PlusAnalyse

Coronasteun 2.0: wie krijgt wat?

Het kabinet presenteert op zijn vroegst vrijdag, maar waarschijnlijk pas volgende week een tweede noodpakket om banen en bedrijven tijdens de coronacrisis overeind te houden. Daarin wordt opnieuw met miljarden gesmeten, maar de politieke eensgezindheid brokkelt af.

De ministers Eric Wiebes (Economische Zaken), Wopke Hoekstra (Financien) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) tijdens een persconferentie op het ministerie van Justitie en Veiligheid over de steunmaatregelen voor bedrijven tijdens de coronacrisis. Beeld ANP

In Haagse beleidstorens wordt momenteel hard gewerkt aan wat in de wandelgangen wel het noodpakket 2.0 wordt genoemd. Net als bij een software-update gaat het om een verbeterde versie van de eind maart haastig in elkaar gekluste 1.0-versie, beter bekend als het ‘noodpakket voor banen en economie’. De hoop is dat er voor Hemelvaartsdag overeenstemming is, omdat het eerste pakket al tien dagen later, op 31 mei afloopt.

Dat eerste pakket moest zo snel in elkaar gezet worden, dat de tekortkomingen destijds voor lief werden genomen. Snelheid en eenvoud werden eind maart belangrijker geacht dan zorgvuldigheid en fraudebestendigheid. Misbruik werd ontmoedigd met een beroep op het geweten van de aanvragers – bedrijven die ‘dat gore lef’ hadden, zouden de overheid achter zich aan krijgen, aldus minister van Financiën Wopke Hoekstra.

2.0

Het eerste pakket bestond uit drie steunregelingen, aangevuld met grootschalig uitstel van belastingbetaling en ruimhartige staatsgaranties op kredietverlening. Van het drietal steunregelingen krijgt in ieder geval het Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) een vervolg in de 2.0-versie. Die regeling houdt in dat de staat maximaal 90 procent van de loonkosten overneemt van bedrijven die meer dan 20 procent omzet hebben verloren.

Wel introduceert minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken een aantal nieuwe voorwaarden, die in de huidige NOW ontbreken. Bedrijven die hun hand ophouden bij de overheid mogen bijvoorbeeld geen dividend uitkeren, aandelen inkopen of bonussen uitdelen. Tegelijkertijd onthulde Koolmees in het tv-programma Op1 dat hij de boete op het ontslaan van medewerkers wil schrappen, om zo mogelijk te maken dat bedrijven alvast kunnen afslanken.

Daarmee heeft hij zich de woede op de hals gehaald van linkse partijen en de vakbonden. Zij menen dat Koolmees zijn oren te veel laat hangen naar werkgeversclubs VNO-NCW en MKB Nederland. PvdA en SP dreigen zelfs tegen het tweede pakket te stemmen als de boete inderdaad wordt geschrapt. Belastinggeld dat is bedoeld om banen te behouden, mag niet het tegenovergestelde bewerkstelligen, menen zij.

Consensus

Bronnen rond het kabinet vinden dat Koolmees in de tv-uitzending te losjes heeft geformuleerd. De zeldzame politieke eensgezindheid die klonk bij het eerste pakket dreigt daardoor nu plaats te maken voor toenemende polarisatie, terwijl het kabinet in beide Kamers niet zeker van een meerderheid is. Dat er in maart verkiezingen aankomen, maakt het alleen maar moeilijker om tot consensus te komen. Zeker in campagnetijd benadrukken partijen liever verschillen dan overeenkomsten.

De discussie over hoe bedrijven de coronacrisis doorgeloodst moeten worden, gaat daarmee een nieuwe fase in. Politici tonen zich met de week gevoeliger voor lobbyisten die betogen dat de sector die zij vertegenwoordigen niet uit de voeten kan met het noodpakket. Het regent inmiddels Kamermoties waarin het kabinet wordt opgeroepen uitzonderingen te maken voor strandtenten, chemische bedrijven of andere ondernemingen voor wie de looncompensatie uit de NOW te weinig soelaas biedt. De verdediging van Koolmees dat hij ‘niet iedereen gelukkig kan maken’ en dat het ‘ingewikkeld’ is, maakt steeds minder indruk. Ook in de coalitie.

Tegelijkertijd wordt de druk opgevoerd bij minister Eric Wiebes en zijn staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken en Klimaat. Het tweetal is samen verantwoordelijk voor de tegemoetkoming van 4000 euro aan horecazaken, kappers en andere ondernemers die op last van de overheid hun deuren moesten sluiten. Deze TOGS-regeling moest al twee keer tussentijds aangepast worden, nadat een deel van de doelgroep er niet voor in aanmerking bleek te komen.

Maatwerk

Ook na 1 juni zullen er nog altijd bedrijven zijn die niet open mogen, zoals sportscholen. En ondernemingen die wél open mogen, zullen door de anderhalvemeterrestricties niet rendabel kunnen zijn. Dat er nog een keer 4000 euro wordt uitgedeeld als tegemoetkoming in de vaste lasten, wordt onwaarschijnlijk geacht. Voor het ene bedrijf zet die bijdrage geen zoden aan de dijk, voor het andere is het misschien juist te veel. Wiebes en Keijzer willen daarom meer maatwerk bieden. Maar hoe, dat is de vraag.

De minste discussie in het kabinet gaat over de financiële bijstand voor zelfstandigen, die hun inkomen via de TOZO-regeling aangevuld kunnen krijgen tot het sociaal minimum. Dat de TOZO wordt verlengd staat wel vast, en ook aan de voorwaarden zal weinig veranderen.

De enige wijziging die wordt besproken, is de toepassing van de partnertoets. Nu is het nog zo dat een samenwonende zzp’er tot maximaal 1500 euro per maand aangevuld krijgt op het inkomen, ook als de partner een baan heeft en gewoon salaris verdient. Daar steekt een alleenstaande zelfstandige, met een maximale aanvulling tot 1050 euro, wat pover bij af, meende de Tweede Kamer eerder al. Mogelijk dat hier vanaf 1 juni verandering in komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden