CPB: coronasteun aan bedrijven moet worden afgebouwd

Het wordt langzaamaan tijd om de coronasteun aan bedrijven af te bouwen, als het ‘matig herstel’ van de economie als verwacht dit jaar doorzet. Dat stelt het Centraal Planbureau dinsdag.

Beeld ANP

Een ongekend harde economische klap, een verdubbeling van de werkloosheid, een verslechtering van de overheidsfinanciën; maar vanaf juli treedt weer economisch herstel op, ook al is dat onvolledig.

Het Centraal Planbureau (CPB) is nog net zo somber als in maart, toen het voor het eerst een kwartet scenario’s presenteerde over de Nederlandse economie in coronatijd – van mild tot dramatisch. Nu er meer duidelijkheid is en de lockdown stapje voor stapje wordt verlicht, zitten de economen aan de milde kant van die voorspelling, met een economische krimp van 6 procent en een werkloosheid van 5 procent van de beroepsbevolking.

Salarissteun

Desondanks moet het kabinet volgens het CPB gaan nadenken over het staken van de coronasteun. Den Haag heeft tot nu toe per saldo 26,8 miljard euro uitgegeven aan steun voor bedrijven, branches als het ov en de culturele sector en lagere overheden. Daarvan is ruim de helft salarissteun.

De gevolgen voor de boekhouding van de staat zijn ongekend, maar niet dramatisch nu de begrotingsregels in de EU tijdelijk zijn versoepeld. Maar steun moet wel eindig zijn, anders komt de staatskas volgens het Planbureau alsnog in de problemen. “Nu de contactbeperkingen geleidelijk worden opgeheven, is het wenselijk noodmaatregelen beheerst af te bouwen om noodzakelijke herstructurering te faciliteren,” aldus CPB-directeur Pieter Hasekamp. “Het is duidelijk dat aanpassingen nodig zijn.”

Het dichtdraaien van de steunkraan moet uiterst omzichtig gebeuren. De onzekerheid is volgens het CPB nog zo groot dat het nog te vroeg is voor een advies hoe precies af te bouwen. Maar Den Haag moet daar nu wel scenario’s voor opstellen, ook om bedrijven en branches duidelijk te maken waar ze aan toe zijn.

Slappe koord

Het kabinet moet koorddansen: steun te snel afbouwen beschadigt het bedrijfsleven, werkgelegenheid en economisch herstel. Te lang doorbetalen brengt de staatskas in gevaar en voorkomt gezond herstel. Want bedrijven in de problemen zijn minder geneigd te bezuinigen, reorganiseren, saneren – of failliet te gaan – als ze gemeenschapsgeld blijven ontvangen. “Sommige sectoren blijven naar verwachting nog geruime tijd onder het oude niveau, zoals horeca en evenementen.”

Ingrepen worden hoe dan ook onvermijdelijk. “Bij de afbouw van steun moet de overheid zich minder op het behoud van banen richten en meer op omscholing van werknemers die hun baan zullen kwijtraken.” Ook pleit het CPB er voor – net als eerder De Nederlandsche Bank – dat de overheid nu juist extra gaat investeren in bijvoorbeeld infrastructuur, huizenbouw en de energietransitie, omdat daarmee ook nieuwe banen ontstaan.

Tweedeling op de arbeidsmarkt

Los van steun zal het kabinet ook serieus werk moeten maken van de tweedeling op de arbeidsmarkt, tussen vast personeel en flexwerkers. De coronacrisis heeft volgens het CPB pijnlijk duidelijk gemaakt waarvoor al jaren wordt gewaarschuwd: te veel flexwerknemers is niet alleen een maatschappelijk probleem, maar tast ook de kracht van de Nederlandse economie aan. 

“De coronacrisis legt de vinger op zere plek van de Nederlandse economie: de arbeidsmarkt met een grote groep flexwerkers en zelfstandigen,” stelt het Planbureau. “De buitensporige klap die juist de kwetsbaarste groepen op de arbeidsmarkt in deze crisis krijgen, versterkt de al bestaande twijfel bij de houdbaarheid van dit model.”

Hausse aan werklozen

De vakbonden gooien de voorzichtigheid overboord. “De overheid moet nu alles op alles zetten om zoveel mogelijk mensen naar nieuw werk te begeleiden,” zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin. “Wie nu zijn baan kwijtraakt, moet snel aan de slag kunnen in een sector waar flinke tekorten heersen, zoals de zorg. Alleen zo voorkomen we een hausse aan langdurig werklozen.”

De 50 miljoen euro die de overheid nu vrijmaakt voor de tweede ronde NOW-salarissteun is volgens de bond volstrekt onvoldoende. “Het kost duizenden euro’s om iemand om te scholen. En honderden miljoenen om dit voor de enorme groep verwachte werklozen te regelen. Het steunbedrag moet daarom fors hoger.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden