PlusNieuws

Criminelen dwingen duizenden jongeren tot misdaad: ‘In dat wereldje ben je roofdier of prooi’

Criminelen dwingen duizenden Nederlandse jongeren tot het dealen van drugs en het afstaan van hun bankrekening. Instanties hebben nauwelijks zicht op deze slachtoffers, blijkt uit grootschalig onderzoek.

Chiel Timmermans en Wout van Arensbergen
De slachtoffers zijn grotendeels jongeren uit ‘wijken om de hoek’, zoals hier de Amsterdamse Wildemanbuurt, waar veel criminaliteit heerst. Beeld Maarten Brante
De slachtoffers zijn grotendeels jongeren uit ‘wijken om de hoek’, zoals hier de Amsterdamse Wildemanbuurt, waar veel criminaliteit heerst.Beeld Maarten Brante

De aanpak van criminele uitbuiting schiet tekort doordat opsporingsinstanties slachtoffers van criminele uitbuiting zelden in beeld hebben. Dat stellen onderzoekers van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM) in een rapport dat donderdag wordt gepresenteerd. Ruim 1600 hulpverleners uit 13 steden, waaronder Eindhoven, Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht werkten mee aan het onderzoek.

Ronselen

Criminelen ronselen bewust op scholen en bij zorginstellingen: hun slachtoffers zijn vaak jong, hebben een verstandelijke beperking of zijn verslaafd. Criminelen dwingen slachtoffers met geweld tot illegale klusjes of chanteren hen op basis van schulden of naaktbeelden. Ze worden vervolgens ingezet om drugs rond te brengen of ze krijgen bankrekeningen, auto’s of telefoonabonnementen op hun naam.

Tussen 2016 en 2020 kreeg het landelijk Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha) zicht op 672 van dit soort slachtoffers van criminele uitbuiting, onder wie 135 Nederlanders.

“Het is onmogelijk dat het er maar zo weinig zijn,” zegt Shamir Ceuleers van CKM op basis van hun onderzoek. Daaruit blijkt dat de helft van de bevraagde 1600 hulpverleners in de afgelopen twee jaar met ongeveer 2500 vermoedelijke slachtoffers te maken kregen. “En dat is alleen nog in die dertien gemeenten.”

Zakkenrollen

De slachtoffers zijn grotendeels jongeren uit ‘wijken om de hoek’, zeggen onderzoekers. “In het criminele wereldje ben je roofdier of prooi. Als ze een zwakte bij iemand zien, zetten ze je klem,” schetst jongerenwerker Marc Min, die zich in Eindhoven en omstreken ontfermt over de zwaarste categorie jongeren. Een deel van zijn jongens zit diep in de criminaliteit, afpersing is bij hen aan de orde van de dag.

Een van zijn jongens vertelt hoe hij, dakloos en zonder geld, ooit begon met dealen. Toen hij eruit wilde stappen, kreeg hij te maken met bedreigingen. “Toen ze merkten dat ik niet onder de indruk was, hebben ze me financieel genaaid. Met een auto die op mijn naam stond hebben ze bewust allemaal boetes gereden, zodat ik dikke schulden kreeg.”

In vijf jaar tijd liepen landelijk slechts 41 politieonderzoeken naar criminele uitbuiting. Dat komt mede doordat het signaleren van dit fenomeen lastig is. De lijn tussen dader- en slachtofferschap is dun, zegt officier van justitie David van Kuppeveld van het Openbaar Ministerie Limburg, gespecialiseerd in mensenhandelzaken.

Zwijgrecht

Slachtoffers komen bij de politie terecht omdat ze iets strafbaars hebben gedaan. “Ze zijn dus ook verdachte en maken daarom vaak gebruik van hun zwijgrecht.” Dan wordt niet altijd duidelijk dat ze óók slachtoffer zijn, zegt Van Kuppeveld. “Want dat druipt er niet vanaf. Als er geen andere signalen zijn, wordt daardoor vaak geen onderzoek gestart naar de uitbuiters.”

De politie beaamt dat het oppikken van signalen van criminele uitbuiting lastig is. “Het vraagt vaak van collega’s dat ze net iets verder kijken, naar een groter geheel,” aldus Ronald van Hedel, teamchef Mensenhandel. Dat herkent Van Kuppeveld: “Ik vraag me bij een winkeldiefstal af wat een vijftienjarige moet met 80 pakjes scheermesjes. Daar kan hij toe gedwongen zijn.”

Definitief kwijt

Het kabinet trekt nu tientallen miljoenen euro’s uit om iets te doen aan de jonge aanwas van criminelen. Maar in die aanpak wordt volgens Shamir Ceuleers met geen woord gerept over criminele uitbuiting: “Zeker niet elke geronselde jongere is een slachtoffer. Maar dit probleem maakt wel deel uit van de georganiseerde misdaad. Als je bij deze slachtoffers niet snel ingrijpt, ben je ze definitief kwijt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden