?

Perspectief
Volgens Victor van Tol van Snappcar leidt autodelen tot een vermindering van het aantal autokilometers, een vermindering van het autobezit en een verbetering van de luchtkwaliteit.

"Wij schatten in dat voor elke auto die wordt gedeeld er op de lange termijn tien auto's minder op straat te vinden zullen zijn."

Snappcar is een van de bedrijven die zich richten op het tegen een vergoeding in contact brengen van mensen die een auto hebben en daarvan ook anderen gebruik willen laten maken. Het is juist dit soort initiatieven die de laatste jaren toenemen. Sowieso zit de deelauto in de lift: tussen 2010 en 2018 groeide het aantal deelauto's van 855 naar ruim 7200. Dat klinkt enorm, maar afgezet tegen het totaal aantal auto's in Amsterdam valt dat mee: dat is net iets meer dan 3 procent van alle auto's in de stad.

Amsterdam biedt vooral veel perspectief, zegt Van Tol. Van de kant van de huurder is er nauwelijks terughoudendheid, zegt hij. "Mensen zitten in een auto van iemand anders, het is niet meer hun eigen cocon. Maar hij is wel van iemand uit je buurt; je huurt niet een auto via een bedrijf."

Spiksplinternieuw
De andere kant van de markt is lastiger, zegt Van Tol: de verhuurders. Hij ziet dat het doorgaans geen spiksplinternieuwe auto's zijn die worden aangeboden. "In de meeste gevallen zijn het mensen die een auto van vijf tot tien jaar oud kopen en een deel van de aanschafwaarde willen terugverdienen. Wij zien dat mensen om zijn als ze het één of twee keer hebben gedaan."

Ook kan autodelen goedkoper zijn, zegt Robert Bosman van Share Now, het bedrijf waar Car2Go onder valt. Dit concept gaat uit van auto's die door het bedrijf in de stad zijn geplaatst en door klanten kunnen worden gebruikt. Volgens Bosman zijn de deelauto's van Car2Go nog interessanter geworden nu de parkeertarieven in de binnenstad zijn opgevoerd naar 7,50 euro. "Parkeren is gratis. Voor twee uur parkeren in het centrum met een privéauto kun je ook 42 tot 58 minuten rondrijden met een deelauto, inclusief parkeren na gebruik."

Meer stimulans
Autodelen werkt, dat is ook het uitgangspunt van de gemeente. In de Agenda Autodelen die onlangs werd gepubliceerd, staat dat auto­delers gemiddeld 15 tot 20 procent minder autokilometers maken dan voordat ze begonnen met autodelen. Dit komt omdat mensen bewuster omgaan met het gebruik: de auto wordt vooral incidenteel gebruikt, meestal voor een bezoek aan vrienden en familie. Slechts 10 procent vindt plaats tijdens de ochtendspits en 3 procent tijdens de avondspits.

Van Tol van Snappcar zou graag zien dat de gemeente zich actiever bemoeit met het stimuleren van autodelen. Hij denkt dat het zou helpen als aan het verlenen van een bewonersparkeervergunning voor de binnenstad gekoppeld zou zijn aan het beschikbaar stellen van de auto als deelauto. "Of dat je het drie keer zo duur maakt voor mensen die hun auto niet beschikbaar stellen. Dan krijg je een andere dynamiek, dat zou echt zoden aan de dijk zetten."

Auto is status

Het potentieel van mensen die interesse hebben in deelauto's, is beperkt, zegt autosocioloog Erwin Wijman. "Veel mensen hebben een afkeer van rijden in andermans auto. Van de viezigheid, het onpersoonlijke. Het wordt soms gezien als een vorm van openbaar vervoer. Veel mensen vinden het te veel gedoe. En tegelijk: ze schatten de kosten te hoog in." Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen vermoedt dat de autodeelmarkt 'wel zo'n beetje verzadigd is'. "Er zijn mensen die niet hechten aan de auto, die zíjn al bezig met fietsen en deel­auto's. Wat overblijft is een hardnekkige groep automobilisten. Die mensen hechten waar­de aan status. Mensen la­ten met hun auto zien dat ze het gemaakt hebben."

De auto verdwijnt in gestaag tempo uit de stad. Hoe gaat dat Amsterdam veranderen? Het Parool belicht deze trend vanuit meerdere invalshoeken.
Afleveringen zijn terug te lezen op Parool.nl.

1. Van statussymbool tot paria
2. De deelauto
3. Hoe krijg je de ­Amsterdammer uit zijn auto?
4. Minder auto's, een schonere stad?
5. Wat vinden autorijdende ­Amsterdammers?
6. Wat doen andere grote steden met de auto?
7. Wat te doen we met de ­vrijgekomen ruimte?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden