Punt voor punt

Coronavirus: dit doet het RIVM als indammen niet meer voldoende is

De Nederlandse strategie om het nieuwe coronavirus in te dammen wordt dagelijks bekeken. Zolang de besmettingsbron van Nederlandse patiënten te herleiden is naar buitenlandse infectiehaarden, raken maatregelen het openbare leven niet of nauwelijks. Maar dat kan veranderen.

Beeld shuttersock

Wat is de huidige overheidsstrategie om het coronavirus te bestrijden?

Laat het virus geen voet aan de grond krijgen in Nederland, zo kun je de aanpak omschrijven. Elke besmette Nederlander en de mensen die hij of zij heeft geïnfecteerd wordt afgezonderd tot het besmettingsgevaar is geweken. Zo moet het virus, dat de ziekte Covid-19 kan veroorzaken, in Nederland langzaam uitdoven. “We willen niet dat corona hier vast neerstrijkt,” zegt voorlichter Harald Wychgel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Hoe werkt de overheidsaanpak tot op heden?

Goed, zegt viroloog Menno de Jong van het Amsterdam UMC, die de overheid adviseert over de corona-aanpak. Bijna alle besmette Nederlanders namen het virus als een ongewenste gast mee uit het buitenland, met name uit Noord-Italië, zo is gebleken. Zolang Nederland geen autonome besmettingshaard is, schakelt de overheid niet over op een andere aanpak dan ‘uitdoven’.

Er zijn tot op heden 82 Nederlanders positief getest op het coronavirus. Is dat het werkelijke aantal besmettingen?

Waarschijnlijk niet, erkent het RIVM. Het aantal besmette Nederlanders zal hoger liggen, omdat er mensen zijn die niet zijn getest, maar het virus toch onder de leden hebben. Ze laten zich niet testen, omdat ze bijvoorbeeld weinig of geen symptomen hebben. Wat het werkelijke aantal besmettingen in Nederland is, is daarom niet precies vast te stellen. Het RIVM wil geen schatting geven. Zolang de vastgestelde besmettingen er niet op wijzen dat Nederland zelf een serieuze infectiehaard is, zal het RIVM niet meer mensen testen.

Wat als Nederland zelf een infectiehaard wordt?

Dan gaat een andere fase in: de mitigatiefase, ofwel verzachtingsfase. Er worden dan voorzorgsmaatregelen genomen voor mensen die in potentie het hardst getroffen worden door het coronavirus: ouderen en mensen met onderliggende ziekten als hartkwalen en diabetes. Denk aan het reserveren van bedden in ziekenhuizen.

Ondertussen wordt getracht de snelheid van de verspreiding van het virus te verminderen. Dat zorgt bijvoorbeeld voor meer tijd bij het vinden van een vaccin. Bovendien krijg je met zo’n vertragingstactiek straks hulp van het weer. “In de lente en zomer overleven virussen minder goed buiten het lichaam,” zegt viroloog De Jong. “Ook zitten mensen dan minder binnen met gesloten ramen. Die setting verhoogt namelijk de virustransmissie.”

Welke publieke maatregelen horen bij de mitigatiefase?

Je kunt denken aan het afgelasten van evenementen als sportwedstrijden met veel publiek of het Songfestival.  Een maatregel met een grotere impact op het openbare leven, is het sluiten van scholen, zoals in Italië (ruim 3.000 besmettingen, ruim 100 doden) is gebeurd. In China (ruim 80.000 besmettingen, ruim 3000 doden) waren de maatregelen nog drastischer. Daar werden hele regio’s afgegrendeld om de uitbraak van het virus te vertragen.

Wanneer zijn strengere maatregelen in Nederland noodzakelijk?

Daar is geen eenduidig antwoord op. Er is bijvoorbeeld geen vastgesteld aantal besmettingen waarbij de aanpak overgaat van uitdoven naar mitigeren. Het RIVM en deskundigen bekijken de situatie van dag tot dag.

Opschalen naar een zwaardere aanpak is niet alleen een medische kwestie, maar ook een psychologische. Is de ongerustheid in het land groot of niet? Hoeveel onzekerheid kan de samenleving aan? Elk land maakt hierin zelf inschattingen. Mede daarom verschilt de bestrijding van het coronavirus in Europa. In Zwitserland (114 besmettingen, één dode) zijn scholen gesloten, in Nederland niet.

Zijn er harde graadmeters voor het opschalen van maatregelen?

Jawel, het aantal sterfgevallen, uiteraard. Maar ook de capaciteit van de zorg is een hard gegeven. De overheid moet voorkomen dat coronapatiënten de ziekenhuizen en intensivecare-afdelingen overspoelen, waardoor de zorg voor andere patiënten in de knel komt. Mocht dat gebeuren, dan worden coronapatiënten opgevangen in verpleeghuizen, kazernes, verpleegcontainers of verpleegtenten.

Dat klinkt heel onheilspellend.

Dat klopt, want het is een doemscenario. Het zou echter onverstandig zijn als het RIVM en andere overheidsinstanties zich niet voorbereiden op een grote uitbraak, zo blijkt in andere landen. “Maar dat wij erover nadenken, wil niet zeggen dat het ook realiteit wordt,” zegt Wychgel van het RIVM. “De stand van zaken is nu dat het coronavirus hier geen voet aan de grond heeft. Onnodige paniek is zinloos, en onwenselijk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden