Interview

Crisisdeskundige Ira Helsloot: ‘Nederland pakt coronacrisis beter aan dan Italië’

Italië kan nog weleens spijt krijgen van de drastische aanpak van het coronavirus. Dan doet Nederland het beter, zegt crisisdeskundige Ira Helsloot.

Premier Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer over de bestrijding van het coronavirus.Beeld ANP

“Kijkend naar wat wel en niet effectief is, lijkt me dit een aardig pakket,” zegt Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, over de maatregelen tegen verdere verspreiding van het coronavirus die premier Rutte donderdag heeft aangekondigd in een persconferentie.

Helsloot, in 2011 betrokken bij de evaluatie van de bestrijding van een ander virus, de Mexicaanse griep, vindt het ‘heel goed’ dat scholen openblijven. “Daardoor blijft de economie draaien, terwijl mensen niet meer naar feesten en partijen kunnen. Een land als Denemarken richt met het sluiten van scholen grote schade aan de economie aan. Dat heeft nauwelijks effect, want kinderen ontmoeten elkaar toch wel. En veel ouders kunnen niet meer naar hun werk. Dat is nogal wat, als je je economie platlegt. Dat betekent op termijn minder geld om de gezondheidszorg op peil te houden.”

De hoogleraar is ook kritisch over hoe Italië de crisis aanpakt. “Het leven ligt er feitelijk al een paar weken stil. Dat heeft enorme financiële gevolgen. Dat raakt uiteindelijk ook de volks­gezondheid.”

Is het kabinet niet mede gezwicht voor druk van buitenaf? Vergeleken met het buitenland was het tot gisteren nogal mager.

“Ik denk zeker dat druk gevoeld is om een aantal maatregelen te nemen die passen in de Europese lijn, hoe onverstandig sommige van die Europese maatregelen ook zijn. Het sluiten van universiteiten en hogescholen bijvoorbeeld zie ik vooral als symboolpolitiek. Maar grosso modo trapt het kabinet niet in de valkuil van bizar zware maatregelen. Die zijn zinloos, want wij gaan dit coronavirus niet meer kwijt­raken. We moeten dit in zekere zin uitzieken.”

Gaan de scholen niet uiteindelijk toch wel dicht?

“Ik hoop van niet. Het is geen logische maatregel. Kinderen zijn geen risicogroep.”

Maar we weten heel veel niet. Premier Rutte zei dat hij op basis van 50 procent kennis voor 100 procent besluiten moet nemen.

“Wat hij bedoelde is dat we midden in een crisis zitten. Crisisbesluitvorming heeft drie kenmerken: je weet niet voldoende, moet snel besluiten en het gaat om mensenlevens. Maar zo langzamerhand weten we wel ongeveer welke groepen niet of nauwelijks risico lopen – kinderen – en welke vooral wel – ouderen en mensen met een andere ziekte onder de leden.”

Begin dit jaar zei u verbijsterd te zijn over de paniek.

“Ik bagatelliseer niets. Maar het is een virus met de mortaliteit van een heel zware griep. Dat is erg zat. Als zo’n 4 procent sterft van de al kwetsbare mensen die besmet zijn, is dat veel. Maar een zware griep zorgt daar bij die specifieke doelgroepen ook voor. Eind januari zei ik: als de Chinezen het coronavirus niet hadden gedetecteerd als nieuw virus, hadden we in het voorjaar waarschijnlijk gezegd: wat hebben we een zwaar griepseizoen gehad.”

“Weet u hoeveel mensen op dit moment per dag aan gewone griep overlijden in Nederland? Twee tot vier. Op het hoogtepunt van de griepgolf, twee maanden geleden, waren dat er 25. Dat is even vreselijk.”

Stel, we kijken in 2021 in een parlementaire enquête terug op de coronacrisis, is de conclusie dan dat we overdreven handelden?

“Als je de wereldwijde aanpak bekijkt, zou dat zeker kunnen. De Nederlandse reactie heeft ons nog geen miljarden gekost. Bij de Mexicaanse griep gaven we 1 miljard uit voor massavaccinaties die eigenlijk overbodig waren. Het zou me niet verbazen dat een land als Italië over een jaar zegt: goh, we moeten nu vreselijk bezuinigen op de basiszorg, achteraf gezien hadden we niet zo heftig moeten ingrijpen. In Nederland is dat risico vooralsnog niet aan­wezig. Waarmee ik, nogmaals, niks bagatel­liseer. Want als je in Italië kwetsbaar bent en ziek, is dat heel erg.”

Italiaanse artsen spreken van een oorlogs­situatie.

“Dat is het ook, omdat artsen gewend zijn iedereen goede zorg te geven. Maar het is niet zo dat verpleegkundigen nu moeten beslissen wie wel en niet in leven blijft. Het gaat om de vraag of je kunt sterven in een ic-bed of niet. Voor alle betrokkenen een drama. Maar we moeten blijven nadenken of maatregelen ­zinvol zijn.”

Volg al het nieuws over de coronacrisis in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden