Ceta-debat: Kaag lijkt ChristenUnie te overtuigen, senaat blijft hobbel

Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel komt tegemoet aan de zorgen van de ChristenUnie over Ceta, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada. Kaag zei donderdag aan de slag te gaan met de ‘stevige waarborgen’ die de kleinste regeringspartij een dag in het Kamerdebat eiste.

Joel Voordewind (Christenunie) en Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66).Beeld ANP

Daarmee toonde ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind zich tevreden, bleek tijdens het ruim vijftien uur durende debat over Ceta dat over twee dagen werd uitgesmeerd. Wel legde hij zijn vijf waarborgen nog vast in een motie, die ook werd gesteund door CDA-Kamerlid Mustafa Amhaouch.

Voordewind eist onder andere dat Canadese bedrijven met een certificaat aantonen dat hun producten niet geproduceerd zijn met pesticiden die in de EU verboden zijn en een fonds voor kringlooplandbouw. Dat fonds komt er per 1 mei, beloofde Kaag.

ChristenUnie: Extra controles op hormoonvlees

Ook wil Voordewind extra controles om te voorkomen dat hormoonvlees op de Nederlandse markt komt. Hoewel Kaag benadrukte dat hormoonvlees verboden blijft, wil de D66-bewindsvrouw zich hard maken om ‘de zorgen weg te nemen’. “Misschien is het de facto niet nodig, maar het kan belangrijk zijn om dat comfort te geven.” Dat comfort kwam er; vanuit de blauwe Kamerbankjes zat Voordewind geregeld goedkeurend te knikken.

Alle oppositiepartijen – van links tot rechts – begrepen niet hoe de ChristenUnie, die altijd tegen Ceta was, nu ineens voor kan zijn. Zij veegden de vloer aan met het verdrag.

Verdrag wankelt in Eerste Kamer

De grote tegenstand tegen Ceta maakt ook duidelijk dat Kaag met alleen een meerderheid in de Tweede Kamer niet opgelucht kan ademhalen. Het verdrag moet ook nog in de Eerste Kamer worden aangenomen. Dat ziet het kabinet somber in. Sinds de PvdA het verdrag waar de toenmalig eigen minister Lilianne Ploumen nog over onderhandelde niet meer steunt, ligt een meerderheid daar een stuk moeilijker.

Het kabinet is daarom in de senaat afhankelijk van andere partijen. Met eventuele steun van de fractie van senator Henk Otten en 50Plus, die het kabinet eerder aan een meerderheid voor de stikstofwet hielpen, heeft Kaag niet genoeg. Bovendien was 50Plus, dat het debat in de Tweede Kamer aan zich voorbij liet gaan, eerder nog tegen Ceta. Op de SGP lijkt de minister niet te hoeven rekenen; die partij eist dat het landbouwdeel wordt aangepast. Daarvoor zou het verdrag moeten worden opengebroken en Kaag maakte duidelijk dat dit niet gaat gebeuren. “Dit is het. Op het moment dat Nederland in 2016 de handtekening zette, kon er niets meer aan worden veranderd.”

De linkse oppositie wil dat het kabinet dat in elk geval nog probeert. Zij vinden dat het verdrag te weinig aandacht heeft voor klimaat, duurzaamheid, dierwelzijn en mensenrechten. Volgens de rechtse partijen is het verdrag ondemocratisch en onrechtvaardig, bijvoorbeeld voor Nederlandse boeren. Om zijn ongenoegen kenbaar te maken had Forum-leider Thierry Baudet aanvankelijk vier uur spreektijd aangevraagd, maar maakte daar gisteravond laat maar anderhalf uur van vol. Ook de SGP, waar het kabinet met het oog op de Eerste Kamer nog hoopte over te halen, sprak zich uit tegen Ceta.

Thierry Baudet (FvD) had vier uur spreektijd aangevraagd.Beeld ANP

De coalitiepartijen VVD, D66 en CDA en eenmansfractie Van Haga verzuchtten keer op keer dat het dan wel héél lastig wordt om een handelsverdrag te sluiten, als het met zo’n vergelijkbaar land als Canada al niet lukt. Diens rol bij de bevrijding van Nederland werd meermaals aangehaald en in een poging de linkse partijen te paaien werd gerefereerd aan de ‘linkse’ regering van premier Justin Trudeau.

‘Verdrag versterkt economie’

De voorstanders vinden het verdrag goed voor de Nederlandse economie en handel. Sinds het verdrag twee jaar geleden grotendeels in werking trad, nam de totale handel al toe met 33 procent en verdienden Nederlandse mkb’ers – vooral kaasboeren – al meer geld door het verdrag, stellen zij.

Over en weer betichtten voor- en tegenstanders elkaar van het verspreiden van ‘spookverhalen’ of ‘broodjeaapverhalen’. Ook minister Kaag strooide, volgens Partij voor de Dieren-fractieleider Esther Ouwehand, de tegenstanders ‘zand in de ogen’. Kaag zei op haar beurt dat er over Ceta ‘op sociale media veel informatie circuleert die niet feitelijk is’.

Blok waarschuwt voor ‘geloofwaardigheid van Nederland’

Tegen het einde van het debat deed minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken nog een ultieme poging tot een moreel appel op de Kamer. Een ‘nee’ van Nederland, zei hij, ‘zal oorverdovend klinken’. “In de EU. In Canada. In de rest van de wereld.” Dat zou volgens de VVD-bewindsman grote gevolgen hebben voor de positie en geloofwaardigheid van ons land in de wereld.

Als Nederland daarna een keer internationale steun nodig heeft – over vrouwenrechten, mensenrechten of vrede en veiligheid – kan het dat wel vergeten, stelde Blok. “Onze traditionele vrienden zullen reageren met de vraag: waarom vraagt Nederland om steun terwijl ze ons met Ceta in de steek lieten? In positie moeten we Nederland niet brengen.”

PvdA-Kamerlid Kirsten van den Hul vond dat een valse tegenstelling: “Je bent voor of tegen Canada, voor of tegen handel, voor of tegen internationale samenwerking. Maar zo is het niet.”

De Tweede Kamer stemt volgende week over het Ceta-verdrag. Wanneer de Eerste Kamer zich over het handelsverdrag buigt, is onbekend. Dat kan nog maanden duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden