PlusAchtergrond

De coronacrisis treft Amsterdam harder: wat nu?

Beeld Rosa Snijders

Meer werklozen, minder nieuwe bedrijven, meer krimp: de coronacrisis treft Amsterdam en omgeving harder dan de rest van het land. Wordt het niet tijd voor een lokaal economisch hulpplan, om de schade in de toekomst te beperken?

Barbara Baarsma
Directeur Rabobank Amsterdam en hoogleraar toegepaste economie aan de UvA

‘We moeten nú overstappen naar gerichte steun. Niet alleen gericht op regio’s waar het slechter gaat – zoals Amsterdam – maar daarbinnen ook differentiëren naar sectoren en bedrijven. Nu worden alle bedrijven geholpen. We moeten onderscheid maken naar bedrijven en sectoren die het hardst hulp nodig hebben, die al voor de corona­uitbraak hard groeiden in banen en productiviteit.”

“Zo zorgen we ervoor dat belastinggeld op die plekken terechtkomt die het meest kansrijk zijn om door de crisis heen te komen. Culinair, cultureel en creatief zijn de onderleggers van de groei van de regionale economie. Horeca, de ­cultuursector en creatieve industrie worden keihard geraakt omdat het contactrijke sectoren zijn, waar door alle coronamaat­regelen veel minder con­tacten mogelijk zijn. Díe zal je extra moeten steunen.”

Maar dan wel veel gerichter dan nu. “Je moet niet langer een hele branche steunen. Kijk daarbinnen naar bedrijven die het kansrijkst zijn. Daar heeft Amsterdam best wat huiswerk te doen. Neem de horeca; er zal na corona over­capaciteit in hotels en bepaalde cafés en restaurants ontstaan.”

Gemeente en regio hebben daarbij wel financiële hulp nodig. “De stad loopt al tegen een tekort aan van 260 miljoen euro door steunmaatregelen en minder belastinginkomsten. Dat krijgen we niet zomaar terug. Dit jaar kan Amsterdam de steun nog wel bijplussen, volgend jaar lukt dat niet meer.”

“Toch moeten we ons uit deze crisis investeren. Dan heeft het stadsbestuur hulp nodig, van het rijk of via leningen van de Bank Nederlandse Gemeenten, met garanties van het rijk. Dat de overheidsschuld dan oploopt, is dan maar jammer. Alleen stutten en steunen is niet voldoende.”

Frank van Oort
Buitengewoon hoogleraar stedelijke en regionale econo­mie aan de Erasmus ­Universiteit

‘Je kunt regionaal en lokaal veel meer economisch ondersteunen dan nu gebeurt. Juist de sectoren die van belang zijn voor een regio en branches met de meeste tentakels naar andere sectoren verdienen steun, zoals de bouw, de industrie en de zakelijke dienstverlening. Als het daar beter mee gaat, trekken die anderen mee.”

Bouw en industrie zijn niet de sterke kanten van de regio Amsterdam maar dat betekent niet dat de stad bij de pakken neer moet zitten. “Zoek als gemeente de combinaties met de dienstverlening die achter die maak­industrie zit. Steun aan de creatieve en internet­industrie, die in Amsterdam sterk is vertegenwoordigd, is daar zeker geschikt voor.”

In directe steun aan het bedrijfsleven vanuit gemeentes en regio ziet Van Oort niet veel. “Het is veel belangrijker dat die er alles aan doen om bedrijven en mensen op langere termijn perspectief te bieden.”

Vooral met het versoepelen van lokale regelgeving valt veel te winnen, maar ook met veel gerichtere sturing door gemeente en regio. “Amsterdam heeft bij uitstek een ontmoetingsfunctie, voor toeristen, zakenmensen en inwoners. Die functie moeten we herstellen. Horeca, winkels en cultuur creëren veel toegevoegde waarde. Tegelijkertijd zijn het ook de sectoren die het hardst worden getroffen door coronamaatregelen.”

“De gemeente moet eraan werken zulke functies meer te spreiden. Er moeten meer ontmoetingsplekken komen op wijk­niveau, er moeten andere winkelplekken worden gestimuleerd. Dat heeft direct te maken met lokaal beleid voor woningbouw en bedrijvigheid.”

Dat veel bedrijven zullen verdwijnen, is volgens Van Oort dramatisch maar niet onoverkomelijk. “Zo ontstaan ook nieuwe economische activiteiten. Juist die moet de lokale overheid steunen, via startershulp. De meeste vernieuwing zit bij ondernemers, niet bij overheden.”

Henri de Groot
Hoogleraar regionaal­economische dynamiek aan de VU, kroonlid SER

‘We zien dat deze crisis steeds langer gaat duren. Er komen structurele wijzigingen in de economie en forse verschuivingen op de arbeidsmarkt. We moeten mensen die hun baan kwijtraken, perspectief blijven geven. Daar ligt bij uitstek de rol voor gemeenten en de regio. Die moeten alles op alles zetten: scholingsfaciliteiten verbeteren, werk­gevers en werknemers bij elkaar brengen, de stap van verloren werk naar nieuw werk bevorderen.”

De Groot is geen voorstander van directe steun aan bedrijven. “We moeten oppassen met heel specifieke regionale steunpakketten. Dat het kabinet KLM steunt, betekent dat er al veel geld in deze regio terecht komt. In de nieuwe maatregelen die het kabinet nu voorbereidt, krijgen alleen zwaar getroffen bedrijven steun. Die zal dan automatisch vooral naar deze regio gaan, omdat het hier slechter gaat dan elders. Daar hoeft dan niet nog eens regionaal of lokaal geld bovenop.”

“Mijn zorg is dat gemeentes zich gedwongen voelen in te zetten op crisismaat­regelen, vervolgens tot de conclusie komen dat de geldstroom opdroogt en dan hun investeringen terugschroeven. Amsterdam zou moeten nadenken over het versnellen van investeringen in woningbouw, infrastructuur en verduurzaming. Daar zou steun vanuit het rijk bij kunnen helpen.”

Versoepeling van gemeentelijke regels en voorschriften kan volgens De Groot op korte termijn de situatie voor bedrijven verlichten. “Maar alleen zonder gevolgen voor de financiële situatie. Amsterdam moet niet daardoor gedwongen worden om elders te bezuinigingen. En een belangrijk deel van de regels is in­gevoerd vanwege onze zorgen over gezondheid en welzijn. Dat dient ook een economisch doel. We willen niet dat mensen voor de rest van hun leven beschadigd ­raken.”

Dieper en langer

- Volgens de Rabobank krimpt de economie in de regio Amsterdam dit jaar 5,4 procent. Horeca, industrie, luchtvaart, uitzendbureaus en financiële dienstverlening (banken) zijn de pijlers en juist die worden nu hard getroffen.

- Het aantal WW-uitkeringen is in de regio Amsterdam ruim de helft groter dan een jaar geleden. Landelijk was sprake van 29 procent groei.

- Het aantal nieuwe bedrijven in de regio Amsterdam is 22 procent geslonken, tegen 7 procent landelijk. Minder bedrijven betekent minder bedrijvigheid, minder werkgelegenheid, minder innovatie en minder economische groei.

- Uit onderzoek van het wetenschappelijk instituut SEO blijkt dat elke maand coronacrisis de regio Amsterdam 1,6 miljard euro kost.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden