Plus

De band tussen Rutte en Kaag kan nog wel wat aandacht gebruiken

Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) kunnen niet zonder elkaar om een nieuw kabinet te vormen. Stilaan wordt een band gesmeed. Toch varen ze, als de gesprekken morgen verder gaan, een verschillende koers.

Sigrid Kaag (D66) en Mark Rutte (VVD) na afloop van het een-op-een verkiezingsdebat van EenVandaag. Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) en Mark Rutte (VVD) na afloop van het een-op-een verkiezingsdebat van EenVandaag.Beeld ANP

Een paar telefoontjes, wat sms’jes en een enkele één-op-één ontmoeting sinds de verkiezingen. De band tussen Rutte en Kaag kan nog wat aandacht gebruiken. Weliswaar werkten de twee samen in het vorige kabinet, het politieke landschap is verschoven met de verkiezingsuitslag. VVD en D66 zijn het ‘liberale motorblok’ dat bondgenoten zoekt. Dat is wennen, want erg veel ‘chemie is er nog niet’, zegt een betrokkene. “Maar ook geen aversie.”

Het contact is zakelijk, ze hebben geen geschiedenis van blauwe plekken. “Rutte weet niet hoe hij Kaag moet aanpakken,’’ zegt een D66’er. “Hij vindt haar een exotische verschijning, anders dan anderen die hij gewend is,’’ zegt een ander.

De enige confrontatie die de twee hadden in de verkiezingscampagne was aan tafel bij Jinek, maar dat was geen debat. Verder zette Kaag zich af tegen Rutte door te pleiten voor een ander soort leiderschap dan wat Nederland de afgelopen tien jaar had gehad. Minder pragmatisme, meer visie.

In de vorige kabinetsformatie spraken Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66), Rutte en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) dezelfde taal, houdt een betrokkene voor. Ze hadden dezelfde politieke tijdsbalk in hun hoofd en hoefden elkaar niet veel uit te leggen. Bij Kaag is dat anders. Die is heel lang weggeweest uit Nederland voor haar werk als topdiplomate. Ja, ze zit nu ruim 3,5 jaar in de ministerraad, maar presenteert zich pas het laatste jaar als allrounder.

Assad

Toch houdt een ingewijde voor: Kaag én Rutte zijn bruggenbouwers pur sang. Rutte smeedde bondgenootschappen met alle partijen: van PVV tot CDA, van SP tot SGP. En Kaag wist namens de Verenigde Naties in 2014 tot een akkoord te komen met de Syrische president Assad om chemische wapens weg te krijgen uit dat land. “Dan moet een kabinet smeden toch niet onmogelijk zijn.”

Wel, erkent een coalitiepoliticus, is het contact nu nog ‘wat zakelijk’.

Begin deze week ontstonden in het D66-kamp kleine irritaties over Rutte die JA21 noemde als mogelijke coalitiepartner. Inhoudelijk onmogelijk, ook voor de VVD, was het oordeel. Een tactisch trucje van Rutte om te zeggen: ik heb ook een optie over rechts. “Moeten wij dan Volt erbij gaan halen?’’ zegt een ingewijde. Dat moet hij niet te vaak doen, klinkt het.

Toenadering

Toenadering was er juist toen Rutte erkende dat hij vrouwelijke ministers misschien vaker afkapt dan de mannen in de ministerraad. ‘Ruiterlijk’, vond Kaag, zei ze intern.

En de VVD-top was erover te spreken dat Kaag haar opmerking over de avondklok terugnam. Ze pleitte voor het schrappen van het middel, maar nam dat terug toen de besmettingscijfers te hoog bleken.

Morgen gaan Rutte en Kaag afzonderlijk bij de verkenners langs, nu de eerste gesprekken met alle partijen erop zitten. Vraag is dan: hoe nu verder? Het zijn twee partijen, twee type leiders, twee verschillende koersen.

De VVD wil graag zo snel mogelijk het CDA bij de onderhandelingen betrekken. Maar leider Wopke Hoekstra houdt de boot af: “Ik heb geen zin om aan te schuiven bij een liberaal motorblok.”

Dreigende impasse

D66 wil juist (ook) linkse partijen verleiden, maar dat loopt ook nog stroef. De PvdA noemt het ‘een voorwaarde’ dat met die partij ook GroenLinks en/of SP instappen. Iets waar de VVD van gruwelt. Rutte zei niet ‘met een wolk van linkse partijen’ te willen gaan regeren.

D66 staat er voor open om die dreigende impasse te doorbreken door samen met een de VVD een ‘proeve van een regeerakkoord’ te schrijven. Andere fracties kunnen dat dan lezen en besluiten mee te gaan doen, zoals PvdA-leider Wim Kok in 1994 met VVD en D66 tot Paars I kwam.

Bij de VVD is dat niet ‘de eerste optie’. Eerst moet er een kopgroepje zijn met partijen die er iets van willen gaan maken. Niet overhaasten, laat de verkenners hun werk doen. Formeren is ook faseren. En: chemie ontstaat dan vanzelf wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden