Plus

‘Contactverbod’ naar Duits voorbeeld, met de vrijheid om naar buiten te gaan

Vriendelijk vragen werkte niet, daarom last de overheid via noodmaatregelen een gebod op het houden van afstand op straat in. Een ‘contactverbod’ naar Duits voorbeeld, maar de vrijheid om naar buiten te gaan blijft in stand.

Persconferentie met Minister President Mark Rutte en Ministers Ferdinand Grapperhaus.Beeld BSR Agency

Dat heeft het kabinet maandagavond besloten. Naast allerlei nieuwe beperkingen voor winkels en bedrijven, en een aanscherping van de thuisquarantaine bij ziekteverschijnselen, is het inperken van onderling contact op straat een verregaande maatregel.

Deze aanscherping volgt volgens justitieminister Grapperhaus op de ‘slordige, laconieke en asociale manier van omgang met maatregelen,’ die het kabinet vorige week instelde. “Gebruik je gezonde verstand!”

Is dit nu een lockdown waar zo lang over is gespeculeerd?

Nee, juridisch gezien is van een lockdown, ook wel huisarrest of een verbod op niet-essentiële verplaatsingen genoemd, geen sprake. Ook premier Rutte herhaalde maandagavond dat het voor iedereen mogelijk blijft om een ommetje te maken en een frisse neus te halen.

Gemeenten moeten er via een noodverordening op toe zien dat groepsvorming op straat niet meer kan plaatsvinden. Burgemeesters krijgen de bevoegdheid om in specifieke gebieden te handhaven op groepjes mensen vanaf drie personen, gezinnen uitgezonderd. Wie op deze plekken in een groep van meer dan twee personen rondloopt, kan een forse boete tot 400 euro per persoon tegemoet zien. Ook krijgen burgemeesters de mogelijkheid om parken of stranden preventief te sluiten.

Hoe noemt Rutte de huidige situatie dan?

De premier spreekt van een ‘intelligente lockdown’, een serie maatregelen die zo ongeveer hetzelfde moeten bewerkstelligen maar waarbij de vrijheid om te bewegen in stand blijft. Zo kan iedereen die dat moet nog naar zijn werk, of boodschappen doen. “Als je de straat op gaat en je houdt je niet aan die anderhalve meter, gaan we handhaven,” zei hij.

De maatregelen lijken erg op de regels die de Duitse bondskanselier Angela Merkel zondag afkondigde in haar land, het zogenaamde ‘contactverbod’. Het verschil is dat de 25 veiligheidsregio’s in Nederland de regels gaan invoeren en controleren via een noodverordening. Burgemeester Halsema is voorzitter van de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. De maatregelen gelden overigens niet meteen in de hele regio. Halsema moet in overleg met de lokale burgemeester beslissen waar groepsvorming beboet gaat worden of welke plekken in de openbare ruimte preventief gesloten worden.

Is dit een verstandige oplossing?

Hoogleraar openbare orderecht Michel Vols (Rijksuniversiteit Groningen) heeft begrip voor de route die het kabinet nu kiest. “Eigenlijk is een soort mix afgekondigd van handhaafbare regels en adviezen,” zegt hij. “Denk aan het advies om thuis met niet meer dan drie mensen af te spreken. Met de huidige bevoegdheden kan de burgemeester geen voorwaarden verbinden aan wat er thuis gebeurt. Maar het is wel belangrijk om er naar te luisteren, de boodschap is duidelijk.” Volgens Vols staan de maatregelen op gespannen voet met de grondrechten, maar zijn zij wel grondwettelijk. “De overheid moet wel, want voor het kabinet geldt ook de plicht dat zij de inwoners moet beschermen, de overheid mag niet laks handelen.”

Is een lockdown nu van tafel?

Rutte waarschuwde dat als er nog steeds niet geluisterd wordt naar de regels, een lockdown onvermijdelijk is. “Dit is een intelligente lockdown, gericht op de mensen die ziek zijn,” zei hij maandagavond. Daarbij doelt hij op een nieuwe quarantaineverplichting. Wie ziekteverschijnselen heeft zoals hoesten of verkoudheid, in combinatie met koorts, moet samen met het gezin verplicht thuisblijven. Dit zijn bestaande bevoegdheden die voortvloeien uit de Wet publieke gezondheid. 

Ook volgens Vols komen de maatregelen in de buurt van een lockdown, maar wordt hiermee voorkomen dat de overheid nog meer bevoegdheden naar zich toe moet trekken. “Iedereen verplicht huisarrest geven kan alleen via het staatsnoodrecht, maar dat is sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer gebruikt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden