PlusAnalyse

Confrontaties genoeg in slotdebat voor verkiezingen: ‘U lijkt te radicaliseren’

In een inhoudelijk scherp maar beschaafd slotdebat sloten lijsttrekkers vanavond de coronacampagne af. Ruttes VVD lijkt amper nog in te halen, sommige partijen staan al met één been in de formatiekamer.

Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD) en tijdens een verkiezingsdebat van de NOS.  Beeld ANP
Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD) en tijdens een verkiezingsdebat van de NOS.Beeld ANP

Het politieke speelveld lijkt bevroren door de coronacrisis. Een dag voor de verkiezingen zijn veel partijen virtueel ongeveer even groot als bij de verkiezingen van vier jaar geleden. Toch is naar schatting twee derde van de kiezers nog altijd niet definitief geland, en de lijsttrekkers van de acht grootste partijen bij het slotdebat van de NOS dinsdagavond beseften dat maar al te goed.

Ze hielden elkaar heus heel, aanvallen onder de gordel vallen niet goed in crisistijd, maar stevige inhoudelijke confrontaties waren er genoeg. Zo botsten PVV’er Geert Wilders en D66-leider Sigrid Kaag hard over ‘massa-immigratie’, een door Wilders gekozen thema. De PVV-lijsttrekker verwijt D66 ‘de deur open te zetten’ voor migranten: “Ik zeg ‘Nederlanders eerst’. Houd op met Afrika binnenhalen.” Kaag: “U lijkt te radicaliseren, u zet grote groepen Nederlanders weg.”

Fel werd het helemaal toen Wilders stelde dat Kaag ‘boog voor de grote dictator van Iran’ bij haar bezoek – met sluier – als minister van Buitenlandse Handel bij de president. “Vrouwen worden daar in de cel gestopt, u heeft hen verraden, verraden,” beet Wilders de D66-leider toe, waarna Kaag haar stem verhief: “Nee. Ik accepteer dit niet. Ik was in het landsbelang op bezoek, daar kunt u van leren.”

Weinig opzienbarend

De een-op-eenconfrontaties in de hal van de Tweede Kamer waren scherp, maar ook weinig opzienbarend. Het debat tussen VVD-lijsttrekker Mark Rutte en Wilders was alweer hun derde kwartiertje politieke relatietherapie op nationale televisie binnen één week. En verrassing: de ex-partners (2010-2012) komen niet snel weer bij elkaar.

Wilders viel de premier opnieuw aan over de toeslagenfraude: “U heeft Nederland in tien jaar tijd alleen maar slechter gemaakt. U heeft het land de vernieling in geholpen. U heeft de rechtsstaat met voeten getreden. Waarom treedt u niet af?” Waarop Rutte benadrukte dat Wilders alleen maar roept, en geen oplossingen biedt: “Dat is precies het verschil tussen ons. In alles schreeuwt u: ik wil niet meedoen. U gaat niets voor uw kiezers doen.”

Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) tijdens een verkiezingsdebat van de NOS.  Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) tijdens een verkiezingsdebat van de NOS.Beeld ANP

Spannender was de discussie tussen Rutte met Wopke Hoekstra (CDA). Hoekstra herhaalde de drie punten die hij de VVD al weken voor de voeten werpt: “U wil niks doen aan flexbanen, het leenstelsel laat u intact, uw programma laat de ongelijkheid toenemen.” Rutte reageerde amicaal – ‘dat is lef hebben, Wopke’ – en deed wat hij eerder deed: beklemtonen dat het CDA toch echt jarenlang meeregeerde, aan het eind prikte de premier zijn coalitiegenoot nog maar eens met de WW-kwestie. “U wil middenin de crisis de WW-duur bekorten. Hoe kun je nou zo het land besturen?” Hoekstra: “U moet wel het hele verhaal vertellen, uw VVD heeft zich met hand en tand verzet tegen het afbouwen van flexwerk.”

Uitstoot

In een ander debat viel Jesse Klaver (GroenLinks) opponent Hoekstra (CDA) juist aan over het klimaat. Volgens GroenLinks doet het CDA veel te weinig om uitstoot te verminderen en grote bedrijven de rekening te laten betalen als ze over de schreef gaan. Klaver: “U plakt hier heel veel onwaarheden achter elkaar.” Hoekstra: “En meneer Klaver verschuilt zich achter een muur van ideologie. Wanneer stapt u daarvandaan? Vanavond? Tijdens de formatie?”

Zo stonden sommige partijleiders al met één been in de Stadhouderskamer, de plek waar donderdag de verkenning voor een nieuwe coalitie begint.

Laatste peilingen

De VVD blijft volgens alle slotpeilingen de grootste partij van het land. Dinsdagavond publiceerden vier bureaus hun laatste staatjes, de liberalen worden tussen de 32 en 36 zetels gepeild (de VVD heeft er nu 33 in de Tweede Kamer).

Daarachter strijden drie partijen volgens opinieonderzoek om de tweede plek: de PVV (gepeild tussen de 18 en 22 zetels, nu 20 in de Kamer), D66 (tussen de 17 en 19 virtuele zetels, nu 19) en het CDA (tussen de 15 en 19, ook 19 in de Kamer nu).

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden