Plus

Criminaliteitscijfers dalen niet meer: ‘We moeten voorkomen dat nieuwe Taghi’s opgroeien’

Korpschef Erik Akerboom. Beeld ANP

Voor het eerst sinds jaren is de daling van de criminaliteitscijfers gestopt. Vooral online-oplichting is vorig jaar schrikbarend toegenomen. De daders blijken vaak tieners die op deze manier snel geld proberen te scoren om te stappen. Korpschef Erik Akerboom noemt de ontwikkeling zorgwekkend.

Het aantal fraudegevallen met onlinehandel steeg het afgelopen jaar met 31 procent. Betaalfraude nam toe met maar liefst 67 procent en cybercrime met 64 procent. Dat blijkt uit de jaarcijfers van de politie die woensdag bekend worden gemaakt.

Volgens korpschef Akerboom wordt het aandeel van jongeren in onlinefraude steeds groter. “Ze zien in Marktplaatsfraude een manier om makkelijk geld te scoren om bijvoorbeeld te kunnen stappen,” aldus Akerboom. “Of ze stellen tegen betaling hun bankrekening ter beschikking aan criminelen.”

Toen korpschef Erik Akerboom zag hoe sterk onlinefraude in 2019 is gestegen, geloofde hij eerst de cijfers niet. In één jaar tijd nam die vorm van criminaliteit met een derde toe. “We hebben nog gekeken of we anders zijn gaan meten, maar dat blijkt niet het geval. De enige verklaring die we hebben, is dat er steeds meer online wordt gekocht. Dus neemt de fraude ook toe.”

Uit de brij van misdaadcijfers van 2019 valt een duidelijke conclusie te trekken: de ouderwetse boef slaat steeds minder vaak toe. Zakkenrollerij is weer met 14 procent gedaald, woninginbraak met 8 procent. De moderne crimineel bedient zich van het toetsenbord. “Je bent wel een sukkel als je nog probeert in te breken,” zegt Akerboom. “Onlinefraude zoals op Marktplaats is veel makkelijker en de pakkans is kleiner.”

Akerboom durft de stelling wel aan dat criminaliteit niet afneemt, maar verschuift naar online. Alleen is internetcriminaliteit een stuk lastiger te meten. Mensen doen veel minder vaak aangifte als ze voor een klein bedrag zijn opgelicht, of als hun password is ontfutseld. “Mensen zien het als iets stoms van zichzelf als het misgaat, terwijl het gewoon om strafbare feiten gaat.”

Als het gaat om de daders, maakt de korpschef zich zorgen. Steeds vaker blijken het tieners die vanuit hun slaapkamer mevrouw Janssen uit Zwolle beetnemen met valse tickets voor de Toppers of met een Samsung-telefoon die ze nooit opsturen. “Voor sommigen is het een makkelijke manier om bijvoorbeeld geld te verdienen voor het weekend, zodat ze weer kunnen stappen. Mensen mogen echt wat minder goedgelovig, minder naïef zijn.”

Wat kan de politie daartegen doen? Er is toch nauwelijks capaciteit om achter Marktplaatsoplichters aan te gaan?

“Vervolging is in dit geval niet een heel effectief instrument. We geloven meer in een lik-op-stukbeleid. Zo hebben we afspraken met Marktplaats en banken om na drie fraudegevallen rekeningnummers te blokkeren. Maar er is meer aan de hand. Hier zijn kinderen op het verkeerde pad aan het raken. Als je niet ingrijpt, gaat dat maar door. Het is van het grootste belang dat ouders weten wat hun kinderen doen, dus we willen dat de wijkagent bij ze aanklopt. Ik wil weer terug de wijk in, maar dat staat onder druk door de krapte. Daarnaast zijn we bezig met campagnes op scholen om duidelijk te maken dat internetfraude hartstikke strafbaar is.”

Jongeren lopen ook vaker met een mes of zelfs een vuurwapen rond, zeggen agenten op straat. Maakt u zich zorgen?

“Het speelt vooral in Amsterdam en Rotterdam. Jongeren lijken er de gangstercultuur uit de Verenigde Staten te willen overnemen. Anderen voelen zich daardoor bedreigd en dragen uit angst een wapen. Dat is een verkeerde spiraal waar ik me zeker zorgen over maak. De jongste plunderaar uit Rotterdam was 12 jaar, een jongen met een molotovcocktail in het Haagse Duindorp was 9, er zijn berovingen met messen door 11-jarigen gepleegd. Je kunt wapens makkelijk online bestellen. In de buurten waar dit speelt, doet men het nodige: dat varieert van preventief fouilleren tot spitacties op scholen. We moeten investeren in jongeren die dreigen af te glijden om te voorkomen dat nieuwe Taghi’s opgroeien in de wijk.”

Hoe valt dat te voorkomen denkt u?

“Misdaadgeld verziekt alle verhoudingen in een buurt. Als jongeren zien hoe snel ze geld kunnen verdienen, hebben ze geen zin meer in een bijbaan als vakken vullen. Criminelen hebben heel concrete verzoeken aan jongeren. Dat varieert van pakketjes rondbrengen tot zwaardere delicten. Het is voor sommigen moeilijk daar weerstand aan te bieden. Ik geloof dat we met een breed front de drugswereld moeten bestrijden. Op dit moment zijn we ontzettend druk met alle uitwassen van de drugscriminaliteit. Neem alle extra beveiligingstaken na de moord op advocaat Derk Wiersum. We moeten ook weer ruimte krijgen voor preventie.”

Is de drugscriminaliteit wel te bestrijden? Hebben we die niet te danken aan de havens in Antwerpen en Rotterdam en onze uitstekende distributiemogelijkheden?

“Dat trekt heel veel criminaliteit aan, ja. We willen in Nederland overal de nummer één in zijn. Onze overslag in Rotterdam moet geautomatiseerd zijn en supersnel werken. Dat is te verklaren vanuit economisch oogpunt, maar je kunt je ook afvragen: is er voldoende aan veiligheid gedacht? Alle branches zouden kritisch moeten kijken naar hun eigen rol. Kijkt de transportsector goed genoeg naar de goederen die ze vervoert? Kijken banken voldoende waar het geld vandaan komt? Zijn het notariaat en de vastgoedsector scherp genoeg? Misschien moeten we meer het accent leggen op veiligheid en accepteren dat we iets lager staan in de ranglijstjes.”

Klassieke boef kruipt achter het toetsenbord

Aan de jarenlange daling van de criminaliteitscijfers blijkt voor het eerst in achttien jaar een eind gekomen. Klassieke misdrijven zoals inbraak, zakkenrollerij en inbraak in auto’s namen weliswaar af, maar de toename van (online-)fraude zorgt voor een lichte stijging van het aantal geregistreerde misdrijven. De politie spreekt van een crime change.

De politie kampte het afgelopen jaar met forse personele tekorten. Agenten waren veel tijd kwijt met incidenten veroorzaakt door verwarde personen, of mensen onder invloed. De moord op Derk Wiersum zorgde ervoor dat de politie er veel beveiligingstaken bij kreeg. Volgens Akerboom moeten we oppassen dat de politie alleen nog maar puin ruimt aan de achterkant en niet toekomt aan preventiewerk. Hij doet een herhaalde oproep aan gemeenten om werk te maken van psychische hulp in wijken. “We krijgen 99.000 meldingen per jaar over verwarde personen. Het is fantastisch dat agenten altijd te hulp schieten, maar we zijn geen zorginstelling.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden