Plus Achtergrond

De aardverschuiving bij de publieke omroep, uitgelegd

Een belangrijk gezicht van het huidige NPO 3: Arjen Lubach. Beeld Bart Maat/ANP

Er komt veel minder reclame op de publieke omroep en NPO 3 wordt op termijn de facto afgeschaft. De contouren van een nieuw omroepstelsel, waar minister Slob aan werkt, worden zichtbaar.

Het derde televisienet wordt binnen een paar jaar de plek waar kijkers hun eigen provinciale of regionale omroep kunnen zien. NPO 3, nu nog de nationale jongerenzender van de publieke omroep, wordt dan omgedoopt tot Regio 3. Dat is een van de plannen van de regerings­partijen voor een stevig hervormde publieke omroep, aldus ingewijden.

De coalitie heeft een deal bereikt over de toekomst van de publieke omroep. Die plannen lekten gisteren uit. In eerste instantie zullen de regionale omroepen het derde net deels vullen, maar volgens ingewijden moet het jongeren­kanaal hier ‘binnen enkele jaren’ in zijn geheel voor plaatsmaken.

Kaasschaafmethode

Wat de coalitie betreft zal er op tv geen reclame meer te zien zijn tot acht uur ’s avonds en on­line helemaal niet meer. De publieke omroep loopt dan een slordige 60 miljoen euro per jaar aan Ster-inkomsten mis. Daarvan wordt 40 miljoen gecompenseerd door de overheid, de overige 20 miljoen moet de publieke omroep zelf regelen.

Daarnaast moet er volgens de kaasschaaf­methode op vaste basis 42 miljoen euro worden bezuinigd op overhead; de vaste lasten van de eigen organisatie. In de plannen worden daarnaast de budgetten van de omroepen herzien. Zo hadden de fusieomroepen – vanwege hun samengaan – ongeveer twee keer zo veel budget als de losse kleinere omroepen. Die verhouding wordt als scheef gezien en zal worden verbeterd. Per saldo krijgt de publieke omroep dus vele tientallen miljoenen minder te besteden.

Strijd tegen nepnieuws

De onderhandelingen over de publieke omroep hebben lange tijd vastgezeten, maar nu is er dus een oplossing waar de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zich in kunnen vinden. De publieke omroep moet zich in de plannen vooral op de journalistieke taak richten en de strijd aangaan met nepnieuws. Mensen zouden vooral op de zenders moeten afstemmen vanwege het hoge waarheidsgehalte.

Minister Arie Slob (Media) concludeerde bij zijn aantreden dat het bestel op de schop moet, omdat de omroepen steeds minder verdienen aan reclame. Een officiële brief van Slob gaat volgens een woordvoerder ‘ergens in juni’ naar de Kamer.

Wat zeker is: veel shows verdwijnen

Wat gaat er gebeuren met al die ­programma’s van NPO 3?

Onder knop 3 van de afstandsbediening zit straks de regionale omroep uit het gebied waar de kijker woont. Veel jeugdprogramma’s van het huidige NPO 3 blijven bestaan. De jonge doelgroep bereiken is immers een wettelijke taak van de publieke omroep. Over het verhuizen van titels naar NPO 1 of NPO 2 zal een stevige discussie ontstaan. Het satirische Zondag met Lubach maakt vanwege de hoge kijkcijfers waarschijnlijk meer kans op overleven dan een spelprogramma als Hunted. Eén ding is zeker: veel programma’s verdwijnen.

Waarom de wens voor minder ­reclame?

Volgens de coalitie moet de publieke omroep zich meer onderscheiden van commerciële zenders. Eerder werden om die reden amusementsprogramma’s als Eén tegen 100 en Ranking the Stars geschrapt. Een andere argument: met belastinggeld ­gefinancierde zenders zouden niet moeten concurreren met bijvoorbeeld kranten, die ook aan nieuwsvoorziening doen en het momenteel zwaar hebben.

Wat zijn de reacties in Hilversum?

Veel omroepdirecteuren willen nog niet met naam en toenaam reageren, omdat de plannen nog niet officieel naar buiten zijn gebracht. Maar velen gruwelen van deze toekomstwensen. Niet alleen NPO 3 verdwijnt. Door aanzienlijk minder reclame-inkomsten loopt de publieke omroep jaarlijks tientallen miljoenen euro’s mis. Het klonk al meermaals door Hilversum: nóg meer inleveren en je raakt het hart van de programmering. Een andere veelgehoorde klacht: waarom al die ruimte voor regionale omroepen ‘die toch nauwelijks kijkers trekken’?

Is er nog goed nieuws voor de NPO?

Het nieuwe media-akkoord wil af van de oude regel dat zogeheten aspirant-omroepen 150.000 leden nodig hebben. Een derde daarvan is straks genoeg. WNL en Human kunnen opgelucht ademhalen. PowNed heeft nog geen 50.000 leden en dus wél een probleem. Directeur Dominique Weesie zegt toch alle vertrouwen te hebben dat zijn omroep blijft bestaan. “Wij werken aan een grootse ledenwervingsactie waar we over twee weken mee starten.”

Wanneer gaat dit allemaal ­gebeuren?

Het duurt nog wel even. De nieuwe concessieperiode (van telkens vier jaar) gaat per 2021 in. Bronnen in Den Haag verwachten alleen dat dit met een jaar wordt opgeschoven. Áls de plannen natuurlijk door de Tweede en de Eerste Kamer komen, want die moeten eerst hun goedkeuring geven aan de hervormingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden