PlusAchtergrond

Critici herinneren RIVM aan sussende taal: ‘Ze zaten er constant naast’

Het vertrouwen in de kennis van het RIVM is cruciaal voor het draagvlak van de aanpak van de coronacrisis. Een kleine, maar luidruchtige groep hekelt de Nederlandse koers. Daarbij herinneren ze aan hoe het RIVM aanvankelijk laconiek reageerde op de corona-uitbraak.

RIVM-baas Jaap van Dissel (rechts) spreekt Thierry Baudet (links) toe tijdens een hoorzitting over het coronavirus. Baudet is kritisch op het Nederlandse coronabeleid.Beeld ANP

Voorafgaand aan zijn tv-toespraak was het vertrouwen in premier Mark Rutte op recordhoogte beland. Bij de achterban van de coalitiepartijen en GroenLinks en PvdA lag het op 75 procent of meer. Landelijk lag het op 54 procent, 13 procent meer dan vorig jaar. Het gemiddelde werd vooral omlaag gehaald door het grote wantrouwen bij kiezers van Forum voor Democratie (slechts 35 procent steun) en de PVV (23 procent).

Gezien de overwegend positieve reacties op zijn toespraak, zijn de cijfers inmiddels waarschijnlijk nog gunstiger voor Rutte. Dat is van belang voor het draagvlak voor de ingrijpende aanpak van het coronavirus.

Het regeringsbeleid wordt in nauwe samenspraak met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uitgestippeld. De vertrouwenscijfers van Rutte zijn in deze coronacrisis moeilijk los te zien van het vertrouwen in het RIVM. Niet voor niets riep de premier op vast te houden aan de kennis en ervaring van RIVM-baas Jaap van Dissel.

Sussende woorden

Maar het RIVM is niet overal onomstreden. Op sociale media doet hardnekkige kritiek de ronde, die van tijd tot tijd ook gevestigde media bereikt. Mensen trekken de kennis van het RIVM in twijfel en verwerpen de gekozen aanpak. De geloofwaardigheid wordt met name ondermijnd door het recyclen van verklaringen uit een eerder stadium van de coronacrisis, waarvan je met de kennis van nu kunt zeggen dat deze (veel) te sussend van toon waren, zo niet onjuist.

Zo noemde RIVM-woordvoerder Harald Wychgel op 24 januari ‘het risico heel klein’ dat het virus in Nederland zou opduiken. “Het virus komt vooral voor in Wuhan en er is relatief weinig reisverkeer tussen die plaats en Nederland.”

Vier dagen later twitterde het RIVM: ‘De ziekte lijkt, met wat er nu bekend is, niet heel besmettelijk. De ziekte lijkt ook niet makkelijk van mens op mens overdraagbaar.’

Tekst gaat verder onder de tweet

Op 27 februari, enkele uren voordat de eerste Nederlandse coronadode werd gemeld, twitterde het RIVM: ‘We weten nog niet goed of het ernstiger is dan een gebruikelijke griep, maar de officiële cijfers van dit moment lijken niet heel verontrustend.’

Kritiek

Elsevier zet deze week een aantal tweets op een rij, daarmee het beeld bevestigend van een organisatie die lange tijd signalen uitzond dat het wel los zou lopen.

Koren op de molen van schrijver en Telegraaf-columnist Leon de Winter, die afgelopen weekend twitterde: ‘De experts van het RIVM meldden eind januari dat de kans klein was dat het virus NL zou bereiken. Eind februari werden evenementen (Carnaval) niet afgezegd; na het eerste geval werden geen aanvullende maatregelen genomen.’

Met ruim 36.000 volgers en een eigen website is ook voormalig Elsevier-journalist Syp Wynia kritisch. Hij verwijst naar omringende landen die wel voor een complete ‘lockdown’ kiezen en retweet mensen als Lucas Bergkamp. Volgens deze arts, advocaat en emeritus hoogleraar milieuaansprakelijkheidsrecht fungeert het RIVM in feite als regering. Hij deelt (een deel van) Thierry Baudets kritiek op het Nederlandse coronabeleid, maar ook op rechters die politieke uitspraken doen. Ook vinden ze elkaar in het bestrijden van klimaatactivisme.

Tekst gaat verder onder de tweet

Scepsis over de keuzes van het RIVM klinkt ook bij omroep-in-oprichting Ongehoord Nederland (ON). Waar Nederland doorgaans het verwijt krijgt in Europees verband het braafste jongetje van de klas te zijn, wordt met betrekking tot het coronavirus benadrukt dat we internationaal uit de pas lopen. Op het twitteraccount van ON keren de sussende tweets van het RIVM uit een eerder stadium terug: ‘Ze zaten er constant naast, en hebben fakenews verspreid. Maar Rutte vaart blind op dit instituut!’

Reactie RIVM

RIVM-woordvoerder Harald Wychgel reageert gelaten. “Je communiceert op basis van wat je op dat moment weet. En destijds wisten we minder dan nu. Je weet niet alles en dat maakt communicatie en advies heel erg lastig in deze situatie. De maatregelen die we adviseren zijn steeds gebaseerd op onze kennis van dat moment.”  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden