Vanwege zijn eigenzinnige en activistische standpunten heeft Kamerlid Voordewind een reputatie.

PlusInterview

CU-Kamerlid Voordewind vertrekt: ‘Misschien volgt mijn zoon me op’

Vanwege zijn eigenzinnige en activistische standpunten heeft Kamerlid Voordewind een reputatie.Beeld Ivo van der Bent

De ChristenUnie raakt zijn eigenzinnigste Kamerlid kwijt. Nestor Joël Voordewind keert na de verkiezingen niet terug in de Tweede Kamer. ‘Het kerkhof ligt vol met onvervangbare mensen.’

Bij de deur wrijft Joël Voordewind (54) de verplichte desinfectievloeistof in zijn handen droog. Café de Pont in Amsterdam-Noord, zijn ‘huiskamer’, is zijn vaste stek voor afspraken. Maar hij kon er door corona wekenlang niet terecht. Hij wandelt niet alleen naar binnen, maar heeft een voorlichter meegenomen – ongebruikelijk voor Kamerleden.

Is dat omdat de fractie bang is dat u iets gaat zeggen dat de coalitie in gevaar kan brengen?

Lachend: “Dat ik heel openhartig ben over alles wat goed gaat? Ach, hij woont bij mij om de hoek en dan heeft die jongen in coronatijd ook wat te doen. We gaan kijken hoe vaak hij moet ingrijpen.”

Voordewind heeft een reputatie: hij is eigenzinnig, door zijn principiële instelling onberekenbaar, activistisch op migratieonderwerpen. Werd in het huidige kabinet lange tijd ‘het 76ste Kamerlid’ genoemd; de parlementariër die ervoor kon zorgen dat de coalitie de meerderheid verloor. Onzin, vindt hij zelf. “Iedereen was het 76ste Kamerlid.” Totdat de coalitie vorig najaar zijn meerderheid kwijtraakte nadat gewezen VVD’er Wybren van Haga zijn zetel meenam.

Voordewind is het langstzittende ChristenUnie-Kamerlid. Als hij volgend jaar vertrekt, heeft hij 15 jaar in de Tweede Kamer gezeten en − uniek − voerde vrijwel die hele periode het woord over dezelfde onderwerpen: buitenlandse zaken, defensie, ontwikkelingssamenwerking, migratie. Daarvoor liep hij ook al een kleine tien jaar in Den Haag rond, onder andere als beleidsmedewerker bij – toen nog – de PvdA en als woordvoerder bij het ministerie van Defensie. “Ik moet nog iets van twaalf jaar werken, dat wil ik op een andere plek doen.”

Voelde u ook druk uit de partij? Het aantal termijnen voor een volksvertegenwoordiger werd eind 2018 gemaximeerd op drie. Die heeft u al achter de rug.

“Ik heb geen signalen gehad: je moet stoppen. Ik twijfelde in 2017 al of ik weer op de lijst wilde. Twee, drie maanden geleden heb ik de partij aangegeven dat ik wil stoppen.”

U wilde de partij niet vragen om voor u een uitzondering te maken?

“Het kerkhof ligt vol met onvervangbare mensen. Lang geleden, toen ik bij een ontwikkelingsorganisatie werkte en mijn bureau maar niet leeg kreeg, had ik een gesprek met een psycholoog en die zei dat. Het is een goed punt.”

Zijn vrouw Deborah, zoon (26) en dochter (24) werken allemaal voor maatschappelijke organisaties die zich richten op de meest kwetsbaren in de wereld. “We hebben geanimeerde gesprekken aan de keukentafel. Mijn schoondochter komt uit Spanje, die zegt wel eens: ‘Ik ken al die mensen waar jullie het over hebben niet, kunnen we het ergens anders over hebben?’” 

Zoon Manuel trad al in de voetsporen van zijn vader, door ook politicologie aan de VU te studeren. “En nu heeft hij zich opgegeven voor de kandidatenlijst van de ChristenUnie. Dus ik ga ervan af, en hij komt er misschien op.”

De voorlichter kijkt verrast op.

De partij kan u dus vervangen voor uw zoon?

“Ik weet natuurlijk niet hoe het gaat lopen. Hij heeft vorige week een gesprek gehad. Hij moet het op eigen kracht doen. Dat wil hij zelf ook.”

De ChristenUnie is van getuigenispartij getransformeerd tot machtspartij. Wringt dat?

“Nou, macht, macht. Invloed. Als je geen vuile handen wil maken, moet je aan de zijlijn blijven staan. Je moet bereid zijn om compromissen te sluiten als je je christelijk-sociale waarden wil realiseren. Dat is wikken en wegen.”

Toen de ChristenUnie onderhandelde over de vorming van kabinet-Rutte III, leverde uw partij het kinderpardon in. Hoe kon u akkoord gaan?

“Dat was heel zwaar. Ik ken sommige kinderen persoonlijk, hun verhalen. Ik heb tot de laatste secondes getwijfeld of ik uit de politiek moest stappen. We waren toen met de fractie in een zaal in de Bethlehemkerk in Den Haag. Ik heb me halverwege het overleg teruggetrokken in het klompenhok. Ik heb mijn vrouw gebeld en geprobeerd contact te maken met ‘boven’ om te vragen wat ik moest doen.”

Bellen naar boven is lastig.

“Je kunt wel je handen vouwen, je ogen dichtdoen en om wijsheid bidden.”

Bij VVD, CDA en D66, de andere coalitiepartijen, werd gevreesd dat ‘querulant’ Voordewind de formatie zou opblazen. Maar uiteindelijk besloot hij dat het ‘onder de streep’ meer dan de moeite waard was. “Ik had mijn zetel ook niet meegenomen, hoor.” Partijleider Gert-Jan Segers beloofde Voordewind dat de partij zich zou blijven inzetten om de verruiming van het kinderpardon te realiseren. Toen die kans zich begin 2019 voordeed, greep hij die. 

“Ik hoorde dat het CDA het kinderpardon alsnog wilde laten bekijken. Toen dacht ik: dat gaan we nú doen. En toen was het weer: ‘Voordewind gooit olie op het vuur.’ Maar ik had het gevoel dat er momentum was.”

Werd het u kwalijk genomen dat u het kinderpardon ‘doordrukte’?

“Ik ben altijd loyaal geweest aan het regeerakkoord, maar we hebben onze idealen nooit onder stoelen of banken gestoken. De ‘meloenen’ die wij moesten slikken – ook de dividendbelasting – zijn gelukkig achter elkaar weggestreept. In de coalitieapp kwamen wel eens verwijten binnen. Maar elke partij zoekt wel eens de randen op. Dan is het koffiedrinken, uitspreken en weer doorgaan. Ik zit niet in de politiek om met iedereen goede vrienden te zijn. Als Kamerlid ben je controleur van de regering. Ze kunnen zeggen wat ze willen, maar ik neem mijn taak serieus. Dat zie je ook bij CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.” 

Ook de vorige keer dat de ChristenUnie in het kabinet zat, had u een reputatie. Premier Balkenende had zelfs een ‘mannetje’ op u gezet die uw uitspraken in de gaten moest houden.

“Ik wilde in 2008 een boycot van de Olympische Spelen in Peking. Niet van de atleten, maar van regeringsdeelname. Ik vond het onverantwoord dat we daar een feestje zouden vieren terwijl er op hetzelfde moment mensen werden gemarteld. De minister van Sport, de minister van Buitenlandse Zaken en de premier, Balkenende zelf, wilden gaan, dus daarmee heb ik me niet geliefd gemaakt.”

Nog zo’n ‘meloen’: er zitten vluchtelingen­kinderen vast op het Griekse eiland Lesbos. Gaat u daar nog een Kamermeerderheid voor zien te krijgen nu u toch vertrekt?

“Over links zou het kunnen, nu de SGP verrassend heeft gezegd dat de kinderen naar Nederland moeten komen als het echt wezen zijn. Maar we hebben in de coalitie een compromis gesloten: de kinderen worden nu in veiligheid gebracht op het vasteland. Niet ideaal, maar het CDA heeft nu de sleutel in handen. Als die bellen, of de VVD, kom ik. Meteen.”

U heeft niets meer te verliezen.

“Maar over rechts zijn meer meerderheden voor dingen wij níet willen. Strafbaar stellen van illegaliteit bijvoorbeeld. Ik móet wel zakendoen in de coalitie. Als we constant aan cherrypicking gaan doen, ga ik het verliezen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden