PlusAchtergrond

Coronapatiënten op ic’s vooral van niet-westerse achtergrond: ‘De achterdocht is groot’

Op de ic’s in de grote steden liggen opvallend veel coronapatiënten die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Dat roept de vraag op: is de informatievoorziening van de overheid wel op orde?

In acht talen roeptoetert de ‘Social Distance Bus’ waarschuwingen over het coronavirus door stadsdeel Zuidoost.Beeld Maarten Brante

Ze zijn er, de persconferenties van het kabinet over corona, door het bedrijf Global Talk nagesynchroniseerd in acht verschillende talen, waaronder Turks, Marokkaans-Arabisch en Berber. Vermakelijk om naar te luisteren, een beetje vervreemdend ook: Mark Rutte in het Pools of Tigrinya. Als het tenminste niet zo’n serieuze zaak was.

Dinsdagavond is Rutte weer live te zien op televisie om zijn zorgen uit te spreken over de ontwikkelingen rond corona en nieuwe maatregelen aan te kondigen om de snel oplopende besmettingen een halt toe te roepen. In keurig Nederlands. Naast hem de gebarentolk. Het toppunt van inclusie.

Dit weekend trok op Radio 1 Armand Girbes aan de bel, hoofd van de IC-afdeling van het VU Medisch Centrum en hoogleraar Intensive Care geneeskunde. Een overmaat aan mensen met gehoorproblemen heeft hij inderdaad niet gezien op zijn afdeling. Wel opvallend veel stadsgenoten met een niet-westerse achtergrond, die de Nederlandse taal niet machtig zijn.

Verklaringen en mogelijke verklaringen genoeg: vaak zijn het mensen met lage inkomens en lage opleidingen. Daarmee hangen tal van factoren samen, van onderliggende gezondheidsproblemen tot krappe huisvesting. Maar, zei Girbes, ‘je hoeft geen Einstein te zijn’ om vast te stellen dat ook de gebrekkige communicatie met deze mensen een rol van betekenis speelt. “Hoe goed doen wij ons best om die groep te bereiken?”

Bas van den Putte, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de UvA, is mild: “De overheid is vol goede bedoelingen. Ze doen hun best.” Alleen: “De goedheid van die bedoelingen is waarschijnlijk groter dan het bereik. Voordat je op internet de pagina hebt gevonden met uitleg in begrijpelijke taal moet je je eerst door een heleboel informatie in onbegrijpelijke taal heen worstelen.”

Crime voor laaggeletterden

Er kan dan ook meer worden gedaan, aldus Mohammed Azzouz, projectleider begrijpelijke informatie bij het medische expertisecentrum Pharos in Utrecht. Sterker nog: “Er moet meer worden gedaan. Voor grote groepen is de informatie van het kabinet veel te ingewikkeld, ook voor mensen met een Nederlandse achtergrond.”

Het viel zijn organisatie in maart, nog helemaal aan het begin van de coronacrisis, al op: de website van het RIVM was een crime voor laaggeletterden. “We zijn een ludieke actie begonnen en hebben alle informatie herschreven. Dat sloeg enorm aan. Onze site is ruim 300.000 keer bekeken, onze posters bijna 100.000 keer gedownload.”

Eigen initiatief, bij ontstentenis van een actieve overheid. Net als de persconferenties van Global Talk overigens. “Wij volgen ons eigen motto,” zegt directeur Guido Vroman. “Understanding is everything.” Na persconferentie drie kwam er van de overheid een kleine vergoeding.

Veel meer dan doorverwijzen doet de rijksoverheid voorlopig dan ook niet. En dan nog: zie de juiste informatie op internet maar te vinden zonder goede kennis van de Nederlandse taal. De oplossing? Ondertiteling van Rutte in het Turks en Arabisch?

Premier Mark Rutte (l) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) tijdens een coronapersconferentie.Beeld ANP

Influencers

“Dat zou nog eens een statement zijn,” zegt een woordvoerder van de Amsterdamse GGD lachend. “Het zou ons in elk geval opvallen, maar de mensen waar het om gaat niet, want die kijken helemaal niet naar de Nederlandse televisie.”

In Amsterdam probeert de GGD de mensen daarom op straat te bereiken. Met folders in alle talen, natuurlijk. En vol met plaatjes. Coronateams worden ingezet, met sleutelfiguren of, iets moderner gezegd, influencers met een netwerk in de buurt. Arbeidsintensief werk, dat maar moeizaam op gang komt.

De GGD-woordvoerder: “Toch is praten het enige dat echt helpt. Luisteren naar de roddels, begrip tonen voor de schaamte en angst. Mensen laten weten dat ze aan het einde van de teststraat hun nieren nog hebben. Vooral bij oudere mensen is de achterdocht groot, en dat geldt niet alleen voor allochtonen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden