PlusAchtergrond

De 1,5 meter-samenleving blijft nog wel een tijdje, maar hoe geven we dat vorm?

De 1,5 meter-samenleving: een maand geleden had niemand er nog van gehoord, maar inmiddels leven we er middenin. Het kabinet laat er geen misverstand over bestaan: Nederlanders zullen op minimaal 1,5 meter van elkaar hun leven leiden. Hoe gaat ons land eruitzien?

Beeld ANP

Het is nog niet bekend hoe we precies uit de intelligente lockdown komen, maar de onderlinge afstand van 1,5 meter is bij elke verlichting van de maatregel een keiharde voorwaarde. En dat heeft nogal wat consequenties. De wereld zoals we die kenden, komt niet meer terug – voorlopig niet in elk geval. “Totdat er een vaccin is, moeten we hier mee leven,” zegt Jan Kluytmans, arts-microbioloog in het Amphia Ziekenhuis in Breda. “In het gunstigste geval is dat over een jaar, in het meest realistische geval over twee jaar.”

Niet zo vreemd dus, dat het kabinet alle sectoren vraagt goed na te denken over manieren waarop zij zich aan kunnen passen aan de nieuwe werkelijkheid. Zoals de supermarkten hun dagelijkse manier van werken vrijwel meteen na het uitbarsten van de crisis hebben aangepast, zal de complete Nederlandse samenleving dat moeten doen. Niets zal nog hetzelfde zijn als voorheen, sommige dingen kunnen helemaal niet meer.

Evenementen

Het is moeilijk voor te stellen hoe grote evenementen in de nabije toekomst nog georganiseerd kunnen worden. Neem Lowlands: op de website stelt de organisatie er voorlopig van uit te gaan dat het festival door kan gaan. Maar hoe dan? In een tent van 40 bij 40 meter passen met de nieuwe randvoorwaarden nog maar 700 mensen. Verhuursites geven voor zo’n tent nu een capaciteit van 3800 mensen op.

En dat is niet het enige probleem, zegt immunoloog Ger Rijkers. “Er is ook ontzettend veel risico op indirect contact. Je hebt de kassa’s, de bekers, de toiletten. Heel veel plekken waar het virus doorgegeven kan worden. Ik zie eigenlijk niet voor me hoe zoiets door zou kunnen gaan.”

Van grote feesten is het een kleine stap naar drukbezochte sportwedstrijden. Voetballen met publiek, kan het nog? “Als je als club accepteert dat slechts 10 procent van je stadion gevuld is, dan kan het. Want daar komt het wel ongeveer op neer. Supporters zullen ook heel gedisciplineerd moeten zijn.”

Horeca

De horeca dan. Wat blijft er over van ons gezellige Nederland? “Als je 1,5 meter afstand moet houden, dan is dat het einde van de cafés zoals we die kennen,” zegt Kluytmans. Moeten we onszelf dan echt alles ontzeggen? Kluytmans heeft zelf ook meer vragen dan antwoorden, geeft hij meteen toe. “Van dit virus beginnen we wat te begrijpen, en van de maatregelen waarmee we zo’n ziekte tot stilstand kunnen brengen ook steeds meer. Maar de effecten van die maatregelen op de samenleving, in hoeverre die in verhouding staan tot het doel: daar denken we nu over na. Ik ben microbioloog, ik ga daar niet over.”

Dat moet de politiek besluiten, dus. Immunoloog Rijkers kan zich voorstellen dat er met de horeca iets gaat gebeuren. “Het zou goed zijn als de situatie enigszins verlicht kan worden. De terrasjes open? Tja... Als horecabezoekers zich gedragen, zou het kunnen. Op zich ben ik niet ontevreden over de discipline van de Nederlanders. Maar in horeca is vaak ook alcohol. Ga die regels maar eens handhaven.”

Scholen

Het heropenen van de scholen zou maatschappelijk gezien grote betekenis hebben. Of en wanneer dat kan, moet nog worden besloten. Zeker is dat de onderwijsinstellingen zichzelf opnieuw moeten uitvinden. “Als 1,5 meter in de samenleving de norm is, dan geldt die ook op scholen,” zegt een woordvoerder van de PO-Raad, de sectororganisatie voor het primair onderwijs. “We werken nu aan scenario’s voor als de scholen weer opengaan. Hier zullen we dus ook naar kijken.”

Maar bij de basisschool 2.0 komt meer kijken. Het hele proces van halen en brengen zou zomaar eens op de schop kunnen gaan. Zijn ouders en grootouders nog wel welkom op het schoolplein? Mag mama een huilerig kindje nog even een knuffel geven in de klas? Het is zeer de vraag. En, als we toch bezig zijn: is het niet veiliger om kinderen allemaal te laten overblijven? Ook dat vermindert het aantal contactmomenten met volwassenen.

Leerlingen in het voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs zullen veel meer thuis gaan doen. “Ik geef zelf nu ook les op afstand,” zegt Rijkers. “Dat is echt een uitdaging, maar we zullen eraan moeten wennen. En wat helemaal ingewikkeld wordt: een betrouwbare, fraudebestendige manier vinden om leerlingen proefwerken en examens te laten doen vanuit huis.”

Een van de redenen dat scholieren en studenten meer thuis moeten gaan doen, is de ov-capaciteit. Die is drastisch lager wanneer 1,5 meter ook daar de norm blijft. “We hadden voor de coronacrisis vijf miljoen check-ins per dag,” zegt een woordvoerder van OV Nederland. “Nu zijn dat er 500.000 en zelfs dan lukt het soms al niet om de grens van 1,5 meter te handhaven. Dat heeft deels te maken met het feit dat er minder bussen, trams en treinen rijden. Maar als je weer meer mensen laat reizen, komt de grens snel in zicht.”

Terug naar vijf miljoen check-ins per dag, dat gaat dus echt niet gebeuren. “We zijn er nu voor de mensen die echt moeten reizen. De mensen met een vitaal beroep, mensen die in het ziekenhuis werken. Het zal wellicht weer wat gaan toenemen, maar het kan echt niet oneindig. We houden er ook rekening mee dat er structurele effecten optreden. Dat thuiswerken en -studeren echt de standaard worden, en dat reizen minder gebruikelijk wordt.”

Amsterdamse uitdaging

Ook bedrijven in Amsterdam denken na over het moment dat ze de deuren weer langzaam mogen openen.

De Johan Cruijff Arena laat weten al in gesprek te zijn met zijn huurders over hoe er weer bezoekers ontvangen kunnen worden. “Maar het is nog te vroeg om daar uitspraken over te doen.” De situatie is volgens de directie nog te onduidelijk.

Wie weleens een wedstrijd van Ajax of een concert heeft bijgewoond in het stadion, beseft dat het bijna onbegonnen werk is. Als rondom iedere toeschouwer een ring van anderhalve meter leeg moet blijven, zijn dat al gauw de eerste twee rijen voor en achter een bezoeker en de drie stoeltjes links en rechts van hem of haar. Het stadion zou nog maar 20 procent gevuld kunnen worden tijdens een wedstrijd.

En dan zijn er nog de mensen die tijdens een wedstrijd naar het toilet moeten, of de opstoppingen die ontstaan bij de uitgang, ook met lage toeschouwersaantallen.

Pathé laat weten al met meerdere scenario’s bezig te zijn voor het moment dat ze weer open mogen. De bioscoopketen wil daar echter pas over communiceren als er meer bekend is over de maatregelen die daarbij horen.

Net als de Johan Cruijff Arena staat Pathé voor een enorme uitdaging. De rijen voor de kaartcontrole zijn vaak lang als een film bijna begint en ook voor bioscopen zou gelden dat maar een gedeelte van de stoelen bezet kunnen zijn.

Amsterdamse restaurants liepen vlak voor de verplichte sluiting al voor op de huidige maatregelen. Tafels werden om en om vrijgehouden, er werden minder bezoekers toegelaten en glazen werden extra goed gespoeld. Dat klinkt als iets wat voortgezet kan worden als we weer uiteten mogen. 

Maar voor zowel de bioscopen als de restaurants geldt, de huren die betaald moeten worden, vereisen volle zalen. Voor de vele nachtclubs in de stad die het in de weekenden van uitverkochte clubavonden moeten hebben, kan dat weleens het einde betekenen. Als ze überhaupt open mogen.

Amsterdam, een stad waar alles is ingericht om zoveel mogelijk bezoekers op zo min mogelijk vierkante meter te ontvangen, staat daarom voor een flinke uitdaging.

Door: Jesper Roele

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden