Plus Achtergrond

Dak AZ-stadion ingestort: was het de wind of de constructie?

Was de constructie van het dak van het stadion van AZ in Alkmaar te licht uitgevoerd om kosten te besparen? Tijdens de bouw in 2005 was er al flinke discussie over de stevigheid van het dak, dat zaterdag tijdens de storm instortte. ‘Dat dak is een spaghetti­constructie.’

Ravage in het stadion van AZ in Alkmaar, waar zaterdagavond een deel van het dak met zonnepanelen op de tribune stortte. Beeld ANP

De ravage is enorm bij het stadion van AZ. Gelukkig raakte niemand gewond: het eerste elftal trainde binnen vanwege de storm. Voor het handjevol AZ-fans dat zich zaterdagavond heeft verzameld bij het stadion voelt het wel als een ramp. Tien jaar geleden verkeerde AZ in de zevende hemel: de club van bankier Dirk Scheringa was landskampioen en er stond een nagelnieuw stadion. Nu ligt 30 meter dak op de tribune. Door de harde wind vallen stukken van het gehavende dak op de parkeerplaats.

Komende week besluit de Onderzoeksraad voor Veiligheid of er een uitgebreid onderzoek komt naar de oorzaak.

Kritisch rapport

“Dat dak is een spaghetticonstructie. Ik verwacht al 13 jaar dat het instort,” zegt bouw- en brandexpert Ynso Suurenbroek. Toen het stadion werd gebouwd, in 2005-2006, was hij docent aan de Universiteit Twente en buitengewoon lid van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Hij hield destijds op verzoek van de brandweer Alkmaar de bouwvergunning tegen het licht. Toenmalig brandweercommandant Henny Foederer twijfelde aan de brandveiligheid. Er waren pittige discussies tussen brandweer en gemeentebestuur, maar uiteindelijk verdween het kritische rapport van Suurenbroek in een la. Er werden geen strengere eisen gesteld aan de constructie om de brandwerendheid te verhogen.

‘Dunner, lichter, goedkoper’

Suurenbroek is niet verbaasd dat het dak het alsnog heeft begeven. “Met de extra belasting van de zonnepanelen die een paar jaar geleden zijn aangebracht en harde wind vanuit een bepaalde hoek, met onderdruk en bovendruk, krijg je dit. Maar dat gebeurt alleen als de constructie te zwak is. Die voldeed niet aan de eisen van het bouwbesluit en niet aan de eisen van de brandveiligheid. Er was in die tijd een hoop gerommel met de controle door de gemeente. De gemeente, dat durf ik gerust te zeggen, werd aangestuurd door Dirk Scheringa.”

De wil van de toen machtige DSB-bankier was wet in Alkmaar, schetst Suurenbroek. “Scheringa huurde allerlei aannemers in. Onderaannemers gingen failliet en moesten een skybox kopen voor ze überhaupt aan het werk mochten. Dat waren de verhalen die je hoorde. Wat doe je als het niks mag kosten en je niet kunt verdienen met minder uren werk? Dan zoek je het in het materiaal. Dunner, lichter, goedkoper, minder kwaliteit. Er gingen zelfs geruchten over partijen afgekeurd staal.” Het had volgens Suurenbroek ‘miljoenen euro’s’ extra gekost om het dak wél voldoende sterk te maken. Het stadion kostte destijds rond de 40 miljoen euro.

Scheringa – in de bouwjaren eigenaar en voorzitter van AZ en zijn DSB-bank was hoofdsponsor – wijst de beschuldiging van de hand. “Ik herken me daar niet in. Het stadion is getekend door een vooraanstaand architect. Het is door bouwkundigen goedgekeurd, ik heb er zelf geen verstand van, de gemeente liep mee of alles klopte conform bouwvoorschriften.”

Ook de suggestie dat Scheringa destijds het bouwproces vooral op prijs stuurde, wijst hij van de hand. “Dit gaat toch nergens over? Je vraagt offertes aan en je gaat met een aannemer in zee. Je neemt iets aan voor een bepaalde som. Dan heb je er geen invloed meer op.”

Aannemer Midreth bouwde met hulp van veel ingehuurde onderaannemers het stadion. Toenmalig directeur van Midreth Joop Leliveld heeft geen idee waarom het dak zaterdag instortte. Hij zegt dat er ‘conform alle bouwvoorschriften en conform alle goedgekeurde tekeningen en berekeningen’ is gebouwd. “Wij hebben geen bezuinigingen toegepast. Als je zoiets bouwt, moet het allemaal kloppen, anders mag het echt niet.” Midreth ging in 2011 failliet.

Ingenieur de deur uit

Andries Broersma was als hoofdingenieur betrokken bij het ontwerp van het stadion – totdat Scheringa en Midreth vonden dat ze wel zonder zijn bureau konden. Het ontwerp werd door een door Midreth ingehuurde ingenieur ‘geoptimaliseerd’. Met andere woorden: er moest zo’n 10 miljoen euro bezuinigd worden.

Broersma werd door de gemeente gevraagd toezicht te houden op die megabezuiniging. “Bij de optimalisatie zat men tegen de grens van de wet, maar het mocht.” Volgens Broersma moet er een bouwfout zijn gemaakt, een fout bij het monteren van de staalconstructie. Hij ontkent dat het stadion niet robuust genoeg was.

AZ en de gemeente kunnen nog niets zeggen over de oorzaak. “We gaan eerst onderzoek doen en dan hopen we zo snel mogelijk met antwoorden te komen,” zegt de woordvoerder.

Wat nu?

AZ heeft de kaartverkoop voor de eerstvolgende wedstrijd in de Europa League, donderdag tegen FC Marioepol, tot nader order stilgelegd. Het duel met de club uit Oekraïne begint vooralsnog om 20.30 uur, maar de locatie is nog onbekend.

De Alkmaarse club zou willen uitwijken naar het stadion van ADO Den Haag. Het is nog niet duidelijk of de afspraak met ADO rondkomt. Aanstaande zondag zou AZ thuis FC Groningen ontvangen. Ook daar is een alternatief voor nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden